Ooit gold Dieudonné M'Bala M'Bala (47) als links-geëngageerd en stelde hij zich kandidaat voor een zetel in het Franse parlement, uit protest tegen het Front National. De humorist, die in Frankrijk doorgaans alleen bij zijn voornaam wordt genoemd, kwalificeerde de extreemrechtse partij van toenmalig leider Jean-Marie Le Pen als 'imbeciel'.
...

Ooit gold Dieudonné M'Bala M'Bala (47) als links-geëngageerd en stelde hij zich kandidaat voor een zetel in het Franse parlement, uit protest tegen het Front National. De humorist, die in Frankrijk doorgaans alleen bij zijn voornaam wordt genoemd, kwalificeerde de extreemrechtse partij van toenmalig leider Jean-Marie Le Pen als 'imbeciel'. Dat was in 1997. Inmiddels is Le Pen de peetvader van een van zijn kinderen en is Dieudonné, zoon van een Bretonse moeder en een Kameroense vader, een boegbeeld van het hedendaagse antisemitisme in Frankrijk. De Shoah noemde hij 'herinneringspornografie', en over een Joodse journalist die het onverantwoord vond om hem nog langer in televisieprogramma's uit te nodigen, zei hij in een sketch: 'Als de wind uit een andere richting gaat waaien, weet ik niet zeker of hij de tijd heeft om zijn koffer te pakken.' De Franse cabaretier kwam verder in opspraak als bedenker van de quenelle. Dat is een controversiële geste genoemd naar een culinaire specialiteit afkomstig uit Lyon, die is uitgegroeid tot een rage in Frankrijk. Vorige week nog vierde de Franse voetballer Nicolas Anelka een doelpunt in de Engelse competitie met het gebaar: een arm met vlakke hand tegen de schouder en de andere arm gestrekt naar beneden, eveneens met vlakke hand. Volgens Anelka en andere sporters die Dieudonné een warm hart toedragen, is de ophef overdreven en is er van antisemitisme geen sprake. Zij beweren dat de quenelle er louter op wijst dat je 'antisysteem' en 'anti-elite' bent - de uitleg die Dieudonné zelf ook geeft. Gezien de gelijkenis met de Hitlergroet, de antisemitische achtergrond van Dieudonné en het feit dat zijn volgelingen ('quenelliers') zichzelf graag laten fotograferen bij synagogen of Holocaustmonumenten, lijdt het geen enkele twijfel dat de geste wel degelijk een antisemitische connotatie heeft. De minister van Sport, Valérie Fourneyron, sprak van een 'choquerende en walgelijke provocatie'. Voor Dieudonné is het moment waarop hij radicaliseerde duidelijk. Hij wilde in 2000 een film maken over slavernij in de zeventiende eeuw en klopte voor financiering aan bij het nationale cinematografische centrum. Daar werd zijn aanvraag naar eigen zeggen niet gehonoreerd. Het centrum zelf zegt dat hij alleen contact heeft gezocht, maar zijn aanvraag nooit heeft ingediend. Hij zei destijds: 'Als ik een film wil maken over de slavenhandel, antwoorden de zionistische autoriteiten - want dat zijn het vandaag de dag: "Dat is geen onderwerp voor een film." Met publiek geld worden er 150 films over de Holocaust gemaakt, en ik vraag of ik een film over de handel in zwarten kan maken en ze zeggen dat dat geen onderwerp is. Dat is een oorlogsverklaring.' Dieudonné zocht sindsdien steeds meer de grenzen op van de politieke correctheid en ging daar al snel ruimschoots overheen. In toenemende mate wordt hij geweerd van televisie en radio. Sommige steden, zoals Nice, verboden hem op te treden. Maar monddood is hij allerminst. Op het internet weet hij zich verzekerd van een trouwe aanhang - hij heeft ruim 400.000 Facebookfans - en zijn eigen website Dieudosphère trekt eveneens veel bezoekers, net als zijn shows. In dat laatste hoopt de Franse regering binnenkort verandering te brengen. De minister van Binnenlandse Zaken, Manuel Valls, wil de shows van Dieudonné het liefst verbieden. Sinds 2000 is hij al meer dan tien keer veroordeeld wegens laster, belediging en aanzet tot haat. Ook in België werden na zijn vorige optredens twee klachten wegens antisemitisme tegen hem ingediend, maar die bleven voorlopig zonder gevolg. Net als de klacht die hij zelf indiende omdat de politie zijn voorstelling in Brussel in mei 2012 nogal brutaal zou hebben stopgezet - een assistent van Dieudonné zou daarbij klappen hebben geïncasseerd. Twee weken geleden meldde zijn advocaat dat Dieudonné een 'verrassingsshow' in België voorbereidt. Gevraagd naar een reactie, liet minister van Binnenlandse Zaken Joëlle Milquet optekenen dat ze preventieve maatregelen niet uitsluit. DOOR OLIVIER VAN BEEMENEen optreden in Brussel in mei 2012 werd door de politie stopgezet.