Als prille twintiger stond Rudy Vanschoonbeek (48) al aan de wieg van een kleine Vlaamse uitgeverij. Dedalus bracht vanaf 1982 uitgelezen theaterteksten van Arne Sierens maar ook van cultauteurs zoals J.M.H. Berckmans en Hugo Matthysen. Vervolgens toog hij aan de slag bij uitgeverij WPG en Standaard Uitgeverij. In de jaren negentig transfereerde hij naar Bertelsmann, waar hij als directeur van ECI Boekenclub de uitgeverij TheHouse of Books opstartte. Ondertussen is Vanschoonbeek ook voorzitter van de Vlaamse Uitgeversvereniging (VUV). Kortom, als er iemand alle watertjes van het uitgeefwezen heeft doorzwommen, is hij het wel.
...

Als prille twintiger stond Rudy Vanschoonbeek (48) al aan de wieg van een kleine Vlaamse uitgeverij. Dedalus bracht vanaf 1982 uitgelezen theaterteksten van Arne Sierens maar ook van cultauteurs zoals J.M.H. Berckmans en Hugo Matthysen. Vervolgens toog hij aan de slag bij uitgeverij WPG en Standaard Uitgeverij. In de jaren negentig transfereerde hij naar Bertelsmann, waar hij als directeur van ECI Boekenclub de uitgeverij TheHouse of Books opstartte. Ondertussen is Vanschoonbeek ook voorzitter van de Vlaamse Uitgeversvereniging (VUV). Kortom, als er iemand alle watertjes van het uitgeefwezen heeft doorzwommen, is hij het wel. Wanneer hij nu opnieuw met een eigen Vlaamse uitgeverij begint die breed mikt - van schone letteren tot een striptijdschrift en non-fictie - moet hij toch behoorlijk zeker zijn van zijn zaak. En dat in het besef dat het aandeel van de uitgever in de verkoopprijs van een boek naar eigen zeggen amper 10 procent bedraagt. Concreet: van elke 20 euro die een boekhandelaar incasseert, gaat er dus 2 (twee!) euro naar de uitgever, 2 (twee!) naar de auteur, 6 naar productiekosten en 10 (tien!) naar de distributeur - lees: voorname-lijk de boekhandelaar. Waarom werd Vanschoonbeek geen boekendistributeur, zou je dan kunnen denken, maar dat is buiten zijn passie voor eigenzinnig toneel, sterke verhalende fictie en het betere humoristische werk gerekend. Daar zal het in Vrijdag niet aan ontbreken, maar ook non-fictie en een striptijdschrift zitten in de aanbieding, en zelfs een literair debuut van een nieuwe-ling die voorlopig anoniem wenst te blijven (zie kader). RUDY VANSCHOONBEEK: Dat kun je wel zeggen, ja. Ik heb bijna twintig jaar in grote concerns gewerkt, en heb op die manier een interessante leerschool doorlopen. De grootste verschillen hebben te maken met mezelf en met de context van het boekenvak. Toen ik met Dedalus begon, was ik een jonge vlerk die dacht dat hij de wereld ging verbeteren en het beter wist dan de gemiddelde Julien Weverbergh. Toen was ik een blanco blad, terwijl ik nu tonnen expertise heb. VANSCHOONBEEK: Ik heb nu een businessplan gemaakt, terwijl ik daar toen nog nooit van gehoord had. Ik trok destijds met een vriendenclubje op dat heel toevallig en organisch met mij samenwerkte, terwijl ik nu een professionele equipe van vier door de wol geverfde mensen rond mij heb verzameld. Redacteur Hans Cottyn, ex-uitgeverij Van Halewyck en ex-Mercator, vormt de inhoudelijke spil. Els Weckx zorgt voor de productiebegeleiding, Vicky Somers voor de praktische organisatie en Dirk Apers voor de zakelijke en strategische ondersteuning. Voor promotie, marketing en distributie heb ik een samenwerkingsakkoord met André Van Halewyck, en ook de kapitalisatie zit snor. VANSCHOONBEEK: Ik ben natuurlijk jaloers op bepaalde boeken die hij brengt, en omgekeerd zal André dat ook zijn als hij mijn fonds ziet evolueren. Maar we willen echt bewijzen dat samenwerking kan lonen en dat de Vlaamse uitgevers geen vijanden van elkaar hoeven te zijn. VANSCHOONBEEK: De uitgevers- en boekenbusiness is gedurende die jaren ongelooflijk sterk geprofessionaliseerd. Neem nu Boek.be, de koepelvereniging van iedereen die met boeken te maken heeft en waar ik als voorzitter van de VUV bij betrokken ben: die organisatie is veel performanter geworden. Er worden acties ontwikkeld die auteurs-, uitgevers- en boekhandelaarsbelangen verdedigen. Ze lobbyen bij de juiste overheden. Ook het distributienetwerk is beter gestructureerd. Als uitgevers zitten we nog altijd met een historische achterstand tegenover Nederland, maar de inhaalbeweging is een feit. Een Vlaamse auteur zal bij ons in elk geval even goed gesoigneerd worden als in de Hollandse grachtengordel. VANSCHOONBEEK: Ik wil opnieuw naar een brede publieksuitgeverij, maar met een eigen accent op literatuur: van Vlaamse en Waalse fictie tot toneelliteratuur, waar ik altijd al een zwak voor heb gehad. VANSCHOONBEEK: Het klopt dat we de naam voor onze uitgeverij hebben verzonnen na de uitvaart van Claus, maar vrijdag staat ook voor het begin van het weekend, voor vrije tijd dus en tijd om te lezen. Maar ik wil naast het literaire net zo goed non-fictie brengen: van historische of maatschappijkritische aard, maar ook op praktisch gebied. We brengen in oktober de Wijnkoopgids 2009 van Frank van der Auwera, maar daarnaast dus ook een boek van VRT-journaliste Greet De Keyser over de Amerikaanse way of life. Greet woont ondertussen toch al bijna tien jaar in de States met Bart Vandaele, haar partner en uitbater van het klasserestaurant Belga Café in Washington. Het zal geen klassiek politiek verkiezingsboek worden. Ze wil vooral de mentaliteit van de Amerikanen schetsen: hoe ze omgaan met kinderopvang, of met de draconische veiligheidsmaatregelen. VANSCHOONBEEK: Ik wil inderdaad bewust een aantal low profile-uitgaven brengen. Zo ga ik ook Waalse auteurs in vertaling brengen. We weten te weinig wat er aan de andere kant van de taalgrens aan literair talent huist. Op ons bedrijfslogo herken je misschien in de rafelrand bovenaan de verknipte omtrekken van de taalgrens. Als knipoog naar de Belgische realiteit die wij literair willen omarmen, kan dat wel tellen. Zo breng ik begin volgend jaar Wat je 's nachts zegt tussen twee steden, een prachtige novelle van Francis Dannemark. Het zijn intieme bespiegelingen over het huwelijk. In Wallonië kende die novelle al zeven of acht drukken. Daar moet hier toch ook een publiek voor te vinden zijn. VANSCHOONBEEK: Ik heb me altijd als een early adopter op het vlak van elektronische literatuur en e-readers gedragen. Maar voorlopig zijn die elektronische dragers nog niet gebruiksvriendelijk genoeg. Er is wel een toekomst voor een boekenversie van de iPod. We gaan op onze website al zoveel mogelijk multimediale speeltjes integreren die iets toevoegen aan het papieren boek: van een luisterverhaal van Geertrui Daem, dat ze zelf ten gehore brengt, tot een geluidsgolf van 5000 Hertz die mensen met gehoorproblemen voortdurend in hun oor horen suizen. Michel Follet komt namelijk met een boek over dat probleem. Het heet tinnitus, en er kampen meer mensen mee dan je zou denken: van acteur Karel Vingerhoets tot Bart Peeters, die daardoor niet meer kan drummen. VANSCHOONBEEK: De start van mijn nieuwe uitgeverij voelt aan als thuiskomen. Ik ben echt niet van plan om daar zomaar komaf mee te maken. Ik werk trouwens bewust samen met twintigers en dertigers, die de uitgeverij later kunnen overnemen. Het zou wel eens mijn laatste belangrijke literaire project kunnen worden. Al weet je natuurlijk nooit. Voorlopig komt het erop aan om veertig boeken per jaar bij het publiek te krijgen. DOOR FRANK HELLEMANS