De pensioensector vormt de kern van de modernisering van de sociale zekerheid. Dat maakt ons bang, zegt voorzitter Gerard Heiremans van de Christelijke Beweging van Gepensioneerden.
...

De pensioensector vormt de kern van de modernisering van de sociale zekerheid. Dat maakt ons bang, zegt voorzitter Gerard Heiremans van de Christelijke Beweging van Gepensioneerden.DE bevolking vergrijst, de gepensioneerden zijn welvarend en wegen zwaar op de actieve bevolking, de pensioenen worden onbetaalbaar, de wettelijk pensioenstelsels kunnen niet gehandhaafd worden. Enzovoorts. Voorzitter Gerard Heiremans van de Christelijke Beweging van Gepensioneerden (CBG) windt zich danig op over het discours in verband met de modernisering van de sociale zekerheid. Heiremans, de gepensioneerde voorzitter van de ACV-metaalcentrale, telt 280.000 leden in zijn Vlaamse CBG. Ook de andere zuilen hebben hun bonden voor gepensioneerden en daarnaast functioneren nog tal van themagerichte groepen, stijl Ouderen in het Verkeer. De gepensioneerden verenigen zich niet langer in louter vriendenkringen en kaartersclubs. Met een goed half miljoen zitten zij vertegenwoordigd in Vlaamse pressiegroepen, overkoepeld door het Ouderen Overlegcomité. ?De gepensioneerden zijn bezorgd en angstig, maar ook verbolgen,? zegt Heiremans. ?Men neemt hen niet au sérieux. Dat men zich echter niet vergisse, onze stootkracht is groot.? Hij herinnert aan de Brusselse betoging met vijftienduizend mensen in 1993. ?Wij kunnen dat binnen afzienbare tijd herhalen, groter en samen met de Waalse gepensioneerden.? Waarom zetelen er geen gepensioneerden in het parlement ? In november komt alvast een Vlaamse Ouderenparlement bijeen om te discussiëren over participatie. GERARD HEIREMANS : De gepensioneerden voelen zich misnoegd over het politiek beleid. Het is belangrijk dat te onderstrepen. De overheid zit de gepensioneerden voortdurend de les te lezen : ze kosten te veel, en noem maar op. Maar aan de andere kant smijt ze zelf met geld. Denk aan de scandalitis. Thyl Ghyselinck verlaat de KS met een pak miljoenen op zak, Willy Claes heeft wat problemen maar is bepaald geen armoeizaaier... Men schept een sfeertje rond de vergrijzing van de bevolking en de onbetaalbaarheid van de wettelijke pensioenen. De beleidsmensen manen de gepensioneerden aan om braaf te zijn, want straks is er maar één gepensioneerde voor elke actieve. De oppositie weet dat de pensioenkas leeg is, maar er bestaat geen kas. Een deel van de sociale bijdragen van vandaag gaat naar de pensioenen van vandaag. De banken en verzekeringen waarschuwen dat de wettelijke stelsels niet betaalbaar blijven. Dat is pure reclame voor hun eigen commercie van pensioensparen. Maar het blijft een feit dat de pensioenstelsels prioritair staan in de modernisering van de sociale zekerheid. Veroorzaakt dat paniek ? HEIREMANS : Er is geen reden voor paniek. Onze wettelijke pensioenstelsels blijven betaalbaar. Dat bewijzen ernstige wetenschappelijke studies, dat leert nu ook het rapport van Robert Maldague, de voormalige commissaris van het Planbureau, voor de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven. Maar zij onderstrepen wel de noodzaak van bijsturingen. Om niet financieel te ontsporen. HEIREMANS : Er zijn al jaren bijsturingen bezig. De drie keer twee procent indexinlevering van de jaren tachtig, ook van de gepensioneerden, werkt nog altijd besparend door. Het rijpingsproces van de pensioenen loopt ten einde, omdat ze sedert 1955 op het werkelijk inkomen en niet langer op een forfaitair loon zijn berekend. Al twintig jaar zijn de pensioenen nog enkel gekoppeld aan de stijging van de lonen (en de index van de consumptieprijzen), maar niet meer aan de welvaart. Het inkomenplafond voor de berekening van de pensioenen werd op zo'n 1,3 miljoen frank per jaar bevroren. Wij zijn dus snel op weg naar een basispensioen. Eerste-minister Jean-Luc Dehaene is daar een fel voorstander van. Waarom bent u tegen een basispensioen ? HEIREMANS : Het wil zeggen dat iedereen hetzelfde pensioen krijgt. Dat gaat regelrecht in tegen het verzekeringsprincipe. Het pensioen moet voor een stuk in verhouding staan tot de bijdragen die werden betaald. Anders maakt men het stelsel kapot. Wij zijn vòòr een goed minimumpensioen en het maximumpensioen waarborgt de solidariteit. En laat het repartitiestelsel bestaan, waarbij de huidige actieven de pensioenen betalen van de huidige gepensioneerden. De solidariteitsbijdrage, die sinds 1 januari 1995 op de pensioenen geheven wordt, zet nog altijd veel kwaad bloed. HEIREMANS : Wij contesteren die bijdrage. Jean-Luc Dehaene en vele andere beleidsmensen zeggen dat er solidariteit moet bestaan binnen de generatie, onder de gepensioneerden dus. Dat is fout. Solidariteit is globaal, men moet de maatschappij niet saucissoneren. Solidariteit onder de jongeren, onder de gehandicapten, onder de vrouwen ? Dat werkt niet. Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) berekende ooit dat de werkende vrouwen twintig procent van de inkomsten van de werkloosheidsverzekering leveren, maar er vijftig procent uithalen in de vorm van uitkeringen... Toen Freddy Willockx (SP) nog pensioenminister was, zei hij het normaal te vinden dat iemand met honderdduizend frank pensioen, per maand een stukje laat vallen voor iemand met slechts twintigduizend frank. Dat klinkt schoon, maar de solidariteitsbijdrage (trapsgewijs van 0,5 tot 2 procent) slaat al toe vanaf veertigduizend frank. En het probleem van de solidariteitsbijdrage op het aanvullend pensioen, dat eerder in één keer als kapitaal is uitgekeerd, werd rommelig opgelost. Bij vele gepensioneerden is dat geld, vijftien jaar na datum, weg en nu moeten zij er blijven op betalen. Ondanks besparingen en heffingen blijven de pensioenuitgaven stijgen. HEIREMANS : Door de stijging van het aantal gepensioneerden. Maar de stijging remt af, ze gaat niet meer zo snel als de jongste tien jaar. Bovendien zijn er nu automatische besparingen. Het pensioen van de vele werklozen wordt berekend op hun uitkering, veel lager dan een looninkomen. Ook loopbaanonderbrekers en deeltijdwerkers krijgen een lager pensioen. De politieke wereld, de oppositie op kop, pleit voor aanvullende pensioenen, een tweede pijler met bedrijfspensioenen en een derde pijler voor pensioensparen. HEIREMANS : Jean-Luc Dehaene en, vermoedelijk op zijn aanstoken, ook volksvertegenwoordiger Greta D'Hondt, de voormalige ACV-leidster, en nog anderen zeggen voorstander te zijn van de wettelijke pensioenstelsels en tegelijk pleiten zij voor aanvullende pensioenen. De mogelijkheden voor loonsverhoging zouden moeten gaan naar bijdragen voor een aanvullend pensioen. Dat is tegenstrijdig : ze zweren bij wettelijke pensioenen maar ze bewijzen het niet. Integendeel, ze propageren aanvullende stelsels. Op het Vlaams Economisch Wetenschappelijk Congres zei de premier dat hij niet rechtstreeks aan de wettelijke pensioenen zal raken. Onrechtstreeks dus ? Al die dingen plus allerlei andere voorstellen van belangengroepen over de afschaffing van het vakantiegeld voor de gepensioneerden, hun belastingkorting en andere veroorzaken natuurlijk angst. Uw vereniging verzet zich niet tegen aanvullende pensioenen. HEIREMANS : Wij zijn daar niet tegen, als die extra-legale stelsels geleidelijk veralgemeend worden. Zestig procent van de kaders en bedienden heeft nu een aanvullend bedrijfspensioen, tegen hooguit twintig procent van de arbeiders. Er zijn dus twee soorten gepensioneerden, die mét en die zonder aanvullend pensioen. Maar veralgemenen, blijkt niet zo eenvoudig. Waar kan de werkloze voor een aanvullend pensioen terecht ? Bovendien stimuleert de overheid de aanvullende-pensioenvorming met fiscale en parafiscale kortingen. Dat kan eigenlijk niet, want dat zouden inkomsten voor de wettelijke pensioenstelsels moeten zijn. De sociale zekerheidswet- Dhoore bepaalt dat de staat de pensioensector voor twintig procent van zijn uitgaven subsidieert. Dat stemt overeen met het pensioen voor de gelijkgestelde perioden waarvoor werklozen, zieken en bevallende moeders geen bijdragen betalen. Alleen subsidieert de staat slechts tien procent. Aanvullende pensioenen is het politieke antwoord op de zogeheten onbetaalbaarheid van de wettelijke pensioenstelsels. HEIREMANS : De wettelijke pensioenstelsels zijn niet onbetaalbaar. Natuurlijk moet de overheid daartoe haar financiën saneren. De werkloosheid moet drastisch dalen. Nu hebben veel gezinnen twee inkomens en veel andere twee werkloosheidsuitkeringen. De enige oplossing bestaat uit een herverdeling van werk én inkomen. Daar is wellicht twintig jaar voor nodig, maar met de heersende bricolleurs-mentaliteit krijgen ze geen half miljoen werklozen aan het werk. En er is een morele herbronning nodig rond de sociale en fiscale fraude. Daarbij gaan miljarden verloren, maar de overheid geeft zelf het slechte voorbeeld. Verdere alternatieve financiering van de sociale zekerheid, los van het arbeidsinkomen, is noodzakelijk. Wij zijn voorstander van een algemene sociale bijdrage op alle vormen van inkomen. Is daarmee het pensioendossier rond ? HEIREMANS : Op lange termijn moeten meer fundamentele ingrepen gebeuren. Binnen een periode van 20 tot 25 jaar zouden de huidige stelsels voor ambtenaren, werknemers en zelfstandigen één moeten zijn. Alle Belgen gelijk voor de wet. Een moeilijkheid schuilt in het lage inkomen voor het stelsel van de zelfstandigen. Zwart geld is het pensioen voor de zelfstandige, zo wordt gezegd. HEIREMANS : Het zelfstandigenpensioen ligt een stuk achter. Theoretisch althans, want in de praktijk is het vaak anders. De gelijkmaking met het werknemerspensioen veronderstelt inderdaad dat de actieve zelfstandigen een stuk meer betalen. Temeer omdat de staatssubsidies aan het zelfstandigenstelsel nu te hoog zijn : rond de dertig procent tegen slechts tien bij de werknemers. Voor de ambtenaren geldt het hoge pensioen als een uitgesteld loon. HEIREMANS : De jongste jaren zijn de salarissen van de ambtenaren verbeterd, zodat zij het argument van het hoge pensioen als uitgesteld loon niet kunnen blijven hanteren. Maar bij een harmonisering van de drie stelsels kunnen de pensioenen van de gepensioneerde ambtenaren natuurlijk niet dalen, evenmin als de opgebouwde rechten van wie in dienst is verloren gaan. De regering geraakt niet uit de knoop van de gelijke pensioenberekening voor mannen en vrouwen. Mannen moeten 45 jaar werken voor een volledig pensioen en vrouwen 40 jaar. De Europese Commissie tilt zwaar aan die discriminatie. HEIREMANS : De pensioenberekening voor mannen en vrouwen moet vanzelfsprekend gelijk worden. Het zou logisch zijn dat de regering bij die gelijkschakeling rekening houdt met de mogelijke loopbaan : een carrière van 45 jaar haalt niemand meer, 40 jaar is een redelijker termijn voor een volledig pensioen. Vraag is of dat betaalbaar is, maar minister Marcel Colla (SP) schijnt daar geen cijfers over te hebben. Als oplossing suggereert hij het pensioen niet in verhouding tot de de gewerkte loopbaan te berekenen, maar voor elk gewerkt jaar een percentage pensioen toe te kennen. HEIREMANS : Dat verandert niets. Als hij de loopbaan over 45 jaar rekent, vertegenwoordigt elk gewerkt jaar 2,22 procent van het volledig pensioen ; als hij 40 jaar neemt, is dat 2,50 procent. De sleutelvraag blijft hoeveel jaren iemand moet werken, man en vrouw gelijk, om recht te hebben op een volledig pensioen. Er ontstaat als het ware een consensus over dat de huidige pensioenleeftijd te laag ligt. De mensen zouden langer moeten werken, dat kan de financiering van de pensioenen oplossen. HEIREMANS : Men moet weten wat men zegt. Natuurlijk zijn de mensen op 65 jaar niet meer versleten zoals vroeger en stijgt de levensduur. Men zou langer kunnen werken, maar wat gebeurt dan met het enorme probleem van de werkloosheid ? Ik hoor het bedrijfsleven pleiten voor langer werken, maar elke dag stoot het mensen van vijftig jaar uit. De Kredietbank vraagt nu al aan bedienden van veertig om de zaak te verlaten. De huidige actieven betalen de pensioenen die de gepensioneerden nu krijgen. De betalende generatie, viel onlangs in de media te lezen. HEIREMANS : De betalende generatie ! Daar rijzen mijn haren van te berge. Hebben wij dan niet betaald ? Waarschijnlijk zelfs meer, de welvaart was toen bescheidener. Maar dat doet er niet toe, ik doe niet mee met de mensen die een generatie-oorlog willen uitlokken. Wie echt op het terrein komt, weet dat de jongeren zich niet afzetten tegen de oudere generatie. Zij klagen er niet over pensioenbijdragen voor de huidige gepensioneerden te betalen. Zij vragen zich wel af of zij nog zelf een pensioen zullen krijgen. Daarom moet premier Dehaene het vertrouwen in de wettelijke pensioenstelsels herstellen. De regering moet zeggen : wij staan tot en met achter het wettelijk pensioen. Wat de regering nu doet, is paniek zaaien. Guido Despiegelaere De herhaalde aankondigingen van aanpassingen aan de wettelijke pensioenstelsels maakt bejaarde mensen bang en boos.CBG-voorzitter Gerard Heiremans : Wie spreekt over de betalende generatie, wil een oorlog tussen de generaties uitlokken.