Parlementslid, minister, eerste minister-president van de Waalse regering (toen nog executieve), burgemeester van Luik, Europees parlementslid - de socialist Jean-Maurice Dehousse (°1936) heeft een rijke loopbaan achter zich. Sinds 2004 is hij alleen nog gemeenteraadslid in Luik en vooral actief in het verzet tegen de Europese grondwet.
...

Parlementslid, minister, eerste minister-president van de Waalse regering (toen nog executieve), burgemeester van Luik, Europees parlementslid - de socialist Jean-Maurice Dehousse (°1936) heeft een rijke loopbaan achter zich. Sinds 2004 is hij alleen nog gemeenteraadslid in Luik en vooral actief in het verzet tegen de Europese grondwet. Politiek mag hij dan uitgerangeerd zijn, in communautaire aangelegenheden blijft hij uitstekend onderlegd. Dehousse is 'wallon d'abord'en dan pas socialist. In de PS kan hij gezien worden als de geestelijke erfgenaam van André Renard, de grote Waalse vakbondsman die zo veel mogelijk bevoegdheden naar de gewesten wilde overdragen. In Vlaanderen is hij berucht voor de uitspraak dat hij zich meer verwant voelt met een Waalse kapitalist dan met een Vlaamse arbeider. De reputatie van onruststoker achtervolgde hem zijn carrière lang - de laatste jaren werd hij een zeldzame dissidente stem in de strak geleide PS-machine. JEAN-MAURICEDEHOUSSE: Ik kan niet zeggen dat het me verrast. Zelfs nationale steunpilaren als de vakbonden zijn steeds meer aan communautaire spanningen onderhevig, ook zonder dat de politiek zich ermee moeit. Maar ik ben een Waalse nationalist - om België zal ik geen traan laten. Ik was een van de weinige socialisten die geen spijt voelden toen de oude unitaire partij uiteenviel. De vraag is waar we nu naartoe gaan. De scheiding willen is één zaak, ze realiseren een andere. En het is zoals met alles in het leven: ook dit heeft een prijs. Ik geloof overigens niet dat de transfers een majeur probleem vormen. Vlaanderen klaagt nu over de sociaal-economische verschillen met Wallonië, maar de verschillen in Europees verband met de nieuwe lidstaten uit Oost-Europa zijn nog veel groter. Wil Vlaanderen ook uit de Europese Unie stappen? Aan de andere kant hoeft het ook geen drama te zijn. In 1905 heeft Noorwegen zich van Zweden afgescheiden en ze hebben het allebei overleefd. DEHOUSSE: Dat is de hamvraag. Hoewel ik geen aanhanger van het rattachisme ben, besef ik dat we aansluiting bij Frankrijk in overweging moeten nemen als Vlaanderen op een bepaald moment doet waar het al lang zin in heeft, namelijk België de rug toekeren. Maar vergis u niet, België houdt daarmee niet op te bestaan. Dat gebeurt pas als ook de Franstaligen België opgeven. Daarnaast moet Vlaanderen inzien dat weggaan ook betekent: de taalgrens ter discussie stellen. DEHOUSSE: Nee, want dat willen de inwoners van de Brusselse Rand niet. Een jaarlijkse Gordel volstaat heus niet om de periferie te kunnen behouden. Als Vlaanderen een onafhankelijke staat wordt, zullen onze onderlinge relaties door het internationale recht worden geregeld, en zal de bevolking dus kunnen kiezen. Grenzen zijn altijd het resultaat van langdurige onderhandelingen. Kijk naar Zweden en Noorwegen, Tsjechië en Slowakije of Frankrijk en Vlaanderen. Om nog maar te zwijgen van de grens met Nederland. DEHOUSSE: Helemaal niet. Er is net een uitstekend gedocumenteerde biografie van André Renard verschenen. Daaruit blijkt hoe hard hij zich heeft ingezet voor de Europese constructie - een sociaal Europa, niet dat van Frits Bolkestein - én hoezeer hij tegelijk, onder druk van de gebeurtenissen, door de Waalse kwestie is meegesleept. Maar Renard is niet geboren met een Waalse vlag in zijn wieg - hij is Hendrik Conscience niet, hè. Op geen enkel moment heeft hij de onafhankelijkheid geëist. Nee, hij wilde een aantal zaken gezamenlijk blijven beheren, ook op economisch vlak. DEHOUSSE: Dat mag eigenlijk niet verbazen. Wij hebben grotendeels binnengehaald wat we wilden bereiken. Daarin zit ook het grote verschil met eerdere grondwetsherzieningen. Tot ongeveer het jaar 2000 hadden Vlamingen en Franstaligen altijd een gedeeld belang in de staatshervorming. Maar vandaag wil Vlaanderen iets dat de andere kant níét wil - lastig is dat voor Vlaanderen. Te meer daar de Vlamingen Brussel als hoofdstad hebben gekozen. DEHOUSSE: Ik heb Jean Gol leren kennen in het begin van de jaren '60 aan de universiteit van Luik. We waren allebei lid van de socialistische studenten, maar hij was veel linkser dan ik, en schreef vurige pamfletten tegen de middenklasse. Had ik hem toen gezegd dat hij voorzitter van een liberale partij zou worden, hij zou het niet gepikt hebben. Jean heeft inderdaad altijd affiniteiten met Frankrijk gehad, veel meer dan ikzelf, maar op rattachistische sympathieën heb ik hem nooit kunnen betrappen. Wel heeft de macht hem somberder gemaakt over de toekomst van België, dat geldt trouwens voor ons allemaal. Als u een ander voorbeeld wilt, neem dan Laurette Onkelinx. Toen ze nog lid was van de Luikse federatie hebben wij daar vaak discussies over gevoerd. Jean-Maurice, zei ze dan, je begrijpt de Vlamingen niet, ze zijn veranderd, dit is een nieuwe generatie. Vandaag zegt ze veel ergere dingen dan ik (lacht) - ze steekt haar scepsis niet weg. DEHOUSSE: Laten we zeggen dat het bij hem toch allemaal een stuk theoretischer is. Elio Di Rupo is in mijn ogen minder Waal dan bijvoorbeeld Guy Spitaels. DEHOUSSE: Als Vlaanderen opstapt, rest hem geen andere keus. Maar het zijn de Vlamingen die de marsrichting bepalen. DEHOUSSE: Ik weet niet of de bevolking voor die zaken zo gevoelig is. Ieder heeft zijn deel, en het wordt er niet minder op. Vlaanderen heeft ook een en ander meegemaakt, maar jullie zijn veel handiger in affaires in de doofpot stoppen. DEHOUSSE: Vraag dat eens aan de mensen van de KBC, dat zijn experts terzake. Maar los daarvan: de wortels van de Vlaamse beweging gaan een heel stuk verder terug. Politici kunnen er misschien de trom over roeren, maar met de dieperliggende maatschappelijke krachten hebben die schandalen niets uit te staan. DEHOUSSE: Jazeker. Om te beginnen vanwege de misbruiken zelf, en vervolgens omdat de voorzitter van de PS er drie jaar lang niets aan heeft gedaan. DEHOUSSE: Dat is de ijver van de bekeerling. Die audits van de sociale huisvestingsmaatschappijen, onder meer in Charleroi, zijn uitgevoerd in 2002. Wat heeft meneer Di Rupo tussen 2002 en 2005 gedaan? Niets. DEHOUSSE: Hoe of wat, het maakt me niet uit. Als we met André Cools iets vonden dat niet in de haak was, hebben we dat altijd opgeruimd. Hier is er gewacht tot de liberalen in actie kwamen. En ik beweer niet dat het de schuld is van de liberalen, het is de schuld van het PS-apparaat, dat niet voor eigen deur heeft willen vegen. DEHOUSSE: Erger weet ik niet, maar er is klaarblijkelijk weinig verbeterd. Dat alleen al is een zorgelijke vaststelling. DEHOUSSE: Heeft de PS degenen die door het Hof van Cassatie schuldig zijn bevonden hard en ondubbelzinnig veroordeeld? DEHOUSSE: Gedurende drie jaar heeft Di Rupo geen klap uitgevoerd, terwijl dat zijn enige taak was, en nu wil hij vier dingen tegelijk doen. Zal hem dat beter afgaan? Zelfs voor de zonnekoning Louis XIV waren er maar 24 uren in een dag. DEHOUSSE: Dan is hij een slechte voorzitter, die een slechte ploeg heeft samengesteld. Meneer Di Rupo heeft zich al veel fantasietjes qua benoemingen veroorloofd, hè. We hebben nu regionale ministers die nooit verkozen zijn. En hebt u al eens een leger gezien met slechts één generaal? Als die sterft of een been breekt, is de oorlog dan voorbij? DEHOUSSE: Dat zou me diep bedroeven, maar het vertrek van André Cools was veel en veel moeilijker, en toen hebben we toch ook Spitaels gevonden. Wie constant zegt dat bepaalde mensen onvervangbaar zijn, loopt het risico dat op een bepaald moment zelf te gaan geloven. Dat noem ik bonapartisme. Han Renard'In 1905 heeft Noorwegen zich van Zweden afgescheiden en ze hebben het allebei overleefd.'