De complexiteit van de situa-tie in zo'n nieuw samen- gesteld gezin is vaak niet erg bevorderlijk voor de romantiek, weet ook Veronique (41). Ze trok vorig jaar met haar zoontje in bij haar nieuwe partner, die zelf ook twee kinderen had uit een vorige relatie. 'We zagen elkaar graag, waren echt dolverliefd', vertelt ze. 'Maar we hadden beiden een vrij traumatische echtscheiding achter de rug waarbij vooral de kinderen schade hadden opgelopen. Ieder van ons begon dus aan dit nieuwe avontuur met een rugzakje miserie.'
...

De complexiteit van de situa-tie in zo'n nieuw samen- gesteld gezin is vaak niet erg bevorderlijk voor de romantiek, weet ook Veronique (41). Ze trok vorig jaar met haar zoontje in bij haar nieuwe partner, die zelf ook twee kinderen had uit een vorige relatie. 'We zagen elkaar graag, waren echt dolverliefd', vertelt ze. 'Maar we hadden beiden een vrij traumatische echtscheiding achter de rug waarbij vooral de kinderen schade hadden opgelopen. Ieder van ons begon dus aan dit nieuwe avontuur met een rugzakje miserie.' Het koppel probeerde zich vooral te focussen op de kinderen. 'Wanneer de kinderen bij ons waren, probeerden we elkaar niet in hun bijzijn te knuffelen of te zoenen. Om hen niet te bruuskeren. Romantiek was voor de momenten waarop de kinderen bij de exen waren. Maar telkens een maand op voorhand weten wanneer het weer eens tijd zou zijn voor romantiek doet de zin erin wel verminderen. Nu weten we niet meer waar we staan. Ondanks de liefde die er wel degelijk is. Maar we zien nu vooral de berg, waar we niet over raken.' Isa Deschuyteneer werkt als psychotherapeute in het Centrum Zon-Maan in Gavere en is gespecialiseerd in de ondersteuning van nieuw samengestelde gezinnen zoals dat van Veronique. Dat de situatie vaak erg complex kan zijn, weet ze als geen ander. Ze heeft zelf ook een scheiding achter de rug en vormt nu met haar twee eigen kinderen, nieuwe partner en diens vier kinderen zelf een nieuw samengesteld gezin. 'De beste tip die ik kan geven is dat mensen die aan een nieuw samengesteld gezin willen beginnen eerst grondig hun huiswerk moeten maken', stelt ze. 'Hoe hard het ook mag klinken, liefde alleen is vaak niet genoeg. Je moet die liefde ook kunnen vormgeven. En beide partners moeten eerst goed nadenken over hoe ze dat willen gaan doen. Willen ze samenleven of liever een latrelatie? Willen ze nog kinderen erbij? We spreken hier over een heel rationeel proces. Als je er bijvoorbeeld zeker van bent dat je naast je eigen kinderen er niet nog eens andere kinderen bij wilt, dan kun je beter geen relatie beginnen met een man die al kinderen heeft. Bij een nieuw samengesteld gezin krijg je er sowieso al complexiteit bovenop. Dan moet je het niet nog eens nodeloos moeilijk maken.' Maar daarvoor moet je wel sterk in je schoenen staan. Hoe kun je rationele beslissingen nemen als de hormonen door je lijf gieren en de hevige nieuwe verliefdheid je alle besef van de werkelijkheid doet vergeten? Peter en Lies, beiden halfweg de dertig, hebben elk twee kinderen van ongeveer dezelfde leeftijd. De kindjes waren speelkameraden en bij hun ouders sloeg de vonk over. 'Een verliefde ouder hebben is ook niet eenvoudig als kind, zeker als die verliefdheid komt na een lange periode van alleen zijn', lacht Lies. 'Plots mochten mijn zonen lang voor de televisie zitten, gingen we soms met z'n allen midden in de week op restaurant en waren de bedtijdregels niet altijd meer zo strikt. Je wilt als verliefde mama natuurlijk ook dat het voor jouw kind een beetje feest is. Maar langs de andere kant voelt zo'n kind ook instinctief aan: dit vindt mijn andere ouder wellicht niet leuk. Mijn zoontje van zeven dacht lange tijd dat hij mijn nieuwe partner dus niet aardig mocht vinden. Het voelde voor hem als verraad tegenover zijn papa. En hij begon dwars te liggen. Het heeft niet veel gescheeld of ons nieuwe gezinnetje was gestrand. Gelukkig namen Peter en ik de beslissing om met z'n allen in therapie te gaan. Het heeft ons de kinderen en hun beweegredenen beter doen begrijpen.' Kinderen zijn vaak een cruciale schakel in het hele proces. Ouders willen hun kroost, dat meestal helemaal niet zat te wachten op een extra papa of mama, zo veel mogelijk sparen en geven hen het gevoel dat ze mee mogen beslissen over de toekomst. En dat doe je beter niet, schrijft ook de Nederlandse journaliste én ervaringsdeskundige Yolan Witterholt in haar boek Handboek voor de moderne stiefmoeder. 'Vraag de kinderen niet al te vaak naar hun mening over de situatie', vindt Witterholt. 'Die mening kun je makkelijk afleiden uit hoe ze zich gedragen en hoe ze zich tegenover de nieuwkomers opstellen. Natuurlijk mogen ze best eens zeggen wat hen dwarszit, maar geef hen vooral niet het idee dat zij daardoor een belangrijke stem hebben in het verdere verloop. Dat ze met veel en vaak geëtaleerd ongenoegen kunnen verkrijgen dat je de vergadering opheft en maar weer naar hun andere ouder terugkeert. Want als je vakliteratuur mag geloven is het toch vooral dat wat elk kind na een scheiding wil. Bied je je kinderen al te vaak een luisterend oor en geef je hen al te veel ruimte om hun bezwaren te uiten, dan maak je die bezwaren alleen maar groter. Je mag best openstaan voor hun bezwaren, maar ze moeten wel beseffen dat het honderd procent je bedoeling is dat het nieuwe gezin blijft bestaan.' Het is volgens therapeute Isa Deschuyteneer zelfs een misvatting dat in een nieuw samengesteld gezin de kinderen voorop moeten staan. 'De nieuwe partners moeten in eerste instantie aan de eigen relatie werken. Dat partnerschap moet de absolute prioriteit krijgen en is het fundament van het nieuwe gezin. Kinderen mogen niet mee bepalen met wie de ouder een relatie heeft en met wie niet of hoe die relatie er moet uitzien.' Ze ziet in haar praktijk heel vaak koppels die aangeven dat de relatie moeilijk verloopt omdat zowel eigen kinderen als stiefkinderen moeilijk doen. 'Het kan nooit de schuld zijn van de kinderen als de relatie niet blijft duren, al kunnen ze het hun ouders wel vaak knap lastig maken. Kinderen zijn een spiegel, ze tonen ons onbewust waar het partnerschap in faalt. En natuurlijk gebruiken kinderen die hiaten. Daarvoor zijn het kinderen. Dat is niet enkel zo in een nieuw samengesteld gezin, dat heb je evengoed bij een kerngezin waar de ouders niet altijd op een lijn zitten.' Eigen kinderen kun je vaak nog wel aan, maar stiefkinderen, die zijn een ander geval. Want hoe geef je in vredesnaam kritiek op iemand anders zijn kinderen? 'Dat is een heel moeilijke kwestie', zegt ook Isa Deschuyteneer. 'Je mag als stiefouders mee filosoferen over hoe de kinderen zouden moeten zijn, je mag meedenken. Maar probeer vooral geen kritiek te geven op de kinderen van de ander. Het is zoals de juf of meester op school die kritiek geeft op je kind dat nogal veel praat en niet goed oplet. Je weet als ouder vaak zelf wel dat je kind zo is, maar als een buitenstaander dat zegt komt het toch behoorlijk hard binnen.' Probeer ook niet te veel mee te gaan in het verhaal van je nieuwe partner over de ex. 'Dat is een punt waar heel wat nieuwe relaties op stran- den. Je nieuwe partner vertelt ver-halen over de ex en voor je het weet, zit je mee die ex af te breken. Maar als je dat doet, maak je barstjes in de eigen relatie. Ooit heeft je nieuwe partner voor die ex gekozen en hem of haar graag gezien. Het is zoals met vervelende zussen bijvoorbeeld: zelf mag je hopen kritiek hebben op je zus, maar als iemand anders kritiek heeft op haar ga je automatisch in de verdediging. Dat is met exen net zo en is een aspect dat vaak heel erg onderschat wordt.' Het is ook helemaal niet erg om je te ergeren aan je stiefkinderen, schrijven Ietje Heybroek en Boukje Overgaauw. In hun nieuwste boek Samen Gesteld, de dynamiek van het stiefgezin noemen ze het heel gewoon dat een ouder meer van zijn of haar eigen kinderen houdt dan van de stiefkinderen. Ook al is dat vaak iets waarover stiefouders zich schamen en niet over durven te praten. Klopt, vindt Deschuyteneer. 'De maatschappij zegt vaak dat je al je kinderen even graag moet zien. Maar in realiteit is dat niet zo. Je wilt alle kinderen, je bloedeigen én je stiefkinderen, wel dezelfde waarden meegeven en dezelfde kansen geven. Maar je zou je eigen kinderen onrecht aandoen als je ze niet liever ziet dan je stiefkinderen. Je eigen vlees en bloed, dat is gewoon anders dan iemand anders zijn kinderen. Alleen is dat nog altijd zo'n taboe waar veel nieuwe koppels over struikelen.' Is het dan eigenlijk wel verstandig te noemen om een relatie aan te gaan met een man of vrouw met kinderen? Deschuyteneer: 'Toch wel hoor. Ik zie in onze praktijk ook vaak fantastische gezinnen. Kinderen die in nieuw samengestelde gezinnen opgroeien, krijgen ook belangrijke troeven mee voor hun verdere leven. Zo leren ze omgaan met verschillende visies en karakters en leren ze compromissen sluiten. Je mag alleen niet verwachten dat alles altijd perfect loopt. Een goed nieuw gezin opbouwen heeft tijd nodig. Maar bovenal een rationele aanpak.' DOOR CATHY GALLE, ILLUSTRATIE BART SCHOOFSHet is ook helemaal niet erg om je te ergeren aan je stiefkinderen.