De arrestatie van de vermoedelijke dader van de dodelijke aanslag op het Joods Museum in Brussel zorgde voor opluchting en verbijstering. Mehdi Nemmouche uit Roubaix werd vrijdag in Marseille met wapens en al van een bus geplukt, wat erop kan wijzen dat hij nog meer aanslagen plande. Zijn profiel is onthutsend: 29 jaar, jihadist, Syriëstrijder. Verscheidene Vlaamse burgemeesters die met teruggekeerde Syriëstrijders worden geconfronteerd, trokken meteen aan de alarmbel. Ze eisen van Justitie en Binnenlandse Zaken strengere controle op die risicogroep.
...

De arrestatie van de vermoedelijke dader van de dodelijke aanslag op het Joods Museum in Brussel zorgde voor opluchting en verbijstering. Mehdi Nemmouche uit Roubaix werd vrijdag in Marseille met wapens en al van een bus geplukt, wat erop kan wijzen dat hij nog meer aanslagen plande. Zijn profiel is onthutsend: 29 jaar, jihadist, Syriëstrijder. Verscheidene Vlaamse burgemeesters die met teruggekeerde Syriëstrijders worden geconfronteerd, trokken meteen aan de alarmbel. Ze eisen van Justitie en Binnenlandse Zaken strengere controle op die risicogroep. Intussen lijkt de aanhouding van Nemmouche de hypothese van een antisemitische terreurdaad te bevestigen. Onmiddellijk na de aanslag van 24 mei, waarbij drie doden en een zwaargewonde vielen, barstte de discussie los. Is antisemitisme in Europa aan een opmars bezig? Daarbij werd veelvuldig verwezen naar een studie van het Europees Bureau voor de Grondrechten (2013). België, een van de acht landen waar Joodse ingezetenen werden gepolst, maakt daarin een slechte beurt. 77 procent van de respondenten zegt al aan den lijve antisemitisme te hebben ondervonden, en volgens 88 procent is het probleem de laatste vijf jaar geëscaleerd. Opmerkelijk: 40 procent van Belgische Joden noemt antisemitisme een motief om emigratie te overwegen. Met die resultaten behoort ons land bij de slechtste leerlingen van de klas, samen met Frankrijk en Hongarije. De alarmerende cijfers zijn vooral te wijten aan het zogenaamde nieuwe antisemitisme, een ressentiment dat breed wordt gedragen in Arabische migrantengemeenschappen, gevoed wordt door de politieke situatie in het Midden-Oosten, en vooral op het internet floreert. De studie is ophefmakend, maar ze is niet onomstreden. De methodologie van de enquêteurs roept vragen op, al was het maar omdat er geen sluitende definitie van antisemitisme werd gehanteerd. Over incidenten zoals geweldpleging of bedreigingen bestaat geen twijfel, net zomin als over negationisme. Maar sommige respondenten plaatsten ook kritiek op de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden onder de noemer 'antisemitisme'. Terry Davids, directeur van Joods Actueel, de spreekbuis van de overwegend orthodoxe gemeenschap in Antwerpen, reageert verbaasd op de enquête. 'Ik heb de voorbije jaren verscheidene families zien emigreren', zegt ze. 'Bij mijn weten was er niet één die dat deed onder druk van antisemitisme. Sommigen vertrokken uit economische overwegingen. Omdat de diamanthandel steeds meer door Indiërs wordt overgenomen, of omdat ze de hetze van de fiscus en de negatieve beeldvorming beu waren. Anderen zijn met pensioen en willen dichter bij de kinderen gaan wonen, in Israël of waar ook ter wereld.' Toch wil Davids niets minimaliseren: de aanslag heeft ook in Antwerpen diepe indruk gemaakt. 'Je mag er niet aan denken wat zo'n gek met een kalasjnikov in een drukke straat zoals de Belgiëlei kan aanrichten. Gelukkig heeft de politie alert gereageerd. Na de aanslag hebben ze de veiligheid in de hele Joodse wijk maximaal verhoogd. Ik woon boven de redactie; we hebben dag en nacht gewapende agenten met kogelvrije vesten voor de deur.' Is er dan geen probleem van toenemende Jodenhaat in Antwerpen? 'Er is latent antisemitisme', zegt Davids. 'Vooral bij Marokkaanse jongeren die geen verschil maken tussen de staat Israël en de Joodse gemeenschap. Meestal blijft het beperkt tot wat schelden of bedreigen. Echte agressie, dat is geleden van de laatste Gazaoorlog, toen in Borgerhout enkele chassidische Joden door jongeren werden aangevallen. Door de bank genomen voelt onze gemeenschap zich heel goed in Antwerpen. In Brussel zijn er meer problemen, maar nog altijd niets vergeleken met Frankrijk. Daar is het antisemitisme zo erg geworden dat er inderdaad een Joodse exodus op gang is gekomen. Ook het succes van extreemrechts bij de Europese verkiezingen baart me zorgen. In Griekenland en Hongarije zijn partijen opgestaan die openlijk antisemitisch zijn.' Maurice Sosnowski, voorzitter van het Coördinatiecomité van Joodse Organisaties in België (CCJOB), kent het rapport van het Europees Bureau voor de Grondrechten. 'Weinig wetenschappelijk', oordeelt de Brusselse arts en ULB-professor. 'Ik hecht meer belang aan een studie die het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding enkele jaren geleden in Belgische scholen uitvoerde. Toen bleek dat de helft van alle moslimleerlingen zich zonder schroom antisemitisch noemde.' De Joodse gemeenschap in Brussel is voornamelijk areligieus en daardoor weinig herkenbaar. Toch laat het antisemitisme zich volgens Sosnowski gevoelen. 'Een keppeltje of een davidster dragen bij speciale gelegenheden? Onmogelijk als je in bepaalde buurten de metro wilt nemen. Er is een probleem in Brussel, dat blijkt nog het best uit de verschuiving in het onderwijs. De drie Joodse scholen barsten uit hun voegen omdat ouders hun kinderen niet meer naar het officiële net durven te sturen. Jood, dat is op de speelplaats van heel wat scholen een scheldwoord geworden. Het doet me pijn, want ik ben zelf een product van het rijksonderwijs. Het ergste is dat wij als Joden op die manier opnieuw in een soort getto belanden.' Sosnowski tilt zwaar aan de rol van het internet bij de nieuwe golf van antisemitisme. 'Jongeren worden gehersenspoeld door antisemitische haatboodschappen en video's van jihadisten. Er is geen enkele controle. Ik vind dat onbegrijpelijk, we mogen de vrijheid van meningsuiting nooit verwarren met de vrijheid om haat en racisme te verspreiden. De politiek, de media en justitie moeten hier dringend hun verantwoordelijkheid opnemen. En dat ze me niet komen vertellen dat ze machteloos staan. Kinderporno op het net hebben ze wel aan banden gelegd, dus er valt iets aan te doen.' DOOR ERIK RASPOET'Een keppeltje of een davidster dragen bij speciale gelegenheden? Onmogelijk als je in bepaalde Brusselse buurten de metro wilt nemen.'