In zijn meesterwerk "Dr. Strangelove" laat Stanley Kubrick een gekke Amerikaanse generaal een atoomoorlog beginnen. Als de vliegtuigen onderweg zijn en niet meer kunnen worden teruggeroepen, zitten de president en zijn militaire adviseurs in de War Room van het Pentagon naar een wereldkaart te kijken, waarop flikkerende lichtjes zich naar de Sovjet-Unie spoeden. Toen de onlangs overleden regisseur zijn film maakte, heette dat nog sciencefiction.
...

In zijn meesterwerk "Dr. Strangelove" laat Stanley Kubrick een gekke Amerikaanse generaal een atoomoorlog beginnen. Als de vliegtuigen onderweg zijn en niet meer kunnen worden teruggeroepen, zitten de president en zijn militaire adviseurs in de War Room van het Pentagon naar een wereldkaart te kijken, waarop flikkerende lichtjes zich naar de Sovjet-Unie spoeden. Toen de onlangs overleden regisseur zijn film maakte, heette dat nog sciencefiction. De echte oorlog wordt tegenwoordig van achter computerschermen gevoerd. Een klik met de muis brengt een vloot kruisraketten en geavanceerde bommenwerpers in beweging. De schade die ze aanrichten, wordt satellietgewijs geregistreerd en doorgestraald. Een selectie uit die beelden wordt aan de media aangeboden, voor 's avonds in de huiskamer. Wat de kijker bespaard blijft, zijn het bloed, het puin en het stof. De pijn, de angst en de vertwijfeling van echte mensen. In dit geval ook van die tienduizenden Serviërs, die geen twee jaar geleden nog de moed hadden om in Belgrado voor meer democratie te betogen. Het is natuurlijk niet de eerste keer dat het nummer van de cleane oorlogvoering wordt opgevoerd. Met de wederzijdse propaganda, die daar onvermijdelijk bijhoort. Toch is dit niet hetzelfde als destijds, bijvoorbeeld, de campagne tegen Irak. Er was toen een mandaat van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties om op te treden tegen een land dat een buurland had aangevallen. Die instemming is er nu niet - wat de hele operatie zoveel delicater maakt. Wat vooral ontbreekt, is de strategie. De indruk is levensgroot aanwezig dat de Navo zich met zijn dreigementen al wekenlang in een situatie aan het manoeuvreren was, waarin de organisatie uiteindelijk geen keus meer had. Wat er na de luchtaanvallen moet gebeuren, als Joegoslavië onverwacht voet bij stuk houdt, weet blijkbaar niemand. De grondtroepen die dan in actie zouden moeten komen, om de Kosovaren op het terrein te beschermen, zijn niet beschikbaar. Het geeft Slobodan Milosevic en de zijnen ondertussen tijd zat om de hele provincie schoon te vegen, zonder dat ze daarbij door vervelende waarnemers op de vingers worden gekeken. Waarmee de operatie precies bereikt, wat ze had willen vermijden. Er gaan stemmen op die in het bombarderen van Belgrado het begin zien van een nieuwe tijd waarin er overal met gebruik van geweld voor de mensenrechten wordt opgekomen. De idee past in de nieuwe visie op de Navo, die straks ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van de alliantie in het handvest zal worden bijgeschreven. Ze heeft vooral aanhangers in Washington, dat de troepen van het bondgenootschap overal wil laten uitrukken waar - laten we eerlijk zijn - de Amerikanen dat zinnig vinden. Uitgangspunt daarbij is de vaststelling dat de Verenigde Naties als organisatie blijkbaar te log zijn en te weinig besluitvaardig om handelend op te treden. De vraag stelt zich dan wie er zal uitmaken wanneer er wordt geschoten, en waarom. En op basis van welk gezag. Wat is, bijvoorbeeld, het verschil tussen de actie van Joegoslavië in zijn provincie Kosovo en wat Turkije geregeld in Koerdistan doet? Aangezien Turkije een lidstaat is van de Navo kan het zich, in die redenering, per definitie niet schuldig maken aan de schending van mensenrechten. Dat ruikt naar een vorm van willekeur, die internationaal niet lang werkbaar kan zijn zonder dat daar grote ongelukken van komen.Hoe moeilijk het is om in zo'n conflict rechter te willen zijn, bleek al in ons eigen parlement naar aanleiding van de genocide in Rwanda. De volksvertegenwoordiging was zelf scherp verdeeld in Hutu's en Tutsi's, toen het erop aankwam om de schuldigen voor de massamoord aan te wijzen - wat toch nogal duidelijk was. De internationale gemeenschap vond het in Rwanda overigens niet passend om tussenbeide te komen. Slobodan Milosevic is de laatste dictator van zijn soort in Europa. Hij draagt een verpletterende verantwoordelijkheid voor wat er de voorbije jaren in ex-Joegoslavië is gebeurd. Maar alle kruisraketten hebben ook Saddam Hoessein niet uit zijn paleis gekregen. De oorlog in de Balkan wortelt diep in de geschiedenis. Hij is niet met Slobodan Milosevic begonnen, en hij zal niet met hem eindigen. In de chaos van de berichtgeving is alleen zeker dat ook het akkoord van Rambouillet niet meer is dan een fase in de strijd.Hubert van Humbeeck