Mijnheer De Clercq, in Rome is kardinaal Joseph Ratzinger geïnstalleerd als paus Benedictus XVI.

WILLY DE CLERCQ: Ik heb met verbazing, en zelfs enige bewondering, toegekeken hoe het Vaticaan gedurende weken de internationale media in zijn greep heeft gehouden. Eerst met het overlijden en de begrafenis van Johannes Paulus II, dan met het conclaaf, en de aanstelling van Benedictus XVI. De Kerk kwam telkens naar voren als een grote machtige mastodont, en niet als een zwak en twijfelend instituut. Dat was knap geregisseerd en het zal vele propagandisten met afgunst hebben vervuld.
...

WILLY DE CLERCQ: Ik heb met verbazing, en zelfs enige bewondering, toegekeken hoe het Vaticaan gedurende weken de internationale media in zijn greep heeft gehouden. Eerst met het overlijden en de begrafenis van Johannes Paulus II, dan met het conclaaf, en de aanstelling van Benedictus XVI. De Kerk kwam telkens naar voren als een grote machtige mastodont, en niet als een zwak en twijfelend instituut. Dat was knap geregisseerd en het zal vele propagandisten met afgunst hebben vervuld. Bij de keuze van deze paus zijn al veel kanttekeningen gemaakt. Vooreerst beantwoordt de manier waarop hij verkozen wordt niet meteen aan de democratische procedures, terwijl de Kerk toch de democratie voorstaat. Maar ach, in welke godsdienst wordt de hiërarchie wél democratisch verkozen? Dat de positie van de vrouwen binnen de Kerk niet overeenstemt met onze democratische ideeën, hoeft geen betoog. Het heeft mij getroffen hoe er vanuit de katholieke gemeenschap zelf meteen een vloed van kritiek over de nieuwe paus is uitgestort. Een beetje overdreven zelfs, al ben ik het met veel van de argumenten eens. Kardinaal Ratzinger heeft zich altijd een bijzonder conservatief theoloog getoond, maar dat betekent niet noodzakelijk dat hij ook zijn pontificaat zo zal invullen. La fonction fait l'homme, zegt men. En zijn functie vereist dat hij in een moeilijk en snel evoluerend maatschappelijk klimaat, vooral in West-Europa, een basis legt voor de Kerk van de toekomst. Dat kun je niet door alleen aan het verleden vast te houden. En zo wereldvreemd zal Ratzinger niet zijn, dat hij dat zelf niet inziet. Zijn voorganger Johannes Paulus II was een groot man, die van de functie van mondiale kerkleider een politieke factor in de wereld heeft gemaakt. Daar valt veel op aan te merken, maar vanuit het standpunt van de Kerk zelf was het een verdienste. De vraag is of ook Ratzinger die rol zal kunnen vervullen. Zijn keuze voor de naam Benedictus kan een sprankje hoop bieden. Als Europeaan ben ik verheugd dat hij de patroonheilige van Europa heeft gekozen. En de vorige Benedictus was tussen 1914 en 1922 naar kerkelijke normen een open geest, die vernieuwing bracht en toenadering zocht tot andere christenen en andere godsdiensten. Dat zou een lichtend voorbeeld kunnen zijn, maar de eerste preek van de nieuwe paus is mij niet erg bevallen. Dat hij de vrijzinnigen op één hoop heeft geveegd met mystici en andere dwalende vogels, klonk als een kanonschot in mijn oren. Mag ik er tot slot aan toevoegen dat ik de kritiek op de hoge leeftijd van deze paus niet deel, aangezien hij even oud is als ik. Ik heb al gedacht: mocht ik mijn carrière in de Kerk hebben uitgebouwd in plaats van in de politiek, ze zou langer geduurd hebben. DE CLERCQ: Berlusconi is een merkwaardige politicus. Een man die in Italië zo niet alle, dan toch zeer veel touwtjes in handen heeft. Hij vormt regeringen, ontslaat regeringen, herschikt regeringen, en blijft zelf in alle stormen overeind. Ik wil niet overdrijven, maar met Berlusconi heerst in Italië een pseudo-dictatuur. En wat ze ook proberen, hem politiek uitschakelen wil maar niet lukken. Het voordeel is dat er in plaats van vier regeringen in één jaar, zoals gebruikelijk in Italië, nu één regering in vier jaar is geweest. En politieke continuïteit is een goede zaak, al moet je natuurlijk ook zien welke inhoud eraan gegeven wordt. Over Berlusconi's rol in de Europese Unie ben ik zeer negatief. Hij heeft met zijn provocaties en zijn onbehouwen optreden veel onheil gesticht. Ik zou met plezier een pro-Europese nieuwe premier verwelkomen, maar dat lijkt niet voor meteen. DE CLERCQ: Labour had na de vorige verkiezingen een zo grote meerderheid, dat er een aardschok nodig is om hen van de macht te houden. En de Conservatives beschikken helaas niet meer over een tot de verbeelding sprekende leider, die in de spots van de televisie voor een geestdriftwekkend alternatief kan zorgen. In het Angelsaksische model is zo een charismatisch leider van groot belang, misschien nog van groter belang dan het programma. Eind jaren zeventig hebben de Tories dankzij Margaret Thatcher de heerschappij van Labour kunnen breken, maar van haar kaliber is er nadien niemand meer opgestaan. De Conservatives hebben ook nagelaten om hun partij te moderniseren en hun politieke ideologie aan te passen aan de moderne tijd. Een partij die te veel naar het verleden kijkt, verliest. Voor de EU maakt het niet veel uit of nu Blair of Michael Howard de volgende premier wordt. De Britten zijn hoe dan ook lauwe minnaars van de EU, en ze houden zich buiten een paar essen- tiële Europese samenwerkingsverbanden, zoals de euro en het akkoord van Schengen. Onder Blair hebben ze hun wagon nadrukkelijk vastgehaakt aan de Amerikaanse locomotief, dat zou met een Tory-premier niet anders zijn. Jammer, want ze maken zowel voor zichzelf als voor Europa een zware denkfout. DE CLERCQ: Die spaarrichtlijn is een ingrijpende verwezenlijking. Ze zal helpen de fiscale ontduiking tegen te gaan, en nieuwe fondsen voor het beleid te genereren. Ik ben er altijd voorstander van geweest om vóór we die spaarrichtlijn uitvoerbaar zouden verklaren, eerst akkoorden te sluiten met de fiscale paradijzen. Ik heb in het Europees parlement ook amendementen in die zin ingediend, maar men heeft die niet goedgekeurd. Vandaar dat we nu nog altijd moeten afwachten of Zwitserland en de fiscale eilanden effectief meedoen. Het duurt allemaal wat lang, maar ik denk dat we met de EU toch weer een grote stap voorwaarts hebben gezet. Al krijgt dat minder aandacht dan wat er verkeerd loopt. DE CLERCQ: De peilingen worden alarmerend. In een zo ingewikkeld en door het publiek slecht gekend onderwerp, is een referendum geen goed idee. Ik ben blij dat het er bij ons niet komt. Als Frankrijk 'neen' stemt, zitten we met een ernstig probleem, veel erger dan wanneer het Verenigd Koninkrijk 'neen' zou stemmen. De Britten blijven in Europa toch aan de kant staan, maar de Fransen behoren tot de founding fathers en zijn samen met Duitsland, en in mindere mate Italië, altijd de motor van de vooruitgang in de EU geweest. Als Frankrijk afhaakt voor de grondwet, komt er mogelijk een sneeuwbaleffect in de rest van Europa, en belanden we in een institutionele crisis. Is dat het einde van de EU? Nee, daarvoor zijn er al te veel Europese mechanismen aan het draaien, maar het zal in elk geval een rem op de verdere ontwikkeling zijn, met gevolgen waarvan men zich onvoldoende bewust is. Zonder grondwet mist de EU rechtsgrond en legitimiteit, en zal het vertrouwen van de publieke opinie in de Europese instellingen nog verminderen. Dat dergelijke belangrijke beslissingen eerst nog de goedkeuring moeten krijgen van alle lidstaat-parlementen, en dan in sommige landen ook nog eens van de bevolking, is om problemen vragen. Zo geraken we niet vooruit, maar er is niets tegen te doen, het zijn de EU-lidstaten zelf die het zo gewild hebben. DE CLERCQ: Op het moment dat wij spreken is dat moeilijk te voorspellen, maar dat de regering in gevaar is, is een understatement. Men heeft mooi zeggen, zoals de premier, dat Brussel-Halle-Vilvoorde geen crisis waard is. Ik deel die overtuiging, maar er zijn nog regeringen gevallen over problemen die geen crisis waard waren. Ik denk dat vandaag heel wat verborgen agenda's spelen, en dat sommigen meer ijveren voor de splitsing van de regering dan voor de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. De bedoeling is duidelijk om de VLD aan de kant te zetten. In Franstalig België heeft men de liberalen er al uit gezwierd, zowel in Wallonië als in Brussel, dat toch een van onze bastions was. In Vlaanderen probeert men hetzelfde. Maar wie de VLD uit de Vlaamse regering zet, zal de groenen er weer in moeten halen. En dat is ook niet evident. Ik hoor velen schreeuwen dat het Vlaams regeerakkoord moet worden uitgevoerd, en dat Brussel-Halle-Vilvoorde dus onverwijld gesplitst moet worden. Maar in dat regeerakkoord staat met evenveel gewicht gestipuleerd dat er een lastenverlaging moet komen. Dat lijkt me trouwens veel noodzakelijker dan de splitsing. Alleen krijg ik de indruk dat sommige partijen die belastingverlaging willen schrappen en Brussel-Halle-Vilvoorde als alibi daarvoor gebruiken. DE CLERCQ: Dat spreekt vanzelf. Ik denk dat de liberalen een zeer positieve inbreng hebben gehad in alle regeringen waartoe ze, federaal en regionaal, hebben behoord. En in de moeilijke omstandigheden waarin ons land verkeert, lijkt me dat alle hens aan dek nodig is, en samenwerking tussen de drie grote politieke formaties wenselijk. Maar voor de VLD zou het ook geen drama zijn als ze in de oppositie wordt gestoten. Na de turbulenties van de voorbije jaren is de interne eenheid min of meer hersteld. In de oppositie krijgt een partij vaak de kans om die eenheid te versterken. Het zou niet het einde van de VLD betekenen. Koen MeulenaereWilly De Clercq 'De Tories hebben nagelaten hun partij te moderniseren.'