De discussie over het al dan niet aanvaarden van Turkije als lid van de Europese Unie, wordt nog nauwelijks gevoerd. Nee, lijkt het antwoord. De Koerden zouden het nochtans liever anders zien.
...

De discussie over het al dan niet aanvaarden van Turkije als lid van de Europese Unie, wordt nog nauwelijks gevoerd. Nee, lijkt het antwoord. De Koerden zouden het nochtans liever anders zien.Op een studiedag over de situatie van de mensenrechten in Koerdistan, sprak Mehdi Zana (57) in het Europees parlement. Zana is de voormalige burgemeester van Diyarbakir, die meer dan elf jaar in Turkse gevangenissen doorbracht wegens ?aantasting van de nationale gevoelens?. Een kalme man die, tegen de atmosfeer bij een goed deel europarlementairen in, blijft volhouden dat de Koerden met Turkije in de Europese Unie beter zouden varen dan met Turkije erbuiten. MEHDI ZANA : De situatie in Koerdistan is heel ernstig. De bevolking heeft geweldige klappen gekregen. Meer dan 3.400 dorpen zijn verwoest en de inwoners boeren op de vlucht gejaagd naar de grote steden, waar ze niets hebben. Ze zijn hun grond kwijt, hun broodwinning, hun huis. Nu vind je acht families samenleven in één appartement en je hebt families in tenten wonen. De werkloosheid is algemeen en ze hebben niet eens het geld om eten te kopen. Daar vloeit veel geweld uit voort. En hoe staat het met de oorlog ? ZANA : Die oorlog gaat gewoon voort. De militairen blijven dorpen aanvallen en verwoesten, en ook het ongestrafte moorden blijft voortduren. Wat de PKK betreft, heb ik de indruk dat daar interne wijzigingen op komst zijn. Sinds ze hun unilaterale wapenstilstand hebben opgeheven, zijn ze in de verdediging. Ze hebben nog wel een deel van hun oude ?bevrijde gebieden? in handen, maar ze winnen geen terrein meer. Wat is er nodig om de oorlog stop te zetten ? ZANA : Als de Turkse regering de realiteit zou willen inzien van de Koerden in Turkije, zou men kunnen evolueren naar een stopzetten van de oorlog. Turkije zit momenteel in een heel ernstige economische crisis en als het vanuit de internationale gemeenschap echt ernstig onder druk werd gezet, met betrekking tot mensenrechten en democratie en zo, dan zouden we zeker naar veranderingen gaan. Verschillende Turkse regeringen Turgut Özal, Tansu Çiller, en nu Necmettin Erbakan hebben geprobeerd oplossingen voor Koerdistan voor te stellen, maar telkens heeft het leger daar een stokje voor gestoken. ZANA : Och, Özal daargelaten, is het toch zo dat die regeringen in het publiek wel met hun oplossingen kwamen aandragen, maar dat dat niet meer dan een politieke tactiek was om de Koerden te kalmeren ten einde ze later beter te kunnen assimileren. In 1991 bijvoorbeeld, verklaarde de president Süleyman Demirel : ?de Koerden zijn onze broeders en wij kennen hun realiteit...? En wij, Koerdische intellectuelen, hebben gezegd : kom, de regering gaat eindelijk de Koerdische realiteit onder ogen zien, toegevingen doen, stappen zetten in de Koerdische kwestie. Maar ondertussen hadden zij, achter gesloten deuren, hun afspraken gemaakt en zijn ze de dorpen gaan aanvallen en leegmaken, om de Koerdische bevolking te assimileren. En die strategie duurt nog voort tot op heden. En ondertussen zegden wij : opgepast, we gaan niets inbrengen tegen de huidige regering, want die gaat stappen zetten in de Koerdische kwestie. Wat dus niet het geval was. Özal was een echte zakenman, die de wereld kende en het echte leven. Daarom wou die een oplossing voor de Koerdische kwestie. Die ging zoetjesaan te werk, kweekte goede relaties met de generaals en wist ze soms zelfs te overtuigen. Özal bewoog in de milieus die Turkije écht regeren en was zich bewust van de Koerdische realiteit. Maar ongelukkig genoeg heeft hij niet lang genoeg geleefd om de zaak tot een goed einde te brengen. Maar wie heeft de echte macht nu in Turkije, de regering of de militairen ? ZANA : De echte macht zit bij de Nationale Veiligheidsraad, met het leger daarin. Maar er zijn ook hoge ambtenaren en bureaucraten, burgers dus, die raadgeven aan die Veiligheidsraad. De regering beweegt op een tweede plan, is niet meer dan een beeld. Premier Erbakan had toch een heuse aanvaring met de militairen over het islamisme ? ZANA : Dat zijn politieke spelletjes. Op het niveau van de bevolking, dààr bewoog inderdaad wat. Maar op het vlak van de leiding is het contact met de militaire leiding en de geheime diensten permanent. Het manoeuvre bestaat erin de mensen te provoceren, zodat ze de straat op komen, om zo aan de buitenwereld het idee te kunnen slijten dat er een fundamentalistische strekking is in Turkije, die moet tegengehouden worden. U wil dat Europa en de VS Turkije onder druk zetten. Hoe dan ? ZANA : Als die echt de zaak ernstig zouden aanpakken op terreinen van economie en financiering, dan zou Turkije al gauw de realiteit onder ogen zien en dan zouden de zaken veranderen. Momenteel kan een parlementair als Kamran Inan nog steeds zeggen : over druk van de Europese landen of de VS moeten wij ons geen zorgen maken, die protesteren maar voor de galerij over mensenrechten en zo, maar in feite zijn dat commerçanten, als die een handeltje zien zijn ze verkocht. Ondanks alles blijft u voorstander van een Turks lidmaatschap van de Europese Unie ? ZANA : Natuurlijk ben ik daar nog steeds voorstander van. Als je de Europese kwestie bekijkt, mag je niet alleen naar de regering kijken en wat die aanvangt, je moet ook aan de toekomst denken, van de regio, en van de wereld. En dan komt het er in de eerste plaats op aan dat Koerden en Turken, de verschillende volkeren in Turkije, aansluiting vinden bij de andere volkeren. Als Turkije in de Europese Unie zou zitten, zou de Unie met veel meer kracht kunnen eisen dat Turkije zich aan de internationale normen zou houden. Sus van Elzen Mehdi Zana : Turkije écht onder druk zetten, zou helpen.