Hij lijkt in de verste verten niet op de rijpe componist die je achter zijn werk vermoedt. En ook met de exotiek van zijn naam heeft hij ogenschijnlijk weinig vandoen. Wie of wat is Amon Tobin dan wel? Een uiterst begaafde en spitsvondige jonge knaap die opvallend alledaags oogt voor de hippe muzikale stam waarbij hij geklasseerd wordt. En een mens die ongelooflijk veel plezier zit te beleven aan de wereldbeker. Tobin is immers een globetrotter met een Ierse en Braziliaanse stamboom en met familie in alle landen die een nationaal elftal van enige betekenis hebben.
...

Hij lijkt in de verste verten niet op de rijpe componist die je achter zijn werk vermoedt. En ook met de exotiek van zijn naam heeft hij ogenschijnlijk weinig vandoen. Wie of wat is Amon Tobin dan wel? Een uiterst begaafde en spitsvondige jonge knaap die opvallend alledaags oogt voor de hippe muzikale stam waarbij hij geklasseerd wordt. En een mens die ongelooflijk veel plezier zit te beleven aan de wereldbeker. Tobin is immers een globetrotter met een Ierse en Braziliaanse stamboom en met familie in alle landen die een nationaal elftal van enige betekenis hebben. Na een prille muzikale start in bluesgroepen belandt hij in Groot-Brittannië op het moment dat de moderne elektronica daar handelswaar begon te worden. Hij dook in zijn platenkast en kwam na lang puzzelen boven met een mengvorm van breakbeats en Braziliaanse; Met zijn sampler knipt en plakt hij flarden jazz, hiphop, drum'n'bass en Latijns-Amerikaanse muziekgeschiedenis tot filmische collages met een sterk opzwepend karakter. De zuiderse inslag van het vorig jaar verschenen "Bricolage" was een welgekomen verfrissing tussen de almaar monotoner wordende digitale mokerdreunen. Ook Tobin ging danig tekeer maar dat deerde niet. Achter de adrenaline zat een decor van sferen en verrassingen die hij op een redelijke onconventionele manier aan elkaar had geplakt. Tobin is niet geschoold en wil dat ook niet zijn. Hij is een muzikant in de betekenis van iemand die intuïtief aanvoelt hoe je met klanken mensen kunt beroeren. Het is vrijwel zeker dat hij nooit tot de canon van de grote idolen zal behoren. Daarvoor vergt hij te veel tijd. Tijd om te luisteren en vooral te blijven luisteren. Wie hem echter een uur wil schenken, ziet zijn oren verkocht worden. Met "Permutation" komt Tobin zijn status van verborgen schat drievoudig bevestigen. De twaalf hoofdstukken vormen een muzikale film die een uitgebalanceerde combinatie is van kracht, souplesse en vrolijkheid. De man kent zijn bronnen en zijn materiaal ondertussen voldoende om zonder omkijken in het diepe te duiken.Je eerste roeping lag in de blues. Waarom ben je daar niet gewoon op verdergegaan en heb je ogenschijnlijk een totaal tegengestelde richting gekozen ?AMON TOBIN: Ik hou erg veel van blues maar ik ben geen zwarte Amerikaanse muzikant die het genre tijdens de jaren vijftig heeft helpen geboren worden. Ik leef in een totaal verschillende tijd en context. Het heeft dus geen enkele zin om die muziek te gaan naspelen. Door er echter bepaalde elementen uit te transponeren, wordt die muziek een onderdeel van mijn context. Ik ben er dus zelf geen deel van maar ik erken haar als een deel van mezelf. Men staat nog altijd redelijk sceptisch tegenover dat knip- en plakwerk met de sampler. Het wordt niet echt als volwaardige muzikale arbeid gezien.TOBIN: Ik denk dat die argwaan erg logisch is. Als je de geschiedenis doorloopt, zie je dat men het altijd moeilijk gehad heeft met nieuwe instrumenten. Van de elektrische gitaar werd aanvankelijk gezegd dat je daar geen echte muziek kon uithalen. Hetzelfde is gebeurd met de fotografie. Die heeft ook lang moeten bewijzen dat ze een volwaardige kunstvorm was naast de schilderkunst. Misschien komt die argwaan ook omdat het een veeleer passieve manier van muziek maken lijkt. Wat platen luisteren en daar stukjes uithalen.TOBIN: Zowat negentig percent van mijn tijd gaat inderdaad naar luisteren en zoeken. Maar passief kan je dat moeilijk noemen. Ik luister altijd naar muziek vanuit een vastomlijnde visie. Het is voortdurend zoeken naar een klik, naar een vonk die overslaat. Het gebeurt wel eens dat ik met een bepaald geluid begin en daarop verder bouw. Maar meestal hoor ik iets in mijn hoofd en ga ik daarnaar op zoek. Dan hoor ik bijvoorbeeld een melodielijn op een saxofoon en begin ik door bergen vinylplaten te wroeten. Wonderwel vind ik vrijwel altijd wat ik zoek. Maar het is nooit precies hetzelfde. Dan zit er bijvoorbeeld een basgitaar in die saxofoonlijn verweven en zijn die twee onmogelijk van elkaar te scheiden. Tja, wat doe je dan ? Dan neem je die basgitaar erbij en krijg je een onverwachte dimensie. Noem het een gezond ongeluk. Want het resultaat is bijna altijd beter. Hoe groot is het archief waaruit je put ?TOBIN: Ik heb niet echt een grote collectie. Maar ze is wel heel doelgericht samengesteld en opgebouwd. Alles wat erin zit, kan maximaal gerecycleerd worden. De Latijnse ritmes op "Bricolage" komen bijvoorbeeld allemaal uit dezelfde plaat. Het is een erfstuk van mijn Braziliaanse grootvader met onwaarschijnlijk donkere en pure stukken samba en batucada. Een echte schatkamer waarmee ik nog heel lang verder kan. Je gebruikt immers altijd maar heel korte stukjes. Met een sampler kan je die eindeloos blijven bewerken. Omkeren, herschikken, vertragen, mogelijkheden zat. Heb je al reacties gekregen van mensen van wie je materiaal gebruikt hebt ?TOBIN: Tot mijn grote verbazing zijn die altijd zeer flatterend. Ik had trouwens nooit gedacht dat mijn werk ooit buiten Londen zou bekend raken. En dan mag ik plotseling remixes maken voor een instituut als Chick Corea. Hoewel dat eigenlijk ook weer niet zo verwonderlijk is. Het is typisch voor jazzmuzikanten om nieuwe dingen te omarmen. Je put willekeurig uit een heel pak genres. Stoot je tijdens je zoektochten nooit op een kern waarvan je voelt dat je er niet mag aan raken?TOBIN: Ik probeer alleen maar vat te krijgen op wat ik persoonlijk ervaar. Ik ben nooit bezig geweest met de technische aspecten van muziek. De hele uitleg waarom je hoort wat je hoort. Bovendien is muziek een oneindig gebied en kan je onmogelijk een expert zijn in alles. Dus kan je maar beter werken met de dingen die echt indruk op je maken. Ik ga dus louter op mijn intuïtie af. Wat ik even relevant vind als de kenners die alles gaan ontleden. Mijn diepgang zit in de manier waarop ik de ritmes en klanken manipuleer die ik kies. Een vervelend neveneffect aan het werken met bestaand materiaal is dat je rechten moet betalen voor de gebruikte stukken. Heel wat mensen in de danswereld werken daarom met muzikanten die de samples opnieuw inspelen. En nemen die muzikanten bij uitbreiding ook op het podium mee.TOBIN: Dat begrijp ik niet. Was die sampler dan vroeger gewoon een compromis? Op die manier verloochen je je muzikale missie toch helemaal. Drum'n'bass is het eerste muziekgenre dat zonder technologie nooit had kunnen bestaan. Dat maakt die muziek speciaal en eigen. Daarom lijkt het mij een contradictie om het nu live te gaan spelen met echte muzikanten. Voor mij is het werken met een sampler een bewuste artistieke keuze. Het zou stukken makkelijker zijn om de stukken die ik zoek te laten inspelen door studiomuzikanten. Of dingen over te nemen uit cd's met hapklaar samplemateriaal. Maar dan zou mijn muziek nooit zo apart en eigen zijn. Ik wil dingen recycleren die in een bepaalde tijd en op een bepaalde plaats hebben bestaan en ik wil daar ook naar refereren. Wat een stuk moeilijker is. In vergelijking met "Bricolage" kreeg "Permutation" een veel zelfzekerder titel. Een muzikant vindt zijn weg?TOBIN: Niet echt. Het is en blijft een leerproces. Het enige verschil is dat ik mijn materiaal wat beter ken. Hoe meer je leert, hoe meer problemen je echter op je weg vindt. Dus moet ik telkens nieuwe omwegen zoeken en komt ik automatisch op nieuwe sonische vondsten uit. Waarnaar ben je op zoek in je werk ? Confrontatie of harmonie ?TOBIN: Ik geloof nogal sterk in de kracht van contrasten. Ik hou van een rijke textuur en werk graag met extremen. Dramatische landschappen waarin veel hoogtes en laagtes zitten. Ik heb veel geleerd uit de manier waarop men films structureert. De beste films wisselen ongelooflijk van stemmingen en krijgen daardoor een ongekende kracht. In horrorfilms bouwt men heel lang rustig op om dan plotseling krachtig toe te slaan en de toeschouwer helemaal in de greep te krijgen. Moet "Permutation" als een verhaal beluisterd worden?TOBIN: Laat ons zeggen dat het een aaneenrijging is van een aantal aparte verhalen die in dezelfde lijn liggen. Waarom geef je daar dan hoegenaamd niets van mee aan de luisteraar? Een korte introductie kan toch geen kwaad.TOBIN: Het is belangrijk om ambigue elementen te hebben in je muziek opdat iedereen er zijn eigen kant mee uit kan. Muziek wordt interactiever als ze voor verschillende interpretaties vatbaar is. Goed. Maar anderzijds geef je de composities vaak vrij expliciete titels mee. "Nightlife" klinkt zoals de titel laat vermoeden.TOBIN: Voor mij gaat dat nummer over alles wat er rondom je gebeurt wanneer je aan het slapen bent. Hoe voorwerpen tot leven komen en door de kamer gaan rennen. Ik twijfel er sterk aan of iemand dat er al in gehoord zou hebben. Amon Tobin "Permutation" (ZEN CD 36/Ninja Tune). Amon Tobin komt op 9 juli naar het Dour Festival en staat op 18 juli op de Dance Night van Axion Beach (Zeebrugge).Jan Delvaux