Alsof premier Yves Leterme (CD&V) nog niet genoeg om handen heeft om tegen 15 juli een consensus over een nieuwe staatshervorming en Brussel-Halle-Vilvoorde (B-H-V) te bereiken, dreigt ook de overheidsbegroting opnieuw te ontsporen. Vorige week kreeg zijn regering drie ernstige waarschuwingen om de publieke financiën op orde te houden.
...

Alsof premier Yves Leterme (CD&V) nog niet genoeg om handen heeft om tegen 15 juli een consensus over een nieuwe staatshervorming en Brussel-Halle-Vilvoorde (B-H-V) te bereiken, dreigt ook de overheidsbegroting opnieuw te ontsporen. Vorige week kreeg zijn regering drie ernstige waarschuwingen om de publieke financiën op orde te houden. Eerst liet de Europese Commissie weten dat de federale meerjarenbegroting steunt op te optimistische macro-economische uitgangspunten en dat snel sociaaleconomische hervormingen nodig zijn om de meerkosten van de vergrijzing in de pensioenen en de gezondheidszorg op te vangen. De Studiecommissie voor de Vergrijzing heeft die geschat op 6,2 procent van het bruto binnenlands product in 2050. Vervolgens stelde ook de Nationale Bank zijn halfjaarlijkse vooruitzichten bij. De economische groei valt dit jaar terug naar 1,6 procent (tegenover 2,8 procent in 2007) en naar 1,5 procent in 2009. De inflatie stijgt in 2008 gemiddeld met 4,1 procent. De toename van de werkgelegenheid vertraagt van 73.000 extra banen in 2007 tot 56.000 nieuwe arbeidsplaatsen dit jaar en 30.000 in 2009. Klap op de vuurpijl was de evaluatie, die de afdeling 'Financieringsbehoeften van de overheid' van de Hoge Raad van Financiën (HRF) heeft gemaakt van de begrotingen voor 2007 en 2008 en van de budgettaire meerjarenplanning van de regering-Leterme. Volgens afdelingsvoorzitter en vicegouverneur van de Nationale Bank Luc Coene duikt het spookbeeld van de jaren zeventig weer op. 'Na de ontsporingen van toen heeft het 25 jaar gekost om orde op zaken te stellen. Het zou hemeltergend zijn om de situatie opnieuw uit de hand te laten lopen', aldus Coene. Het HRF-rapport slaat spijkers met koppen: door de politieke crisis vergleed de begroting in 2007 van een beoogd overschot van 0,3 procent van het bbp naar een tekort van 0,2 procent en dat wordt 'zelfs niet gedeeltelijk' rechtgezet in de begroting 2008. Om uit de rode cijfers te blijven, moet er bij de begrotingscontrole in juli voor minstens één miljard euro worden bespaard. De door minister van Financiën Didier Reynders (MR) geraamde belastingontvangsten zijn 'onrealistisch hoog', terwijl de uitgaven nog altijd stijgen. Bovendien is de regering-Leterme in haar meerjarenbegroting ver verwijderd van het traject dat de HRF eind 2006 vastlegde om structurele begrotingsoverschotten in functie van de kosten van de vergrijzing te creëren. In de periode 2007-2011 wordt bijna 6 miljard euro minder opzijgelegd dan nodig (zie tabel). Coene vreest voor een toename van de overheidsschuld en een nieuwe rentesneeuwbal, waardoor de beleidsmarges jaarlijks met 200 tot 250 miljoen verminderen. Om deze budgettaire uitdagingen het hoofd te bieden en tegelijk oog te hebben voor de aangetaste koopkracht, wordt Leterme niet bijster geholpen door zijn coalitiepartners. De PS heeft een sociaal eisenpakket (hogere pensioenen en minimumlonen, een hoger belastingkrediet, een groeinorm van 4,5 procent voor de gezondheidsuitgaven), dat minstens 3,5 miljard euro kost. De MR en de Open VLD sturen aan op nieuwe belastingsverlagingen voor 3,5 tot 4,2 miljard. De Vlaamse liberalen spreiden die inspanningen wel over de federale overheid en de regio's. Ze verbinden hun belastingplan aan een staatshervorming, met meer financiële en fiscale verantwoordelijkheid voor de deelstaten en met een meer evenwichtige verdeling van de vergrijzingskosten over de verschillende overheidsniveaus. Met hetzelfde doel hebben CD&V/N-VA en Open VLD voor het Octopus bis-overleg een voorstel uitgewerkt om op termijn 80 procent van de personenbelastingen en meerfiscale autonomie toe te kennen aan de gewesten (in plaats van de huidige vaste en geïndexeerde dotatie, die de federale overheid steeds 'armer' maakt). Maar het voorbehoud bij die nieuwe staatsfinanciering is groot bij de Franstaligen. Zij leuren met plannen om bij een splitsing van B-H-V via het Zoniënwoud een 'corridor' tussen Wallonië en Brussel te behouden. Dat idee stuit dan weer op een Vlaamse afwijzing. De communautaire impasse staat zo ook meteen het door Leterme beloofde 'krachtdadig' financiële en sociaaleconomische beleid in de weg. DOOR PATRICK MARTENS