Nog niet de helft van de Nederlanders is van plan om volgende woensdag zijn stem uit te brengen. Bij de andere helft overheerst de machteloosheid, zegt Peter Vandermeersch, de Belg die sinds 2010 de krant NRC Handelsblad leidt. 'Volgens de laatste peilingen zal maar 42 procent van de kiesgerechtigden opdagen (tegenover 51 procent in 2010, nvdr). Nu is de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen hier altijd wel lager dan bij de nationale (74,5 procent in 2012, nvdr), maar dit is toch een dieptepunt. Veel Nederlanders hebben blijkbaar het gevoel dat hun gemeente weinig macht heeft. Dat komt omdat er in Nederland veel machtige intercommunales zijn: organisaties waarin gemeenten samenwerken, en waar weinig demo...

Nog niet de helft van de Nederlanders is van plan om volgende woensdag zijn stem uit te brengen. Bij de andere helft overheerst de machteloosheid, zegt Peter Vandermeersch, de Belg die sinds 2010 de krant NRC Handelsblad leidt. 'Volgens de laatste peilingen zal maar 42 procent van de kiesgerechtigden opdagen (tegenover 51 procent in 2010, nvdr). Nu is de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen hier altijd wel lager dan bij de nationale (74,5 procent in 2012, nvdr), maar dit is toch een dieptepunt. Veel Nederlanders hebben blijkbaar het gevoel dat hun gemeente weinig macht heeft. Dat komt omdat er in Nederland veel machtige intercommunales zijn: organisaties waarin gemeenten samenwerken, en waar weinig democratische controle over is. Toch is dat gevoel van onmacht bij de kiezers wat absurd, want als er nu één constante zit in het kabinet-Rutte II, dan is het dat ze weer meer verantwoordelijkheden bij de gemeenten legt. In de zorg bijvoorbeeld.' PETER VANDERMEERSCH: Vooral over lokale thema's. In Rotterdam bijvoorbeeld gaat het over het afsluiten van de stad voor arbeidsmigranten (Leefbaar Rotterdam stelt voor er maar 1000 per jaar meer toe te laten, ook al is dat niet de bevoegdheid van de gemeente, nvdr). Maar net zoals in België gaan gemeenteraadsverkiezingen ook onvermijdelijk over de nationale politiek. In het kopstukkendebat op televisie probeerde de oppositie er een populariteitstest voor de regering van te maken. En dat is het eigenlijk ook, want de sociaaldemocratische PVDA vreest afgestraft te worden voor haar regeringsdeelname. Ze dreigt in de drie grootste steden, traditionele PVDA-bolwerken, haar leidersplaats te verliezen: in Rotterdam aan Leefbaar Rotterdam, in Den Haag aan de PVV van Geert Wilders en in Amsterdam aan D66. Wilders doet trouwens enkel in Den Haag en Almere mee, omdat hij de controle wil houden. Hij heeft slechte ervaringen met verhalen die opdoken over het rare verleden van sommigen van zijn raadsleden. Met maar twee lijsten kun je goed controleren wie erop staat. Bovendien zijn de Europese verkiezingen van mei voor Wilders dé uitdaging. Dan kan hij de grootste partij van Nederland worden. Zijn achterban zal bij deze gemeenteraadsverkiezingen ofwel niet stemmen, ofwel op lokale partijen van klein links of rechts. Van die lokale partijen zijn er nog nooit zo veel geweest, en men verwacht dat die de meeste raadsleden zullen binnenhalen. VANDERMEERSCH: In België is het burgemeesterschap de inzet. Hier worden burgemeesters benoemd, dus is er minder focus op personen. VANDERMEERSCH: Niet op korte termijn, maar wel indirect. Als de PVDA verliest, zal haar positie in de regering verzwakken. Nu al voel je dat partijleider Diederik Samsom niet meer de frisse figuur van twee jaar geleden is. Zijn manier van debatteren kennen we intussen. Net zoals in België raken ook hier de politici snel opgebrand. Maar de echte grote nationale confrontatie worden de Europese verkiezingen, met premier Mark Rutte in een heel moeilijke positie. Wilders zegt duidelijk nee tegen Europa, en D66 gaat als enige voor het grote Europese verhaal. De regerende VVD en PVDA zijn nogal genuanceerd: 'ja, maar'. VANDERMEERSCH: Dat bezuinigen noodzakelijk is. De jongste cijfers van nationale en internationale instellingen duiden wel op economische beterschap, en dat is een geschenk voor de coalitie. Zowel de arbeidsmarkt als de huizenmarkt is aan de beterhand. Dus zegt de coalitie: 'Het is lastig geweest, maar er is licht aan het einde van de tunnel.' Zo is het toch nog een campagne met een beetje hoop geworden. Thomas Verbeke