Begin maart draait het in Milaan allemaal rond mode en schone schijn. Een week lang gaan de fotografen op hun buik voor Versace, Armani en de industrie van glitter en show.
...

Begin maart draait het in Milaan allemaal rond mode en schone schijn. Een week lang gaan de fotografen op hun buik voor Versace, Armani en de industrie van glitter en show. Uitgerekend dat Milaan hadden de Europese socialisten uitgekozen om er hun Europese verkiezingscampagne op gang te trekken. Een trendy keuze van een politieke beweging die de jongste jaren bijzonder goed in de markt ligt. Elf van de vijftien regeringsleiders binnen de Unie behoren tot de sociaal-democratie en sommigen van die chefs gedragen zich als stars. Pas op het allerlaatste moment besliste, bijvoorbeeld, de Britse premier Tony Blair om het socialistisch gezelschap met zijn komst te vereren. Vijf minuten voor hij het woord nam arriveerde hij, en vijf minuten na zijn speech was hij alweer weg. Wie zijn tussenkomst miste, hoefde er The Financial Times van die dag maar op na te kijken. Vele uren vóór de congressisten kwamen de lezers van deze Britse beurskrant aan de weet dat Blair, in navolging van de Amerikaanse president Bill Clinton, de linkerzijde over de noodzaak van een "ondernemerscultuur" wou onderhouden. Om alle misverstanden te vermijden spelde de krant uit wat de woordvoerder van Blair daaronder verstond: een grondige aanpassing van het Europees sociaal model en geen harmonisatie van de bedrijfsbelastingen. Veel enthousiasme weekte Blair niet los, maar ook de andere regeringsleiders kregen weinig geestdrift aangepookt. De Duitse kanselier Gerhard Schröder waarschuwde heel nadrukkelijk voor te veel visie. "Wat zijn we met visioenen als we ze toch niet kunnen betalen?" De Franse premier Lionel Jospin achtte het dan weer nodig om het utopisch federalisme in Europa de wacht aan te zeggen. "De rijkdom van Europa ligt in de vitaliteit van de naties en zo hoort het te blijven." Op enkele jaren tijd is het Europees socialisme grondig geëvolueerd. Dat bleek onder meer uit het afvoeren van de Internationale en het onwaarschijnlijk aantal bodyguards dat bij het podium rondsloop. Over de Derde Weg en het nieuwe centrum bleven de leiders doorgaans even discreet als vaag. De show, inclusief een avondje in de Scala, en de plaatjes van grote eensgezindheid haalden het van de politieke duidelijkheid. En toch werd in de coulissen een ware krachtproef gehouden. Sinds centrum-links in eerste ministers grossiert, heeft ze geen alibi meer. "Als we de economische groei niet op peil houden en de werkgelegenheid niet verbeteren, zullen we de rekening moeten betalen", merkte Jacques Delors terloops op. Een deel van de achterban wil dat de dingen vlug bewegen; anders dreigt er een electorale terugval. RECHTS ZIET DE BUI AL HANGENEr komt dus een forcing rond het Europees pact voor tewerkstelling. En hoewel premier Jean-Luc Dehaene (CVP) na de Europese top in Wenen meende dat men slechts wat zou voortborduren op de besluiten van Luxemburg van november 1997, werd het in Milaan duidelijk dat een deel van de linkerzijde veel verder wil gaan. De financiële crisis en de terugval van de economische groei, maar bovenal de invoering van de euro hebben velen, die vroeger de Internationale zongen, aan het denken gezet. Onder meer over monetaire politiek, John Maynard Keynes, de Europese Centrale Bank (ECB) en de macht. Onder leiding van de gematigde Portugese premier Antonio Guterres werd eind januari een werkgroep geïnstalleerd die de krachtlijnen van het tewerkstellingspact op papier zette. De vergadering in Milaan keurde het document van veertien pagina's unaniem goed. Het bevat nogal wat klemtonen die de conservatieven zullen irriteren. Volgens de Europese socialisten dringt zich een ingrijpende beleidscorrectie op om duurzame groei, meer banen en nieuwe welvaart te scheppen. Guterres hamerde op de noodzaak van een nieuwe cocktail van beleidsmaatregelen. "Het is nu van wezenlijk belang dat de monetaire politiek de groei ondersteunt. Dat kan, want het inflatiegevaar is bezworen. Samen met de budget- en de loonpolitiek moet dit beleid investeringen en innovatie stimuleren. Het doel van dit alles moet de volledige tewerkstelling zijn." Guterres verwees herhaaldelijk naar het Witboek van Delors uit 1993, dat grotendeels dode letter bleef omdat de conservatieven er niet van wilden weten. Gezien de nieuwe politieke machtsverhoudingen - het tijdperk van Theo Waigel is afgesloten - wordt het opnieuw actueel. Het Europees economisch beleid staat weer op de agenda, en ook de Europese financiering, onder meer middels eurobonds, van de grote infrastructuurwerken. Voor Guterres is de tijd rijp om met enkele dogma's en taboes uit het recente verleden af te rekenen. "Tot voor kort leek het erop dat alleen het aanbod in het economisch beleid meetelde. Als je de werkloosheid wil verminderen, doe je er goed aan om de vraagzijde niet te verwaarlozen. Jarenlang is Keynes als een ketter behandeld. We doen er goed aan om dat negatief beeld te corrigeren en niet al zijn stellingen weg te gooien." De volgende weken en maanden zullen de recepten van Guterres vele polemieken voeden en op hoog niveau voor getouwtrek zorgen. Enkele dagen voor de Europese verkiezingen moeten de regeringsleiders in Keulen immers hun fiat over het tewerkstellingspact geven. Alles wijst erop dat SPD-voorzitter Oskar Lafontaine dan zijn groot gelijk wil halen. Veel van wat Guterres voorstelt, klinkt de Duitse minister van Financiën als muziek in de oren. Al geruime tijd ligt hij over de rentevoeten in de clinch met de ECB en Wim Duisenberg. Lafontaine wil een soepeler en groeivriendelijker monetair beleid. Rechts ziet de bui al hangen. In de marge van het congres van de Liberale Internationale in Brussel haalde het Nederlandse conservatieve boegbeeld Frits Bolkestein (VVD) al fors uit. "Het is uitgesloten dat aan de onafhankelijkheid van de Europese bank wordt getornd. Als het die richting uitgaat, komt er een ernstige ruzie met Nederland. Het staat mijn partij niet aan dat het Europees paradigma opnieuw keynesiaans is. Geld uitgeven om banen te scheppen, leidt tot niets." SLEUTELEN AAN MAASTRICHTSinds Rudolf Scharping, de Duitse minister van Defensie, Willy Claes als voorzitter van de Europese socialisten (PES) opvolgde, is er voor de Vlaamse socialisten geen eerste- en zelfs geen tweederangsrol in de PES weggelegd. Zelfs bij de verdeling van de tien vice-presidenten vielen ze uit de boot. Idem dito voor de PS van Philippe Busquin. In de Vlaamse delegatie zat evenwel een bijzonder actieve Frank Vandenbroucke die, als lid van de werkgroep-Guterres, graag tekst en uitleg gaf ( zie ook p. 30). Duidelijker dan Guterres zelf formuleerde hij de inzet van het socialistisch tewerkstellingspact. "Het is duidelijk dat in het Verdrag van Maastricht niet precies staat wat er zou moeten staan. Ik vind het jammer dat Maastricht de Europese Centrale Bank zowel operationeel - waarvan ik voorstander ben - als inhoudelijk onafhankelijk maakte. Dat hebben we aan Waigel en de conservatieven te danken. Het werkgelegenheidspact geeft ons de kans om dat bij te sturen. Via een systematische dialoog moet de bank haar doelstellingen en werkwijze verduidelijken. De Bank of England kan ons inspireren. In Engeland formuleert de regering, niet de bank, de inflatiedoelstelling en als ze beneden de 2,5 procent valt, is de bank verplicht om te stimuleren. Die filosofie ontbreekt totaal in de taakomschrijving van de Europese centrale bank. Zij geeft de indruk dat ze alleen in een zo laag mogelijke inflatie geïnteresseerd is." De correctie van Maastricht, waarop Vandenbroucke aanstuurt en die ook Lafontaine wil, heeft alles met de machtspositie van de sociaal-democratie te maken. De angst dat de kiezer de linkerzijde later de rekening voor een falend tewerkstellingsbeleid zal aanbieden, zit er diep in. "We hebben geen excuses meer", zei de Deense premier Poul Rasmussen in Milaan. Volgens Vandenbroucke geeft de invoering van de euro het monetair beleid nieuwe mogelijkheden. "We moeten nu op een pragmatische manier een wezenlijk punt in de architectuur van Maastricht bijstellen. Het huis waar we momenteel in werken, is door mensen als Waigel bedacht. Met alle respect, maar ze waren het slachtoffer van nogal wat dogma's. Onder meer dat de centrale bank zelf de doelstelling mocht formuleren en dat de wereld slechts één probleem kent: de inflatie. Als je er vandaag The Economist en The Financial Times op naleest, merk je dat er heel wat anders aan de orde is, namelijk deflatie." Paul Goossens