We ontmoeten Annemie Neyts, officieel minister toegevoegd aan de minister voor Buitenlandse Zaken, belast met Landbouw, daags na de verkiezingen in Nederland. Voor het fenomeen Wouter Bos staat ze in bewondering: 'Een droomkandidaat, sympathiek, oogt goed, wauw'. Dat Louis Tobback, vroeger bekend om zijn boutade dat paars per definitie bont en blauw eindigt, recent de liefde verklaarde aan de paars-groene regering bij ons, is dan weer 'een belangrijke aanwinst, welcome on board'. Maar we moeten het op de eerste plaats hebben over de dissidentie in haar eigen partij, met name over europarlementslid Ward Beysen, die op 18 mei met zijn Liberaal Appel apart naar de kiezer trekt.
...

We ontmoeten Annemie Neyts, officieel minister toegevoegd aan de minister voor Buitenlandse Zaken, belast met Landbouw, daags na de verkiezingen in Nederland. Voor het fenomeen Wouter Bos staat ze in bewondering: 'Een droomkandidaat, sympathiek, oogt goed, wauw'. Dat Louis Tobback, vroeger bekend om zijn boutade dat paars per definitie bont en blauw eindigt, recent de liefde verklaarde aan de paars-groene regering bij ons, is dan weer 'een belangrijke aanwinst, welcome on board'. Maar we moeten het op de eerste plaats hebben over de dissidentie in haar eigen partij, met name over europarlementslid Ward Beysen, die op 18 mei met zijn Liberaal Appel apart naar de kiezer trekt. ANNEMIE NEYTS: Vooraf: ik was er als piepjonge militant al bij in 1972, op het stichtingscongres van de PVV. Zonder dat ik dat ooit met zoveel woorden heb gezegd, behoor ik dus duidelijk tot het kamp van de donkerblauwe 'stamboomliberalen'. Maar ik vind ook dat om op de toekomst van Vlaanderen te kunnen wegen, de partij moet groeien, en dat dit alleen kan door de partij open te stellen voor andere, 'niet-stamboomliberalen'. Maar wat ik in de loop der jaren geleerd heb, eerst, in de tweede helft van de jaren '80, als partijvoorzitter en later ook als lid van de statutaire commissie, is dat scheurlijsten de partij weliswaar schade toebrengen - elke stem voor de scheurlijst is een stem minder voor de moederpartij - maar zelf nooit of te nimmer ergens toe leiden. NEYTS: De klassieke benadering is: ik heb mijn partij niet verlaten, mijn partij heeft mij verlaten. Vaak gaat het echter om mensen die moeilijk met anderen kunnen samenwerken. Maar ook in een liberale partij, moet je, net als elders, een evenwicht tot stand brengen tussen wat jij voor de partij kan doen en wat de partij voor jou kan doen. Mensen beginnen doorgaans met een scheurlijst als ze vinden dat hun partij niet meer genoeg voor hen doet. Dat is nu bij Beysen het geval, en bij Leo Goovaerts ( de gewezen penningmeester van de VLD, die op 18 mei met een eigen senaatslijst uitpakt), tja, bij hem primeerde in feite altijd de vraag wat de partij voor hem kon doen. NEYTS: Gisterenavond hield ik voor de VLD Ganshoren, een zeer vertrouwd publiek, een van mijn nieuwjaarstoespraken. Ik herinnerde hen aan het revolutionaire stichtingscongres van de PVV, dat over ethische thema's handelde: de verwijdering van abortus uit het strafwetboek, het beëindigen van de discriminatie van homoseksuelen, en ik geloof ook al euthanasie. Welnu, de strijd voor het in praktijk brengen van die resoluties heeft dertig jaar geduurd, wat betreft de afschaffing van de discriminatie van homoseksuelen is hij nóg niet helemaal gestreden. Dan is het toch niet ernstig als Beysen klaagt dat hij op het Novembercongres amendementen had ingediend, ' maar de partij er niets mee gedaan heeft!'. Op een congres dat amper acht weken geleden plaatsvond! Hier zijn dus andere motieven in het spel, er kan dan ook geen misverstand bestaan over wie wie verlaten heeft: Ward heeft ons de rug toegekeerd. NEYTS: Ik dacht dat we allemaal vonden dat we moesten groeien. Nu kun je groeien via natuurlijke aangroei: liberalen die veel kindjes maken, die dan hopelijk voor liberalen zullen stemmen. Of je kunt groeien door nieuwe mensen aan te trekken. Dat hebben we gedaan en ik heb daar geen enkele moeite mee. Als voorzitter van de Liberale Internationale ben ik er zo ook in geslaagd het politieke gewicht van die organisatie aanzienlijk te doen toenemen. Onder mijn impuls moeten politieke partijen nu nog slechts aan drie criteria voldoen om toe te treden: ze moeten zelf vragen om te mogen toetreden, ze moeten onze twee basismanifesten goedkeuren, en ze moeten hun bijdrage betalen. Zodra die voorwaarden vervuld zijn, zijn ze welkom. Aanvankelijk heerste er bij de Liberale Internationale de mentaliteit: wie van ons is hier het meest liberaal? Maar op het eind houd je niemand over. Hetzelfde geldt voor de partij. Ik ben liberaal uit overtuiging, maar als we politiek iets willen betekenen, moeten we groter worden, en daarvoor, in het Engels, you have to do what it takes. NEYTS: Nee. Ik wil wel een kanttekening maken bij de televisiebeelden van zijn nieuwjaarsreceptie. Beysen had naar het schijnt een duizendtal uitnodigingen rondgestuurd, maar daarin stond niet dat hij de oprichting van een nieuwe partij zou aankondigen. Een heleboel mensen die daar aanwezig waren, wisten dat dus niet. Het viel me dan ook op dat lang niet iedereen applaudisseerde. Maar dat Beysens scheurlijst ons geen goed zal doen, is evident. NEYTS: Dat is inderdaad het grootste risico. Ik wil daaraan toevoegen dat wij weliswaar heel graag een tweede ambtstermijn voor Guy Verhofstadt zouden willen, maar het is de kiezer die daarover beslist. De stembusslag is essentieel. In dat verband staan de Europese verkiezingen van 1994 me nog scherp voor de geest. De media schreven ons het paradijs in. Als lijsttrekker probeerde ik iedereen te waarschuwen, pas op jongens, de mensen moeten nog stemmen. Zonder succes. De media en de opiniepeilers geloofden rotsvast dat we zouden winnen. U weet hoe dat toen is afgelopen. Wij zijn de laatste weken dan ook nooit zo zegezeker geweest als de media lieten uitschijnen. NEYTS: In die zin is het misschien een zegen bij een vloek, dat diegenen bij ons die dachten dat het al in de sacoche was, nu hebben ingezien dat dit niet zo is. Soms lijkt men te vergeten dat stemmen één per één behaald moeten worden, en dat verkiezingen niet over het verleden maar over de toekomst gaan. Deze regering heeft belangrijke verwezenlijkingen op haar conto, maar de VLD zal een wervend project moeten aanbieden om de mensen te overtuigen ook de komende vier jaar op ons te stemmen. Volgens de media stond het voor de liberalen al vast dat ze met deze meerderheid zouden doorgaan. Alleen die kleine formaliteit nog. (lacht) Als er één partij is die weet dat verkiezingen geen formaliteit zijn en dat je zeer op je hoede moet zijn met opiniepeilingen, dan is het de VLD wel. NEYTS: Redelijkerwijs is al het mogelijke gedaan om hem erbij te houden. Maar Beysen had mentaal al afstand genomen. NEYTS: Karel is zoals hij is, nogal vierkant, en ook Beysen weet dat. Maar we hebben Karel verkozen - ik in ieder geval, ik weet niet wat Ward heeft gedaan - en ik was heel blij dat hij bereid was de partij voor te zitten. Het is natuurlijk de taak van de voorzitter om de zaak bij elkaar te houden. Maar hij moet ook eerlijk zijn. Karel zegt wat hij denkt. Trouwens, er bestaat ook een gevaar van discrepantie, als de voorzitter tien paar handschoenen aantrekt voor wie zich lastig opstelt, en de anderen strak in het gareel houdt. Karel is niet geneigd tot zulke discrepanties. Maar dat hij tot het allerlaatste moment, rechtstreeks en via via, met Ward is blijven praten, dat weet ik. Wat kon hij nog meer doen? Beysen de partij cadeau doen misschien? NEYTS: Het is altijd hetzelfde. Als het goed gaat, is dat de verdienste van iedereen behalve de voorzitter. Als het misloopt, is er maar één persoon die verantwoordelijk is. Ik kan ervan meespreken. Dat is nu eenmaal het fatum van een partijvoorzitter. Frans Grootjans heeft het ooit gezegd: het is eenzaam aan de top van de partij. NEYTS: Nee. Soms denk ik ook, dit zou ik anders geformuleerd hebben. Maar wij hebben Karel verkozen om de zaken namens ons te formuleren. De kritiek is soms te gemakkelijk. Toen we in de regering stapten, hadden we een partijvoorzitter nodig. De meesten van ons waren toen wat blij dat Karel het wilde doen, te meer daar hij op dat moment goede redenen had om zelf een ministerportefeuille te ambiëren. Bon, dat men hem nadien dan niet verwijt dat hij zijn verantwoordelijkheid neemt. Toen ik voorzitter was, woog dat dag en nacht: bij alles wat ik zeg, engageer ik niet alleen mezelf maar de hele partij. Dat is een zware verantwoordelijkheid. Ik weet bijvoorbeeld dat men mij, zeker de laatste zes maanden van mijn voorzitterschap, te soft vond. Maar je oefent die functie nu eenmaal uit met de persoonlijkheid die je hebt. NEYTS: Onder mijn voorzitterschap is Goovaerts adjunct-penningmeester geworden, onder het voorzitterschap van Guy penningmeester. Maar noch ikzelf, noch iemand anders, heeft toen beseft dat, hoe moet ik dat beleefd zeggen, dat Leo Goovaerts toen reeds bepaalde situaties zodanig aan het invullen was dat hij ze later zou kunnen gebruiken om chantage te plegen. (snel) En nu is hij een pathetisch geval. Han Renard'scheurlijsten brengen de partij weliswaar schade toe, maar zelf leiden ze nooit ergens toe.'