Al in de tijd van de Romeinen werd er wijn geproduceerd in onze contreien, maar die kunst verdween in de daaropvolgende eeuwen. Pas in de jaren 1960 dook ze bij ons weer op - een kortstondig experiment, als jongensdroom van enkele makers. Midden jaren 1990 kwamen de echte pioniers opzetten, en vooral de laatste jaren gaat het hard. In 2006 had je in België 72 hectare wijngaarden, nu is dat vijf keer zoveel, verdeeld over 134 wijndomeinen. Driekwart van de wijnbouwers en 60 procent van de wijngaarden bevindt zich in Vlaanderen, en toch produceert Wallonië met 1 miljoen liter nipt iets meer. Wat daar opvalt, zijn de bedrijven waarin adellijke families vanwege het prestige investeren.

Paul Vleminckx © Debby Termonia

Is het een meevaller van de klimaatsverandering, wegens minder voorjaarsvorst en droge, warme zomers? 'De opwarming van de aarde zorgt net voor extreme fenomenen zoals zonnebrand in de druiven, hagelschade en droogtestress', zegt Lodewijk Waes, voorzitter van de Belgische wijnbouwers. 'Het aantal wijngaarden is toegenomen omdat fruittelers in moeilijke omstandigheden naar leefbare alternatieven zoeken.'

De Belgische wijn is vooral te vinden in gastronomische restaurants, speciaalzaken en wijnbars. 'Iedereen heeft het over de ecologische voetafdruk. Wel, dit is een product van eigen bodem', benadrukt Waes. 'Als meer mensen ernaar zouden vragen, zou onze wijn op meer plaatsen worden geschonken. Een beetje chauvinisme kan geen kwaad.'

'Belgische wijn heeft een volle, krachtige smaak'

Jeroen Houben (22) Wijndomein Hoenshof

Hoepertingen

'Ik hou me met de wijnkelder en de verkoop bezig, mijn vader doet de supervisie. Zijn ouders waren fruittelers. Zij hebben hem in 2002 hun gronden aanboden, op voorwaarde dat ze niet zouden worden verkocht of verhuurd. Vader besloot wijnranken aan te planten - wel twintig soorten druiven, want het was onzeker welke zouden aanslaan. Ondertussen hebben we heel wat kennis en ervaring opgedaan. We opteerden uiteindelijk voor nieuwe technologieën en voor variëteiten die resistenter zijn tegen ziektes. Tegelijk startten we Jerom Winery, waarbij een aantal Haspengouwse fruittelers voor ons druiven kweken. Samen hebben we 12 hectare, en dat zal de komende jaren nog flink toenemen.

Jeanette van der Steen

'Door de leembodem is Haspengouw de tweede grootste fruitregio van Europa. Dat geeft wijn met een volle, krachtige smaak. Bovendien is de Belgische wijn frisser van smaak en lager qua alcoholgehalte dan de Zuid-Europese, omdat de druiven minder suiker en meer zuren bevatten.

'Onze eerste oogst, in 2006, leverde 350 flessen witte chardonnay op. De recentste resulteerde in 10.000 flessen wit, rood, bubbels en dessertwijn. We denken ook aan export, bijvoorbeeld naar Scandinavië en China. We willen onze wijn koppelen aan de beroemde Belgische producten, via geschenkverpakkingen met onder meer chocolade en dessertwijn.'

'April en mei zijn extreem stresserend'

Paul Vleminckx (62) Chardonnay Meerdael

Oud-Heverlee

'Van moederskant kom ik uit een familie van tuinders, maar jarenlang heb ik als technisch ingenieur gewerkt in de sauzenfabriek van mijn vader. In 1994 besloot ik van mijn hobby mijn beroep te maken, en zo werd ik de Belgische pionier van de mousserende wijn. Ondertussen hebben we 8 hectare wijngaarden. Waarom bubbels? Ik heb zelf altijd van champagne gehouden en het gros van de Belgen drinkt dat graag, het leek me makkelijker voor de verkoop. Bovendien zitten we qua klimaat op de noordelijke grens voor wijnbouw. Er wordt iets minder rijp geoogst, en dat is juist nodig voor het eindproduct.

'Zijn we rendabel? De natuur is een enorme factor: door de voorjaarsvorst heb ik al enkele keren een hele oogst verloren. Dat moet je met je stock zien te overbruggen, en met spaarcenten. Zo niet gooien ze je overal van de wijnkaart, en het is moeilijk om dat plaatsje te heroveren. Daarom zijn april en mei voor ons extreem stresserende maanden. Kom je die goed door, dan wacht een fijne oogst.

We gingen van 2000 naar 75.000 flessen per jaar. Ik herinner me hoe trots we die eerste keer waren. Maar pas na zo'n jaar of twaalf heb je echt goede wijn: wanneer de planten meer wortelgestel krijgen, wat zorgt voor een meer geprononceerde smaak. Onze eerste gouden medaille dateert van 2008, en sindsdien zitten we goed.'

'In de Maasvallei hebben we een microklimaat'

Jeanette van der Steen (59) Chateau Bon Baron

Dinant

'Wij zijn Nederlanders uit de buurt van Eindhoven, maar we hebben ons bijna twintig jaar geleden in Wallonië gevestigd. We runden een bedrijf voor interim-management en wilden een bed and breakfast openen. Aangezien ik groene vingers heb en groenten en fruit kweekte en inmaakte, leek het leuk als we ook eigen wijn zouden schenken. De B&B is er nooit gekomen, wel een wijndomein van ondertussen 17 hectare, goed voor 80.000 flessen en gespecialiseerd in rode wijn.

'We boden onze buren flessen van de eerste oogst aan, ter kennismaking. Een plaatselijke restauranthouder was enthousiast, en zo werden we geleidelijk aan echte wijnbouwers. In de Maasvallei hebben we een microklimaat, waardoor voorjaarsvorst, hagelinslag of droogtestress tot een minimum beperkt worden. Dat heeft onder meer met het terroir, de bodem en de ligging te maken, en met de ochtenddauw die de Maas verspreidt.

Aan onze wijnen hangt een prijskaartje, maar dat komt omdat we hoge eisen stellen en niet mechanisch plukken maar manueel streng selecteren. En we doen geen beroep op vrijwilligers - dat mag wettelijk niet, maar het gebeurt op grote schaal. Professionele plukkers moet je behoorlijk betalen, en dat loont. Je eindproduct is gewoon beter.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.