Als het van Stefaan De Clerck had afgehangen, werd het rooms-blauw. En in zo'n regering had hij met veel plezier Justitie aan Marc Verwilghen (VLD) overgelaten. Voor zichzelf zag hij de kans schoon om eindelijk nationaal - en niet alleen in Kortrijk - voluit te gaan op zijn geprefereerde terrein: dat van de KMO's en ander ondernemend volk.
...

Als het van Stefaan De Clerck had afgehangen, werd het rooms-blauw. En in zo'n regering had hij met veel plezier Justitie aan Marc Verwilghen (VLD) overgelaten. Voor zichzelf zag hij de kans schoon om eindelijk nationaal - en niet alleen in Kortrijk - voluit te gaan op zijn geprefereerde terrein: dat van de KMO's en ander ondernemend volk.Het had na 13 juni gekund als minister van KMO en Landbouw, maar beter nog als Vlaams minister-president. Maar de verkiezingen van 13 juni betekenden voor de derde keer brute pech voor Stefaan De Clerck, ondanks zijn persoonlijke score (71.590 stemmen). Opnieuw werd de al in 1990 voorziene opmars van de jonge flamboyante christen-democraat gehinderd. In de nacht van 6 op 7 maart 1992 was hij enkele uren minister van Landbouw en KMO. Samen met Mieke Officiers zou hij de verrassende nieuwkomer worden in de "noodregering" van Jean-Luc Dehaene. Het stond in alle kranten, maar het liep mis. Te elfder ure ging de portefeuille naar de illustere Izegemnaar André Bourgeois. Het heette dat het ACW, en met name Marc Olivier, een veto had gesteld tegen de zoon van Albert De Clerck, ook peetvader van ondernemend en zelfstandig Kortrijk en zes jaar minister van Middenstand en Cultuur. Maar er speelden meerdere factoren mee. De vete tussen ACW en NCMV in Kortrijk, die bij elke verkiezing hun eigen "CVP"-campagne voeren, verklaart niet alles. Per slot van rekening was ook Bourgeois geen ACW'er. Bovendien werd de zoon van de Kortrijkse NCMV-topman baron Emmanuel De Bethune, Jean, adjunct-kabinetschef van Bourgeois en later ook van Karel Pinxten. Een prikje, voor wie de historische familievete kent tussen de De Bethunes en de families De Clerck en De Jaeger (die laatste aan elkaar gelieerd door het huwelijk van Stefaan en Mine). En er waren andere, minder kleine kantjes die de onfortuinlijke valse start van Stefaan verklaren. In 1992 moest en zou de CVP West-Vlaanderen, na jarenlange onthouding, een minister hebben. Bijzonder veel West-Vlamingen voelden zich in 1992 geroepen, en Olivier was een van hen. Olivier was evenwel niet de enige kandidaat die het "naar de eigen achterban toe" te delicaat vond om de nog onbekende Stef zomaar tot minister te bombarderen. Bovendien was het een Zwarte Zondag geweest en stond de CVP, op instigatie van de jongeren vooral, weigerachtig tegenover regeringsdeelname. Niet direct het beste klimaat om een jong talent voor de leeuwen te gooien. Ook fans van De Clerck hadden er dus baat bij dat hij nog even in de coulissen bleef. "Frisse Stef", zoals hij toen al eens genoemd werd, kwam terecht in de antichambre van de Falstaff-groep, samen met een keur aan andere jonge christen-democraten die de toekomst van de CVP warm hielden: Eric Van Rompuy, Johan Van Hecke, Karel Pinxten en Marc Van Peel.DE CVP ZET ZICH BUITENSPELIn 1995 was De Clerck eindelijk aan zet. De advocaat kwam weliswaar niet op zijn favoriete terrein terecht, maar op justitie. Daarvoor was hij politiek niet in de wieg gelegd. Als jonge backbencher en telg uit een familie van founding fathers van het Vlaamse Texas, profileerde hij zich op wat hij noemde de "concessie-economie": de staat die als een moderne holding haar activiteiten in onderaanneming geeft aan partners in de privé-sector. Goed voor beleid en portemonnee, want het ultieme doel was volgens De Clerck zelf de versterking van "het economisch-financieel weefsel". Met dat ondernemend denken mocht hij de CVP graag wat kietelen. Die partij was volgens hem te exclusief begaan met begroting en sociale zekerheid: "Voor de bedrijven en de sectoren zet de CVP zichzelf buitenspel. Gelukkig redt Luc Van den Brande op het Vlaamse niveau de eer van de CVP." Na 13 juni had hij die ideeën maar wat graag opnieuw uit de kast gehaald, en het had ongetwijfeld direct geklikt met Rik Daems en andere VLD'ers. Maar het mocht niet zijn. Het ziet ernaar uit dat Daems in het bijzonder en paars in het algemeen veel van De Clercks politiek startkapitaal de komende jaren zullen verzilveren, godbetert met de socialisten. Typerend voor De Clercks geloof in het huwelijk tussen ondernemer en burger-consument is zijn volle steun voor Kanaal 127, een sociaal-economisch initiatief van het Verbond van Katholieke Werkgevers (VKW), en voor de oprichting van Lions Club Harelbeke Liederik in 1996. Harelbeke inderdaad, waar twee weken geleden juwelier Wouter Tyberghien een pond hagel in een dievenrug joeg. De steun van de kandidaat-voorzitter van de CVP voor de actie "Wouter vrij" was zeker niet zomaar een ingeving. Ook als kersvers minister liet de gevoeligheid voor eigen streek hem niet los. Amper twee maanden na zijn benoeming maakte hij in de lokale pers al grote sier met de aankondiging dat Kortrijk een tweede gerechtsgebouw zou krijgen. Het eerste van 27 justitiehuizen opende hij plechtig in Kortrijk, in aanwezigheid van koning en koningin. In de streek laat hij zich kennen als een onvermoeibare, altijd enthousiaste en goedlachse spring-in-'t-veld. Ook in culturele, progressieve kringen maakt hij zich geliefd. Een erfenis uit zijn jeugd wellicht. Stef volgde weliswaar braaf Grieks-Latijnse in het Sint-Amandscollege in Kortrijk in de stoute jaren zestig, als rechtenstudent stond hij mee aan de wieg van de Leuvense Wetswinkel. Flirten met de 'Amadezen' was destijds een way of life. Ene Marc Dutroux onttrok hem in de zomer van 1996 aan de Kortrijkse klei. Het deed zulke beuzelarijen vergeten als de brieven waarmee De Clerck de vader van de broertjes Mbo en Lokonda Mpenza, stervoetballers bij KV Kortrijk, warm aanbeval als kandidaat-apotheker. Net zoals het heropende proces tegen Irma Laplasse even deed vergeten dat de minister met een brief had proberen te interveniëren in een lopende rechtszaak. Tegen het onvoorziene eind van zijn ministerschap kreeg hij het aan de stok met SP-voorzitter Louis Tobback die hem verweet te talmen met de depolitisering van de benoemingen in de magistratuur.VLAANDERENS LIEVELINGMaar missen is menselijk, en Dutroux maakte hem al snel tot Vlaanderens lieveling, na Verwilghen. In 1998 kraaide de haan een tweede keer voor De Clerck. Dutroux ontsnapt, De Clerck stapt op. Maar zonder gezichtsverlies dit keer, en met de quasi-zekerheid dat zijn raket op 13 juni echt zal vertrekken. Quod non. Wat volgde, de weg naar het voorzitterschap, verliep niet over rozen. Toen half juli bleek dat de aftredende trojka Dehaene-Van Peel-Herman Van Rompuy in een appartement aan de kust De Clerck als toekomstig voorzitter naar voren schoof, voelde een jonge generatie CVP'ers zich daar niet lekker bij. Ze vreesde dat de nieuweling te veel naar de oudgedienden hun pijpen zou dansen, en dat hij te lief zou zijn voor al die coryfeeën die de uitslag van 13 juni bleven uitleggen als eenmalige pech. Een en ander zorgde ervoor dat Joachim Coens al in de startblokken stond om zich tegenkandidaat te stellen. De groep rond Johan Van Hecke die zich kort na 13 juni verzamelde en ondertussen zo'n vijftigtal "aanhangers" telt, keek lange tijd de kat uit de boom. Vandaag kiest deze zelfverklaarde nouveau CVP, ook wel Vivaldi-groep genoemd, resoluut voor De Clerck, in de mate dat hij zich vrijwillig laat inspireren door de oude en inmiddels weer nieuwe vernieuwers van de partij. Aan de vooravond van de voorzittersverkiezingen dient zich een derde CVP-initiatief aan. Yves Leterme, gewezen partijsecretaris, en Kortrijkzaan Carl Decaluwé hebben al geruime tijd hun buik vol van "tafelspringers" en "CVP'ers die in oneliners spreken". Op een Iepers terras groeide de voorbije zomer, lang voor er sprake was van De Clercks voorzitterschap, het idee om de steriele discussies over "Waarheen met de CVP?" te doorbreken. Ze verzamelden een paar parlementsleden die al jaren bekendstaan als de media schuwende dossiervreters: Jo Vandeurzen, Servais Verherstraeten, Sonja Becq en Ludwig Caluwé. Het is een "open clubje" dat per thema ideeën wil aanleveren. Nog deze week treden ze naar voren met een eerste nota rond gezinsbeleid, een van de vier thema's op De Clercks programma. De kandidaat-voorzitter zelf mag er zijn profijt mee doen. "We twijfelen niet aan zijn inhoud", zegt Decaluwé. "Ik ken Stef al twintig jaar en hij is een vat vol creatieve ideeën." Een ander lid van het clubje ziet het zo: "Als we De Clerck heel alleen boven in het circus aan de trapeze laten hangen, komen er ongelukken van. We hopen dat hij bereid zal zijn om zich te laten voeden door het potentieel dat de nationale CVP vandaag in huis heeft."Walter Pauli Filip Rogiers