Als liberalen en socialisten straks hun nieuwe paarse regering vormen, is die Verhofstadt-II twee coalitiepartners kleiner. De groenen zijn weg, afgestraft door de kiezers, en daar laten de regeringsvormers geen traan om. Erger is dat ze ook niet langer op de economie kunnen rekenen. Verhofstadt-I ging van start in florissante economische tijden, waardoor paars-groen aanvankelijk een feest was. Maar de bomen groeien allang niet meer tot in de hemel. De zieke economie is de politiek nu veeleer tot last dan tot steun. Informateur Elio Di Rupo (PS) legt koning Albert én Guy Verhofstadt (VLD) slechte papieren voor. De euforie van de verkiezingsoverwinning dooft snel uit: regeren wordt de kiezers pijn doen.
...

Als liberalen en socialisten straks hun nieuwe paarse regering vormen, is die Verhofstadt-II twee coalitiepartners kleiner. De groenen zijn weg, afgestraft door de kiezers, en daar laten de regeringsvormers geen traan om. Erger is dat ze ook niet langer op de economie kunnen rekenen. Verhofstadt-I ging van start in florissante economische tijden, waardoor paars-groen aanvankelijk een feest was. Maar de bomen groeien allang niet meer tot in de hemel. De zieke economie is de politiek nu veeleer tot last dan tot steun. Informateur Elio Di Rupo (PS) legt koning Albert én Guy Verhofstadt (VLD) slechte papieren voor. De euforie van de verkiezingsoverwinning dooft snel uit: regeren wordt de kiezers pijn doen. Niets lijkt nog te helpen om de economische motor op een hoger toerental te krijgen. Na de oorlog in Irak zou het leven weer beter worden. Niets van, de zoveelste misrekening van de bankanalisten en andere geldgoeroes. Amerika blijft het slecht doen. De eurozone nadert de recessie. De economische groeimeter stond in het eerste kwartaal van 2003 op nul, complete stilstand. In het tweede kwartaal gaat de wijzer ongetwijfeld in het rood. In Nederland, Duitsland en Italië is het al zover, de 'economische groei' is er negatief. Het Internationaal Monetair Fonds ziet in Europa zelfs kiemen van deflatie: minder consumptie, dalende prijzen en dus verzwakkende economie. Het is een evolutie die economisten met angst en beven volgen. De Europese eenheidsmunt heeft na vier zwakke jaren opnieuw zijn hoge startkoers bereikt. Goed nieuws is dat voor de financiële wereld, en slecht voor de reële economie. Met pakweg 1,17 dollar voor één euro krijgt Europa zijn producten moeilijk op de dollarmarkten verkocht, terwijl het voor importeurs met dollarfacturen makkelijk concurreren wordt. Amerika voelt er zich comfortabel bij. Het laat zijn dollar verzwakken om zijn eigen economie te reanimeren. Ja, de Belgische economie doet het voorlopig nog beter dan die in sommige buurlanden. Maar dat is een vergelijking van slecht, slechter en slechtst. Niemand gelooft nog dat de economische groei dit jaar boven het procent uitkomt. Alle hoop was gericht op een snel herstel na de zomer. Maar dat komt er niet. Alle economische knipperlichten staan op rood. Het Verbond van Belgische Ondernemingen hoort van zijn leden niets dan jammerklachten. De orderboekjes van de ondernemingen raken niet gevuld, de fabrieken draaien op amper twee derde van hun kracht. De werkgeversvereniging gelooft niet dat er dit jaar meer dan een half procent economische groei in zit. En voor volgend jaar is het nog uitkijken. Vier jaar geleden steeg paars-groen op met een meer dan zes keer sneller draaiende motor. Het wordt een sterke nieuwe regering, luidt het. Maar België kan in z'n eentje niets beginnen tegen de economische malaise. Het is vingers kruisen en bidden om Europese en internationale beterschap. Het kan niet anders dan een crisisbeleid worden, gezien de tegenvallende conjunctuur. De staat komt in geldnood. Ondernemingen verdienen minder en dat kost de schatkist belastinginkomsten. De sociale zekerheid ziet zijn uitgaven pieken onder druk van de werkloosheidsuitkeringen. Guy Verhofstadt gaat er prat op dat het aantal banen de voorbije vier jaar met 160.000 is gestegen. Zo'n 40.000 minder, raamt het Instituut voor de Nationale Rekeningen. En daarmee dekte de banenaangroei net de toename van de beroepsbevolking. Intussen ging het aantal uitkeringsgerechtigde werklozen door het plafond van 400.000. Het niet-gecamoufleerde werkloosheidscijfer bedraagt 675.000, of bijna 50.000 niet-werkende werkzoekenden meer dan toen paars-groen aantrad. En daarnaast zitten ruim 200.000 arbeiders, wegens de slechte gang van zaken in hun onderneming, tijdelijk in de werkloosheid. Dat kost geld, de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening heeft voor dit jaar al voor 205 miljoen euro bijkredieten nodig. Daardoor is de lopende begroting-in-evenwicht kaduuk. Aftredend minister van Begroting Johan Vande Lanotte (SP.A) omschrijft de budgettaire situatie als weinig comfortabel. Maar een plotse crisissituatie ziet hij niet. Zijn rijksmiddelenbegroting 2003 steunt op een economische groei van 1,4 procent. Die groei is er evenwel niet, zodat de begroting uit evenwicht raakt. Bovendien is een begroting zonder tekort voor België niet voldoende. Er is een overschot nodig, om geleidelijk aan de nog steeds enorme schuldenlast (105,5 procent van het bbp) af te betalen. De Europese Commissie tikte ons land onlangs op de vingers omdat de demissionaire regering de schuld minder snel heeft afgebouwd dan was afgesproken. Dat kan het nieuwe kabinet niet negeren. En in het feestgedruis van de verkiezingsavond is het toekomstige excellenties allicht ontgaan dat spoorwegbaas Karel Vinck hen een vergiftigd geschenk aanbiedt: de staat moet de NMBS redden, door zijn schuld van niet minder dan zes miljard euro over te nemen. Kortom, onderhandelingen over de regeringsvorming worden van meet af aan begrotingsbesprekingen. De nieuwe regering beschikt nauwelijks over enige manoeuvreerruimte. Dat wordt een koude douche na de grootmoedige beloften van tijdens de verkiezingscampagne. De liberale partijen mikken op een verdere verlaging van de fiscaliteit, van de personenbelasting vooral, van de vennootschapsbelasting misschien. Voor 7,5 miljard euro, klonk het. Informateur Elio Di Rupo had niet veel tijdig nodig om vast te stellen dat zelfs de timing van de wettelijk goedgekeurde belastingverlaging op losse schroeven komt. Rood en blauw vliegen elkaar straks in de haren: slikken de liberalen dat er geen nieuwe verlaging komt en dat zelfs voor de middelgrote en hogere inkomens de geplande fiscale korting sneuvelt? Bij de vier regeringspartijen in spe bestaat een consensus over de sociale lastenverlaging. Onder druk van de nu dagelijks aanzwellende werkloosheid hebben zij de werkgelegenheid tot prioriteit onder de prioriteiten uitgeroepen. De meest directe weg om die te bevorderen, is de loonkosten verlagen, de sociale werkgeversbijdragen dus. De scheidende regering is daar nogal slordig mee omgesprongen, de nieuwe kan er niet onderuit. De socialisten spiegelen een lastenverlaging voor van anderhalf miljard euro. Zo ongeveer het bedrag dat de werkgevers van het Vlaams Economisch Verbond als absoluut minimum eisen. Maar ondanks de consensus wordt ook dat een netelig dossier in de regeringsvorming. Vanwege de financiering vooreerst - niemand ziet waar het geld vandaan moet komen. En ook door de ideologische tegenstellingen. In het zog van de vakbonden willen de Vlaamse en Waalse socialisten de loonkostenverminderingen voor de ondernemingen koppelen aan harde waarborgen over bijkomende werkgelegenheid. Wat niet vanzelfsprekend is, want het gaat vandaag meer om de bescherming van de bestaande banen dan om de creatie van nieuwe jobs. Het Federaal Planbureau waarschuwt dat de komende regering bij ongewijzigd beleid geen ruimte heeft voor een nieuwe belastingverlaging of een verhoging van de overheidsuitgaven. Dan sneuvelen de kiesbeloften: de vijf miljard die de rode partijen voor de sociale bescherming en de gezondheidszorg in het vooruitzicht stelden. De coalitieonderhandelingen zullen dus tot een regeerakkoord leiden dat een min of meer gecamoufleerd besparingsplan zal zijn. België kan het niet anders doen dan de buurlanden. Duitsland, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk en anderen zetten het mes erin. Als tegen de zomer Guy Verhofstadt met een paarse regering voor het parlement komt, zal hij de woorden van zijn Nederlandse ambtsgenoot Jan Peter Balkenende moeten herhalen: pijn voor iedereen. Guido DespiegelaereHet Federaal Planbureau waarschuwt dat er geen ruimte is voor een nieuwe belastingverlaging.