Niek Kortekaas over zijn enscenering van ?Het oneindige verhaal? bij het NTG.
...

Niek Kortekaas over zijn enscenering van ?Het oneindige verhaal? bij het NTG.Met de kerst- en nieuwjaarsdagen denken theatermakers eraan om iets bijzonders te realiseren ?voor het hele gezin?. De Kopergietery in Gent waar het Speelteater het hele jaar voor kinderen en jongeren actief is wordt voor de gelegenheid een wintercircus zonder dieren, acrobaten of clowns. Laatstejaarsstudenten van Vlaamse en Nederlandse theaterscholen hebben korte acts gemaakt waarin een liedje en een stuk touw een rol spelen. Het ?alleen of de enige zijn?, is het thema. Deze deelopdrachten worden tot één grote voorstelling versmolten en in een heuse circussfeer gepresenteerd voor iedereen vanaf acht jaar. Ook het Nederlands Toneel Gent (NTG) heeft iets bijzonders. Daar staat ?Het oneindige verhaal? van Michael Ende (1929-1995) geprogrammeerd, een groots opgezette productie te vergelijken met de ?Peter Pan?-productie die het NTG tien jaar geleden realiseerde. Dit keer gaat het over Bastiaan, een jongen die zijn moeder verloor, die op school wordt gepest en verwoed begint te lezen. In een reusachtige boekenwinkel vindt hij ?Het oneindige verhaal? en dat boek zal zijn leven grondig veranderen. ?Het oneindige verhaal? werd in 1985 verfilmd door Wolfgang Petersen. Het wordt door het NTG gespeeld in een vertaling en bewerking van Jos Dom. Er komt muziek aan te pas en er wordt in gezongen, maar het is geen musical. Regisseur en scenograaf Niek Kortekaas vindt het gegeven zeer actueel omdat het gaat over de teloorgang van de fantasie. NIEK KORTEKAAS : Als er iets mankeert aan onze tijd, dan is het wel dat de mensen geen verbeelding meer hebben. Dit stuk gaat over de reis die iemand maakt om de fantasie te redden, en het mooie is dat je dat allemaal op een scène kan laten zien. Zijn film, televisie of video niet beter geschikt om de fantasie tegemoet te komen ? KORTEKAAS : Zelfs kinderen die veel tv kijken en stoïcijns de onwaarschijnlijkste dingen ondergaan, zijn nog te pakken door theater. Dat merkte ik onder meer met ?Pinokkio? bij het RO-Theater in Rotterdam, waar ik het decor deed. Het jonge publiek leefde echt mee. De kinderen werden bang als wij wilden dat ze bang werden en lachten als wij dat wilden. Het is heel belangrijk dat mensen weer ervaring hebben met kijken, voelen en gepakt worden. De microbe van het theater heeft mij te pakken gekregen tijdens een voorstelling van een balletgroep waarbij ik als vijfjarige maar niet kon begrijpen dat lampen van kleur konden veranderen. Die magie van het theater is me blijven boeien. Het is de vraag ?hoe doen ze het ?? die kinderen bezighoudt. Bijzonder aan die productie is dat er twee zeer jonge acteurs voor nodig zijn. KORTEKAAS : Ik heb audities georganiseerd en dacht eerst met meisjes te werken. Ik zou ze jongens laten spelen. Het zijn uiteindelijk dan toch twee jongens geworden : Brecht Callewaert, die ik al kende en Pepijn Coudron, die al met Bronks in Brussel dingen deed. Brecht en Pepijn zijn het duo Bastiaan en Atréjoe en elkaars alter ego. Wat de één niet durft, doet de ander wel. Langzaam ontdekt Bastiaan dat hij in feite ook Atréjoe is en welke rol fantasie kan spelen. Opvallend zijn het zeer uitgebreide decor en de scenografische stunts, zoals een draak die de zaal invliegt. KORTEKAAS : Er zit in de enscenering een dynamiek die onontbeerlijk is voor dit soort stukken. Je zou het ook postmodern kunnen doen met een tafel en een stoel, maar dan is de fantasie weg. Kinderen willen in het theater een draak zien als er een draak moet komen. Je kan het publiek niet op zijn honger laten zitten, maar bij de dingen die ik laat zien, ga ik zelf zo fantasievol te werk dat de kijkers door kunnen dromen. Alles is al eens gedaan, alles herhaalt zich dat is één van de motto's van het stuk maar het moet dan wel op een manier gebeuren die niet voorspelbaar is. Het decor functioneert niet zonder de acteurs. Zij moeten het optillen. Er wordt hen alle ruimte geboden om dat te doen. Het is ideaal als een regisseur zijn eigen ruimte kan maken. Dat is trouwens één van de redenen waarom ik dit stuk ook zelf regisseer. Ik kan dus zeer flexibel stoeien met de ruimtes die ik maak en toch tot een geheel komen. Is de speelruimte niet te klein voor uw droomdecor ? KORTEKAAS : Theater is hét medium om dingen te suggereren. Je kan veel laten zien op een scène of je kan weinig laten zien. Wat je ook doet, de scène blijft een kader waarin iets levends gebeurt en als toeschouwer ga je mee of je gaat niet mee. Of die infrastructuur nu enorm luxueus is of niet, het principe van iets te maken vanuit een lege ruimte blijft. Dat is het mooie aan theatermaken, dat er geen methode bestaat om het te doen. Je kan een stuk à la lettre regisseren en spelen, je kan het ook met je eigen fantasie invullen en kleuren. Elke enscenering is anders. Dat is ook de stelling in ?Het oneindige verhaal?, dat de dingen steeds weer opnieuw moeten gedaan worden. Heel het stuk is eigenlijk een metafoor voor het maken van kunst. Roger Arteel ?Kerstwintercircus? in de Kopergietery, Blekerijstraat, Gent, tot 11/1. Reserveren : 09/233.70.00 (Speelteater). ?Het oneindige verhaal? in KNS, St.-Baafsplein, Gent, tot 18/1. Reserveren : 09/225.32.08 (NTG). Niek Kortekaas : Het mooie aan theatermaken is dat er geen methode bestaat om het te doen.