De Amerikaanse politiek mag Europeanen wat gek toelijken - en dat is ze ook - maar het geëxperimenteer aldaar is leerrijk. Het signaleert wel vaker trends die ook naar het zichzelf zoveel serieuzer achtende Europa overslaan. Zo is het ook met wat ter plekke doorgaans 'een circus' wordt genoemd: de recall-procedure in de staat Californië waarmee, als de kiezer dat wil, de nog maar pas in november herkozen gouverneur Gray Davis dreigt te worden afgezet. De populaire acteur Arnold 'Terminator' Schwarzenegger heeft zich kandidaat gesteld als opvolger en kreeg in de peilingen al meteen een aanhang van een kwart van het electoraat.
...

De Amerikaanse politiek mag Europeanen wat gek toelijken - en dat is ze ook - maar het geëxperimenteer aldaar is leerrijk. Het signaleert wel vaker trends die ook naar het zichzelf zoveel serieuzer achtende Europa overslaan. Zo is het ook met wat ter plekke doorgaans 'een circus' wordt genoemd: de recall-procedure in de staat Californië waarmee, als de kiezer dat wil, de nog maar pas in november herkozen gouverneur Gray Davis dreigt te worden afgezet. De populaire acteur Arnold 'Terminator' Schwarzenegger heeft zich kandidaat gesteld als opvolger en kreeg in de peilingen al meteen een aanhang van een kwart van het electoraat. Niemand, ook Schwarzenegger zelf niet, heeft enig idee van zijn politieke programma. Toch is hij het niet die van de recall een farce maakt. Andere acteurs uit Californië brachten het al tot burgemeester, zoals Clint Eastwood in Carmel, of zelfs tot president, zoals Ronald Reagan. Nog haast tweehonderd anderen dingen naar de functie - gesteld tenminste dat Davis op 7 oktober aanstaande inderdaad de recall verliest. Tot die kleurrijke fauna behoren een paar gevestigde politici en anderen die het willen worden, zoals de onvermijdelijke zakenlui die de staat willen voordoen hoe hij een begroting rond moet krijgen. Daarnaast treden vooral ettelijke dozijnen schertskandidaten aan, met pornokoning Larry Flynt, blootactrice Mary Carey, billboard-prinses Angelyne, enige komieken, gewezen kinderacteur Gary Coleman of een radiopresentator die ermee zijn vrouwelijke kennissenkring hoopt uit te breiden. De film- en tv-staat Californië, waar - toch voor de uitgebreide middenklasse - de grens tussen fictie en werkelijkheid flinterdun is, vormt een geschikt decor voor die extravaganza. Het is drama- democratie in het kwadraat. De media berichten er alleen over politiek als die amusementswaarde bezit - leve 'Ahhnold' dus - en het kernpubliek van tv-stations groeide uit tot specifieke electorale doelgroepen. Niet zonder reden kondigde Schwarzenegger zijn kandidatuur - zeer onverwacht overigens - aan in de populaire Tonight Show van Jay Leno en het was een krant die de borgsom ophoestte voor Colemans kandidatuurstelling. Het onserieuze van het circus heeft evenwel een serieuze keerzijde. Het toont de democratie in een primitieve, dus chaotische maar haast pure vorm, als een soort folk art, spontane politieke popcultuur, die de gevestigde politiek dreigt te overwoekeren en dat in de media al heeft gedaan. Deze charivari is een intrinsiek democratische opstand tegen het besloten en zelfgenoegzame politieke bestel. In dat bestel neemt een elite de beslissingen achter de schermen, vooral om zichzelf tegen de fiscus te beschermen, maar raken Californiës problemen, die ook Gray Davis' nakende val hebben ingeleid, nooit echt opgelost. De politieke klasse haat chaos en onberekenbaarheid, maar die krijgt ze nu met het 'circus' volop over zich heen. Ze heeft het onheil zelf over zich afgeroepen. Het begon tenslotte allemaal als een enge, partijpolitieke revanche van de Republikein Darrell Issa, die de nederlaag van zijn partij tegen de Democraat Davis niet kon verkroppen. Issa hoefde er alleen maar een hoop dollars tegenaan te gooien om de recall er via een petitie door te krijgen. Dit slag cynische politiek - een poging tot legale staatsgreep met geld - krijgt nu een gepast antwoord. Neemt de politieke elite de democratie niet ernstig, dan doet het publiek dat via een carnavaleske omkering wél. Het ene circus is het andere waard. Marc Reynebeau