Dat de Amerikanen zinnen op een oorlog tegen Irak staat vast, de vraag is alleen nog wanneer die begint. De Verenigde Naties (VN) plannen al de nodige humanitaire hulp. Ze becijferden dat 4,5 tot 9,5 miljoen Irakezen door de komende oorlog met hongersnood zullen worden bedreigd en houden er rekening mee dat welhaast een miljoen anderen naar het buitenland op de vlucht zullen slaan. Oorlog heeft zijn prijs.
...

Dat de Amerikanen zinnen op een oorlog tegen Irak staat vast, de vraag is alleen nog wanneer die begint. De Verenigde Naties (VN) plannen al de nodige humanitaire hulp. Ze becijferden dat 4,5 tot 9,5 miljoen Irakezen door de komende oorlog met hongersnood zullen worden bedreigd en houden er rekening mee dat welhaast een miljoen anderen naar het buitenland op de vlucht zullen slaan. Oorlog heeft zijn prijs. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell heeft het sleutelwoord al uitgesproken: material breach. De term betekent iets als 'feitelijke inbreuk' en komt uit de resolutie 1441 waarmee de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties Irak sommeerde om opening van zaken te geven over zijn chemische, biologische en nucleaire wapens - en om zijn arsenalen daarvan te vernietigen. Inbreuken stellen het land, zo wil de resolutie, bloot aan 'ernstige gevolgen', het eufemisme voor de oorlog. Volgens Powell zijn de voorwaarden om een oorlog te beginnen dus eigenlijk al vervuld. Volgens de VS hebben Irak en zijn president Saddam Hoessein met de wereld alleen het naarste in de zin - president George W. Bush liet zelfs het woord Armageddon vallen. Toch hebben de Amerikanen hun aantijgingen tegen Irak nooit publiek hard gemaakt en het is zelfs zeker dat Saddam géén atoombommen bezit, al wilde hij dat mogelijk best wel anders. De propagandaoorlog is al een tijd aan de gang. Hans Blix, het hoofd van de VN-missie Unmovic die controleert of Irak wel degelijk geen massavernietigingswapens meer aanmaakt, heeft de Amerikanen met nadruk om uitleg over hun aanklacht gevraagd. Dat zou het hem en zijn wapeninspecteurs wat makkelijker zoeken maken. Maar daar toont Washington zich niet happig op. De gegevens, zo heet het, komen uit gevoelige bronnen en kunnen wel eens in de verkeerde handen vallen - en de Amerikanen hebben ze zelf nog nodig voor hun oorlog. Blix moet de VN een tweede deadline bezorgen. De eerste viel op 8 december, toen Irak alle informatie over zijn gruwelwapens diende vrij te geven. Het resultaat daarvan, een ontzaglijke hoop papier en diskettes, riep veel scepsis op en volstond voor Powell om van een material breach te gewagen. Algemeen wordt aangenomen dat de VS de tweede vervaldag zullen aangrijpen als aanleiding voor de aanval tegen Irak. Op 27 januari moet Blix verslag uitbrengen over de resultaten van zijn inspecties, en wellicht zal dat rapport niet veel soeps bevatten. Al komt het nog de Veiligheidsraad toe om daarover te oordelen. Het is lang niet zeker dat de VS, in geval van twijfel, wel degelijk groen licht krijgen om de aanval te beginnen. Rusland en Frankrijk, landen met een vetorecht in de Veiligheidsraad, tonen zich nog altijd zeer sceptisch. Maar dat vindt Washington geen bezwaar; het heeft al te kennen gegeven er desnoods zonder de zegen van de VN tegenaan te zullen gaan. Delicater is dat de VS openlijk aansturen op een regimewissel in Bagdad, al valt een alternatief voor Saddam Hoessein nog altijd niet te bespeuren. Een conferentie van de Iraakse oppositie begin december in Londen leerde vooral dat de diverse bewegingen die daartoe behoren niet alleen Saddam maar ook elkaar naar het leven staan. Dat Washington Iraks buur Turkije heeft gevraagd om gedurende vijf jaar niet minder dan 80.000 soldaten in dat land te mogen legeren, kan erop wijzen dat de Amerikanen kortweg aansturen op een langdurige militaire bezetting. De VS willen vooral op de timing letten. Tegen april moet de zaak rond zijn, anders wordt het in Irak te heet en te stoffig voor een intense grondoorlog. Maar de troepen komen al stilaan ter plaatse, onder andere in Qatar, Koeweit, Turkije en op schepen in de Indische Oceaan, en een invasie kan nu sneller verlopen dan in de Golfoorlog van 1991. Niet alleen is het Iraakse leger sindsdien fel verzwakt, bovendien controleren Amerikanen en Britten nu al de kust en grote delen van Iraks luchtruim, waardoor ze daar nu al live kunnen oefenen, wat ze dan ook niet nalaten te doen. Dat Europa - vooral Duitsland - nog hardop twijfelt aan de goede zin van een oorlog, heeft George Robertson, secretaris-generaal van de NAVO, niet belet om te verklaren dat de alliantie 'de morele plicht' heeft om de VS in geval van oorlog bij te staan. Dan zal ook de Belgische regering haar positie moeten vastleggen. Want eens de oorlogslogica op gang is gebracht, valt hij nog moeilijk te stoppen. Het leveren van enige pleisters (de sparadrap van CD&V'er Mark Eyskens) zal alvast niet volstaan om die 'morele plicht' te vervullen. M.R.