Kris Borms geldt als een notoir kenner van het Midden-Oosten. De ex-hoofdredacteur van de VRT-nieuwsredactie publiceerde eerder De Kinderen van Abraham (1980). Enkele jaren geleden las hij in The Jerusalem Post een artikel over de Russische premier Jevgeny Primakov, geboren Finkelstein. 'Dat bracht een heel assimilatieproces op gang. Ik begon te denken over communisme en zionisme, twee stromingen die gelijktijdig ontstonden. De Britten beloofden in november 1917 de joden het Heilig Land en in Rusland kreeg toen de revolutie zijn beslag. Dus begon ik aan Tussen Rode Ster en Davidster. Ik werkte er twee jaar aan met een zekere discipline. Van 's morgens halftien, tot zes 's avonds, hoewel ik in de lente in mijn tuin zat, in de zomer op vakantie w...

Kris Borms geldt als een notoir kenner van het Midden-Oosten. De ex-hoofdredacteur van de VRT-nieuwsredactie publiceerde eerder De Kinderen van Abraham (1980). Enkele jaren geleden las hij in The Jerusalem Post een artikel over de Russische premier Jevgeny Primakov, geboren Finkelstein. 'Dat bracht een heel assimilatieproces op gang. Ik begon te denken over communisme en zionisme, twee stromingen die gelijktijdig ontstonden. De Britten beloofden in november 1917 de joden het Heilig Land en in Rusland kreeg toen de revolutie zijn beslag. Dus begon ik aan Tussen Rode Ster en Davidster. Ik werkte er twee jaar aan met een zekere discipline. Van 's morgens halftien, tot zes 's avonds, hoewel ik in de lente in mijn tuin zat, in de zomer op vakantie was en tussendoor ook nog als ghostwriter van Willy Claes fungeerde.' 'Dit boek gaat dus over twee mondiale bewegingen. Het communisme wil de wereld expansief veroveren, het zionisme probeert de joden uit de hele wereld naar één plek te halen. Een van de vele contradicties is dat veel joden geloofden in het communisme. Door het egalitaire karakter ervan - we zijn allemaal kameraden en broeders - hoopten zij dat het antisemitisme ooit zou worden uitgeroeid.' 'Dat gebeurde niet, ook niet in Rusland. Onder Jozef Stalin dook het antisemitisme weer op; Leo Trotski werd uitgeschakeld, Hebreeuws en zelfs Jiddisch waren verboden, synagogen en alle andere gebedshuizen gingen dicht. Na de oorlog kreeg je de Stalinistische processen die duidelijk tegen de zogenaamd 'cosmopolitische' joden waren gericht. Een deel van de Russische joden dook toen als het ware onder en assimileerde zich door onder andere van naam te veranderen. Bijvoorbeeld Primakov.' 'Dat belette niet dat Stalin in 1948 via Tsjecho-Slowakije nog wapens leverde aan de joden. Niet dat hij hen plots graag zag, hij wilde de Britten een hak zetten. Pikant detail: Ezer Weizman, de huidige Israëlische president, diende in WO II bij de Britten en vloog met hun Spitfires. In 1948 kreeg hij in Tsjecho-Slowakije een training met Messerschmitts en hij bracht de Duitse tuigen in het geheim naar Israël.' 'Wat gebeurde er intussen in het zionistische kamp? De Russische joden vormden de grootste groep emigranten en veel van hen behoorden in Israël tot de Arbeiderspartij. Uitgerekend de partij waar een grote vleugel sympathiseerde met Rusland wegens de Russische rol in WO II. Een van de gevolgen: de leiding van het latere joodse leger was uitgesproken marxistisch. Daarom stond David Ben Goerion in het begin van de Koude Oorlog voor een moeilijke keuze. De oorlog met de Arabieren was onvermijdelijk maar de elite van zijn leger bestond uit marxisten met Sovjetsympathie. Hij schakelde dan die mensen uit en koos voor het Westen.' 'Het tweede deel van mijn boek gaat over de geheime oorlog tussen Israël en Rusland dat onder Nikita Chroestsjov voor de Arabieren koos. Dat leidde tot bizarre situaties. Neem Primakov, die onder Mikhail Gorbatsjov ei zo na in het Politbureau belandde en later - vergeefs - presidentskandidaat was. Primakov spioneerde een tijd in het Midden-Oosten voor de KGB. Een jood die in Arabische landen ageert tegen Israël, dus. Nu was Israël de eerste staat die de Koerden steunde. De Israëli stuurden officieren naar Koerdistan en wie kwamen zij daar op een dag tegen, op een muilezel midden in de bergen? Kameraad Primakov.' 'In de geheime oorlog speelde het Verbindingsbureau een cruciale rol. Het was opgericht in 1952 maar het bestaan ervan lekte pas in 1990 uit. Het Bureau moest vooral Russische joden - het grootste reservoir ter wereld - tot emigratie overhalen. En dat werd een succesverhaal want meer dan één miljoen Russische joden trok naar Israël. De Belgen speelden in de geschiedenis van het bureau een aanzienlijke rol. Onder andere David Susskind werd door het Bureau ingezet en vertelt dat in de jaren zeventig geen enkele groep vanuit België naar de Sovjetunie vertrok zonder een vertrouweling van het Bureau daarbij. Die mensen smokkelden bijbels, documenten, berichten naar ginder. Je kunt je dat nauwelijks nog voorstellen.'J.G.