Een interview met Jimmy Lai, eigenaar van een krant die een kat een kat noemt.
...

Een interview met Jimmy Lai, eigenaar van een krant die een kat een kat noemt. De krant heet Apple Daily en zit in een betonnen verdieping ergens in het noorden van Kowloon. Bij de ingang een berg rode appels. De eigenaar, Jimmy Lai, 47 jaar, blue jeans en een werkkiel, heeft geen afzonderlijk kantoor op zijn redactie. Hij zit er tussen de kasten zoals iedereen slim en dynamisch te wezen. Jimmy Lai kwam met twaalf jaar als clandestien naar Hongkong. Toen, in 1989, in Peking het bloedbad bij het Tian An Men-plein werd aangericht, was hij baas en hoofdaandeelhouder van de Giordano-kledingwinkels, maar hij was zo geschokt dat hij besloot in de pers te gaan. In zijn blad, Next, schold hij de Chinese premier Li Peng, die verantwoordelijk was voor het bloedbad, voor ?schildpaddenei met zero IQ?, een belediging met naar het schijnt een hoop implicaties. Peking sloot zijn Giordano-winkel in de hoofdstad, en bleef hem zo lang achtervolgen dat hij zelfs zijn aandelen in de keten verkocht. Met een deel van zijn geld lanceerde hij dan vorig jaar de Apple Daily, een Chineestalig dagblad dat nu al het grootste is in Hongkong, en dat voor niets of niemand z'n mond houdt. Van het dagbladenkartel dat de krant van de markt wilde duwen, hebben nu al een paar leden moeten afhaken, vanwege de genadeloze prijzenoorlog die Lai ontketende door zijn blad een stuk onder de prijs te verkopen. In tijden van zelfcensuur blijkt er, ook in Hongkong, een gat in de markt voor kranten die een kat een kat noemen. U durft te zeggen wat u denkt. U is niet bang van China. JIMMY LAI : Nee, ik ben bang. Ik zou wel gek zijn mocht ik niet bang zijn van de communisten. Maar ik laat me door mijn angst niet afschrikken. Ik weet niet of iedereen zou moeten doen zoals ik, maar mochten ze het doen, zouden we misschien meer te zeggen hebben over onze toekomst. Iedereen moet dat voor zichzelf uitmaken. Ik doe dit niet voor de gemeenschap of voor abstracties zoals democratie of vrijheid. Ik doe het gewoon omdat dit mijn thuis is, en ik dat wil houden zoals het was : wonderful en vrij. Ik denk ook niet dat we er iets mee zullen bereiken. Wij zijn maar een heel kleine minderheid, ook al is onze mediagroep de grootste van de stad. Maar resultaten boeken is één ding, eerlijk zijn is nog iets anders. Weinig mensen in Hongkong nemen die houding aan. LAI : Veel mensen hebben geen keuze. Ze hebben geen paspoort, geen geld in het buitenland zoals ik : de garantie dat je altijd weg kan. Dus ze zijn ondergeschikt aan de situatie. Veel anderen denken aan het geld. De zakenlui, die denken dat zolang de zaken goed gaan en er werk is niets anders belang heeft. Zolang ze geld kunnen verdienen... Daarom zijn ze allemaal pro-Chinees. Ik denk dat al die mensen één ding uit het oog verliezen : dat je in de maatschappij in feite twee inkomens hebt. Het ene is het geld dat je verdient. Het andere hebt je door te leven. De rust en orde, de waarden die je gemeen hebt, het vertrouwen, de gemeenschap. Laat de Chinezen hier komen en dat veranderen, dan zal dat tweede inkomen verzwinden, en het totale inkomen zal verkleinen. Het zal te klein zijn om de mensen hier te houden, zeker degenen die de keuze hebben, zoals ik. Mensen zijn onze enige grondstof hier, als die weggaan, sterft deze plek. Hongkong is maar een vlekje naast dat enorme China, een ijsblokje naast een grote oven. Als ze ooit proberen veranderingen in te voeren hier, dan laten ze hitte binnen, en het ijsblokje smelt. Het is een heel delicate situatie. Zelfs als we optimistisch willen zijn over de toekomst, zal het om een heel delicaat optimisme moeten gaan. Denkt u dat China zijn belofte zal houden en Hongkong ongemoeid laten ? LAI : Een land kan geen beloften houden. De politiek heeft daar geen plaats voor. En ten tweede, ze zullen zich niet aan de wet houden, regeringen denken in termen van efficiëntie tot elke prijs. Daarbij hebben wij, Chinezen, nooit een rechtssysteem gehad zoals in het Westen, dat gebaseerd is op objectieve standaarden van persoonlijke vrijheid. Onze wet zit in ons geweten, zoals Confucius zei. Dat is heel subjectief. Want recht betekent niet alleen artikels in een wetboek, dat is ook traditie, en die hebben wij niet. Het zal er wel komen, maar via een evolutie, het kan niet opgelegd worden. De Britten hebben een stuk rechtssysteem meegebracht, ja. Daarom is deze plek ook verschillend van China : wij hebben honderd vijftig jaar van recht en orde achter ons, wat een soort traditie geworden is. Honderd vijftig jaar vrijemarktmechanismen en vertrouwen, en waarden. Dat kan je niet kopen, dat komt met een evolutie. Maar ze kunnen het heel gemakkelijk stukmaken, als ze voor Hongkong niet het respect opbrengen, als voor iets dat ze niet kennen. Want het is heel moeilijk voor de Chinezen om Hongkong te begrijpen : hoe dat zo goed kan werken zonder controle. Chinezen willen de dingen controleren, om ze te verbeteren. Dus ze kunnen hun beloften niet houden omdat ze Hongkong niet begrijpen ? LAI : Neenee. Niet alleen de Chinezen. Geen enkele regering kan haar beloften houden. Hoeveel beloften heeft uw regering al gehouden ? Alleen doeltreffendheid telt. Ambtenaren zeggen : er is niets te vrezen want, Britse of Chinese soevereiniteit, de stad moet toch bestuurd worden ? Dus er kan niet veel veranderen, want de machine moet blijven draaien. LAI : Vanuit hun eigen werkperspectief hebben die waarschijnlijk gelijk. Maar gezien vanuit de maatschappij is dat een enggeestig standpunt. Natuurlijk kan de machine draaien in Cuba en Noord-Korea draait de machine ook. Maar over welke machine heb je het ? Hoe snel draait ze ? Hoe snel reageert ze op de veranderingen in de wereld ? Nee, dat is flauwekul. Een moeilijkheid voor de Chinezen zal hun verkeerd begrip zijn van de macht en de mogelijkheden van informatie. Ze zouden kunnen proberen de media en de informatiestroom te controleren zoals ze via hun Xinhua-agentschap de financiële informatie in China trachten te controleren. Als ze dat doen, is het gedaan met Hongkong. Niet omdat de informatie duurder zal zijn, maar omdat het langer zal duren. En dat tijdverlies zal hier veel zaken onmogelijk maken. Er is nu al censuur en zelfcensuur in de media in Hongkong. LAI : Sprekend als kranteneigenaar zou ik zeggen dat het ergste nog moet komen. Alle mediamensen hier weten hoe de communistische regering in China tegenover de media staat. Zo'n vooruitzicht zou iedereen wel angst aanjagen. Ik kan het ze niet kwalijk nemen. Wat ik doe, is mijn eigen kruistocht voeren. Ik kan niet oneerlijk zijn. Ik geloof dat het dezer dagen heel belangrijk is eerlijk te zijn maar het is ook heel duur. Hongkong heeft mij zoveel gegeven dat ik het uit dankbaarheid doe... En werkt het niet, dan ga ik weg. Zou u met uw krant het politieke bedrijf ingaan ? LAI : Nee. Ik ben niet heel politiek. Ik geloof niet in politiek, zeker niet nu de toegang tot informatie het individu toelaat z'n eigen keuzes te maken. Ik heb er ook niets tegen alleen te staan, zolang ik kan overleven. Ik heb er niets tegen soepel te zijn, als ik niet oneerlijk moet zijn. Wij hebben de macht niet om anti-Chinees te zijn, dat weten we. Maar dat is ook niet nodig. In deze informatiemaatschappij worden de zaken zo transparant dat een totalitaire regering onhoudbaar wordt. Zeker de communistische totalitaire soort van regering is zeer snel aan het verdwijnen. Waarom zou ik tegen iets moeten zijn dat zeer snel aan het verdwijnen is ? De tijd werkt in ons voordeel, en onze enige optie is, soepel te zijn en tijd te winnen.