nMijnheer Eyskens, de stemming in de Kamer over de nieuwe kieswet is bijna symbolisch in de grootste verwarring geëindigd.
...

nMijnheer Eyskens, de stemming in de Kamer over de nieuwe kieswet is bijna symbolisch in de grootste verwarring geëindigd. MARK EYSKENS: Er zijn verzachtende omstandigheden, want omdat we vroeger dan voorzien zijn samengekomen, heeft men de nieuwe elektronische apparatuur holderdebolder moeten installeren en onvoldoende kunnen uittesten. Maar de meerderheid wilde tot elke prijs de stemming doordrukken, met een waar circus als gevolg. Uiteindelijk heeft het gezond verstand dan toch gezegevierd en heeft men het stemmen uitgesteld. Temeer omdat die kieswet toch nog naar de Senaat moet, en die komt pas in oktober samen. Er was maar één reden voor de overhaasting: het prestige van de premier. EYSKENS: Men doet het tegenovergestelde van wat zou moeten. Ik pleit voor kleine kiesomschrijvingen op zijn Engels, waar elke verkozene zijn kiezers bij naam kent, en voor een meerderheidsstelsel. Dat kan worden getemperd door bijvoorbeeld één derde van de parlementszetels volgens het proportionele systeem toe te kennen. Zo krijg je een ideale mix die zal leiden tot een parlement met minder partijen. In het onze zijn er dertien en het kabinet telt er liefst zes, dat is onwerkbaar, zeker nu er moeilijke tijden en mogelijk een economische recessie aankomen. Paars-groen is een kabinet van de hoogconjunctuur: de interne tegenstellingen zijn zo groot dat je de zes coalitiepartners alleen tevreden kunt houden door ze allemaal een deel van de koek te geven. Maar zodra die koek krimpt en men in plaats van te vermenigvuldigen opnieuw moet leren delen, werkt zoiets niet meer. EYSKENS: Het was moedig van hem om het zo duidelijk te formuleren. Dat steekt af tegen het blakende optimisme van de premier die voor de vakantie een groeicijfer van drie procent lanceerde, wat wij allemaal een voluntaristisch cijfer vonden. Op papier zal de begroting wel in evenwicht zijn, men kan zich niets anders veroorloven zeven maanden voor de verkiezingen. Maar de volgende regering zal al in de zomer van 2003 geconfronteerd worden met het deficit dat moet worden weggewerkt. EYSKENS: We hebben de jongste vier, vijf jaar de openbare schuld met één derde teruggeschroefd. We komen van 134 procent van het bruto binnenlands product en we zakken stilaan naar onder de 100 procent. Dat is een positieve evolutie, maar de norm van de monetaire unie is zestig procent, daar zijn we nog ver vandaan. Het is verkeerd te denken dat die monetaire unie een definitieve verworvenheid is. Inzake begrotingsorthodoxie presteert België wél goed. Beter alleszins dan grote landen als Duitsland, Frankrijk en Italië, die opnieuw met deficits kampen en moeite hebben om het stabiliteitspact te blijven respecteren. EYSKENS: Tot verwarring en tot misleiding van de kiezer. De hele campagne zal worden opgehangen aan tien of vijftien vedetten, die voor de Kamer in een hele provincie opkomen en voor de Senaat in heel Vlaanderen. Maar daar zullen mensen bij zijn die op voorhand weten dat ze niet in het parlement zullen zetelen. Omdat ze tot de Vlaamse regering behoren of een federale ministerpost verwachten. En er zijn kandidaten voor de Senaat die zeker voor de Kamer zullen opteren. Dat wordt een poespas van jewelste. De lijstvorming van de opvolgers wordt een nog groter gevecht dan de gewone lijstvorming. Voor de helft van de huidige parlementsleden is dit een suïcidale stemming. Zij zullen hun plaats moeten afstaan aan mediatiekere figuren, of aan de opvolgers van de grote kanonnen. En zeggen dat deze meerderheid de opvolgers eerst had afgeschaft. De nieuwe kieswet is een gevaar voor de geloofwaardigheid van ons politiek regime, en dus koren op de molen van de extremisten. Daarbij komt dan nog dat veel partijen van naam zijn veranderd en vele namen van partij, dat alles zal nefaste gevolgen hebben. Elke verkiezing houdt haar verrassing in, maar voor die van juni 2003 houd ik echt mijn hart vast. EYSKENS: Wij christen-democraten hebben altijd de bedoeling gehad een grote volkspartij te zijn. Dan moet je voeling houden met wat men het middenveld noemt, in casu de vakbondsbeweging, de landbouw, de middenstand, de werkgevers en zo meer. Ik hoop dat die boodschap op ons economisch congres van volgend weekend opnieuw wordt uitgedragen. De tijd dat zo werd tekeergegaan tegen de zuilen is door de feiten alweer achterhaald. In onze verbrokkelde samenleving, waar we allemaal lijden aan 'ikkisme' en 'egologie', is het essentieel dat het gevoel van solidariteit opnieuw gaat prevaleren. EYSKENS: Het was een goed overwogen voorstel dat in alle kampen bijval heeft geoogst. Ik denk ook niet dat 'de Guimardstraat' er zo tegen is als aanvankelijk is gesuggereerd. Wat de subsidiëring betreft, steun ik de eis voor een gelijke verdeling, maar ik wijs er wel op dat we al een lange weg hebben afgelegd. Ik heb in mijn jeugd de schoolstrijd meegemaakt, mijn vader ligt aan de basis van het schoolpact van 1958 waarmee een zeer grote stap is gezet. Vóór 1958 werd het katholiek onderwijs helemaal niet gefinancierd door de overheid. Er werd toen in de kerk met de schaal rondgegaan, en de ouders moesten voor hun kinderen betalen, terwijl het officieel onderwijs gratis was. Er is dus heel wat vooruitgang geboekt, al blijven er discriminaties waarvan ik vind dat ze in onze hedendaagse samenleving moeten worden weggewerkt, ook al kost dat veel geld. EYSKENS: Zo scherp zou ik het niet formuleren. Een maand geleden was er geen sprake van dat de Amerikanen een inmenging van de VN zouden dulden, nu gaat Bush wél eerst naar de Veiligheidsraad, wat een belangrijk verschil is. Ik vermoed dat hij dat doet op verzoek van Tony Blair. Op het continent schieten wij op Blair, die we een poedel van Bush noemen en een on-Europese houding verwijten, maar dat is onterecht. Blair is de enige Europeaan die nog enige invloed heeft op Bush, om persoonlijke redenen, vanwege de traditionele Angelsaksische solidariteit, en ook omdat hij een moedig en talentrijk politicus is. We zouden hem vanop het Europese continent beter begeleiden. Waarom is Javier Solana niet gaan praten in Washington? Alleen Blair is nog een gesprekspartner, en natuurlijk ook Vladimir Poetin. De Amerikanen zullen de Russen wel overhalen om hen in de Veiligheidsraad te steunen. Europa heeft zich ook in deze zaak weer totaal irrelevant gemaakt. Dat is een constante van zowat alle internationale crisissen van de voorbije tien jaar, en het wordt steeds dramatischer. De EU is niet alleen verdeeld, maar denkt ook niet na over langetermijnopties. Wat mij opviel in de debatten rond 11 september was dat het anti-amerikanisme virulent is geworden, vaak met demagogische argumenten. We verwijten de Amerikanen dat ze te bemoeiziek zijn, tot ergens een conflict losbarst, dan smeken we hen om het op te lossen. Ik geef toe: de Verenigde Staten gedragen zich soms als een olifant in een porseleinwinkel, en het anti-amerikanisme spruit bijna automatisch voort uit het amerikanisme. Amerika is te machtig, te rijk, te excellent. Hoe komt het dat 85 procent van alle uitvindingen en innovaties in de wereld uit de VS komen? Hoe komt het dat 75 procent van alle Nobelprijswinnaars Amerikanen zijn? Hoe komt het dat wij ondanks al onze kritiek het Amerikaanse onderwijssysteem van masters en bachelors gaan overnemen aan onze universiteiten? Je kunt veel aanmerken op de behandeling van minderheden en op het onvolmaakte socialezekerheidsstelsel in de VS, maar op het pad van de multiculturele samenleving zijn zij heel wat verder gevorderd dan Europa. De Verenigde Staten hebben sinds 1970 zo'n dertig miljoen immigranten binnengelaten. Ze doen dus niet zo krampachtig aan zero-immigration als Europa, dat een protectionistische houding aanneemt. Ten onrechte, want ze lokt clandestiene inwijking uit, is economisch en demografisch niet verantwoord, en is bovendien onethisch. Om te resumeren, zou ik zeggen: Amerika is een macht zonder veel diplomatie, Europa is een diplomatie zonder veel macht. De overmacht van Amerika is voor een deel de keerzijde van de onmacht van Europa. De Amerikanen zouden moeten beseffen dat wij terecht ijveren voor een internationale rechtsgemeenschap. Er zijn afspraken, regels en sterke multilaterale instellingen nodig, en daar doen de Amerikanen te weinig voor. Maar de Europeanen moeten begrijpen dat je diplomatie, overleg en rechtsbeginselen pas kunt laten primeren in de wereldpolitiek als je een stok achter de deur hebt. Rechtsbeginselen moeten afdwingbaar worden gemaakt. We raken niet eens klaar met onze Rapid Intervention Force. En dat gaat dan over een contingent van zestigduizend militairen in een unie van straks vijfhonderd miljoen inwoners, dat is belachelijk. We geven aan defensie de helft uit van wat de Amerikanen doen, maar uit alle studies blijkt dat onze militaire efficiëntie slechts tien procent bedraagt van de Amerikaanse. Ik zeg niet dat we meer moeten uitgeven, want de vijftien EU-landen brengen samen 180 miljoen dollar in, maar het moet beter worden aangewend. Een degelijke Europese defensie is levensnoodzakelijk. EYSKENS: Het is van het grootste belang dat we bij het aanpakken van Saddam Hoessein zeker zijn van de neutraliteit en de sympathie van de gematigde Arabische landen. Ik heb heel wat Arabische leiders ontmoet, en off the record spuwen velen van hen Saddam Hoessein uit. Ze zouden blij zijn als ze van hem verlost zijn. In Europa heerst de overtuiging dat er eerst een vredesinitiatief in het Midden-Oosten moet komen om de publieke opinie in de Arabische wereld te verzoenen met een aanval op Irak. Tot mijn verwondering draaien de Amerikanen die redenering om. Zij stellen dat eerst Saddam Hoessein moet verdwijnen voor er een kans is op een definitieve regeling tussen Palestijnen en Israëli's. Want volgens hen is het Saddam die terroristische organisaties als Hamas en Hezbollah financiert en bewapent. De Israëlische leiders kunnen maar toegevingen doen aan de Palestijnen als ze zeker zijn dat na een vredesakkoord de terreuraanslagen niet voort gaan. Europa moet zich eens afvragen of de Amerikanen gelijk hebben. Koen MeulenaereMark Eyskens: 'Amerika is een macht zonder veel diplomatie, Europa is een diplomatie zonder veel macht.'