Er staat nu af en toe toch al een berichtje in de krant, dat erop wijst dat de economie tekenen van herstel vertoont. Voorlopig alleen in de Verenigde Staten, weliswaar - in Europa blijft de motor sputteren. Vooral de situatie in Duitsland mag zorgen baren. Maar, het lichtpuntje aan het eind van de donkere tunnel komt op tijd. De werkloosheid heeft ook in België een alarmpeil bereikt, veel bedrijven staat het water aan de lippen.
...

Er staat nu af en toe toch al een berichtje in de krant, dat erop wijst dat de economie tekenen van herstel vertoont. Voorlopig alleen in de Verenigde Staten, weliswaar - in Europa blijft de motor sputteren. Vooral de situatie in Duitsland mag zorgen baren. Maar, het lichtpuntje aan het eind van de donkere tunnel komt op tijd. De werkloosheid heeft ook in België een alarmpeil bereikt, veel bedrijven staat het water aan de lippen. Een gevolg daarvan is, onder meer, dat het aantal mensen toeneemt dat met brugpensioen vertrekt of op een andere manier uit het arbeidscircuit stapt of dat wil doen. Die ontwikkeling is niet zeer welkom. Zoals dit voorjaar uit een studie van de vakgroep Sociologie van de Vrije Universiteit Brussel bleek, gaan de Belgen veel te vroeg met pensioen. Tegelijk leven ze gemiddeld ook veel langer dan enkele decennia geleden. De combinatie van die twee factoren is rampzalig voor de goede werking van de sociale zekerheid. Als de zogenaamde babyboomgeneratie binnenkort uit de arbeidsmarkt stapt, dreigt het hele pensioen- en gezondheidsstelsel onbetaalbaar te worden. De rekensom is eenvoudig. Om het systeem draaiende te houden, moeten meer mensen bijdragen betalen. Dat wil concreet zeggen dat meer mensen langer moeten werken dan ze vandaag doen. De bestrijding van de lage 'activiteitsgraad' van de Belgen stond al met stip in het regeerakkoord van de vorige regering. Maar zeer geslaagd kon haar optreden op dat vlak niet worden genoemd. Een studie van het dienstenbedrijf SD Worx, die vorige week werd gepubliceerd, liet weinig ruimte voor hoop. Vooral jonge mensen, besluit de studie, denken dat ze rond 54, 55 jaar met pensioen kunnen. Oudere werknemers zijn realistischer: zij beseffen dat ze alleszins tot 58, 59 jaar aan de slag zullen moeten blijven. Maar eigenlijk wil iedereen gewoon vlug met pensioen - een conclusie die de vorsers van de VUB enkele maanden geleden ook trokken. Onderzoekers van SD Worx vermoeden dat jonge mensen heel hard moeten werken, en dat ze zich nu al realiseren dat ze dat niet lang zullen volhouden. VUB-socioloog Mark Elchardus kwam in de lente in Knack tot het besluit dat mensen in de toekomst beter verschillende, opeenvolgende loopbanen kunnen opbouwen. Waarbij de carrières in de tweede helft van het actieve leven minder van de mens vergen, dan die in de eerste helft. Dat is één blik op het probleem. Elchardus had het daarnaast ook over maatregelen, zoals het opnemen van tijdskrediet door oudere werknemers of het stimuleren van deeltijds werk, die tegenwoordig geleidelijk meer succes kennen. Ivan De Witte van De Witte & Morel, een bedrijf dat advies verstrekt op het vlak van human resources en dus op de arbeidsmarkt opereert, vreest dat er ook voor vijftigers straks in ieder geval niets anders opzit dan zich flexibeler op te stellen. Ook op financieel vlak. Maar hij is er wel van overtuigd dat collectieve maatregelen geen zoden aan de dijk zetten. Er zal, stelt De Witte, een batterij maatregelen nodig zijn. Het moet mogelijk zijn om een breed palet van voorstellen uit te werken, dat zoveel mogelijk mensen een oplossing kan aanreiken. Altijd met het uiteindelijke doel dat ze langer aan de slag blijven. De vijftigers aan het werk houden, wordt misschien wel de belangrijkste opdracht van een politieke generatie. De crisis die anders onvermijdelijk dreigt, zal namelijk de hele welvaartsstaat zonder pardon wegvegen. Hubert van Humbeeck