Pieper kende Jo Lernout en Pol Hauspie al vele jaren toen hij in september 1999 benaderd werd om Gaston Bastiaens te vervangen als CEO van het bedrijf. De eerste ontmoetingen vonden in het begin van de jaren negentig plaats tijdens een conferentie van ETRE, de netwerkorganisatie van voormalig journalist en bestuurder van L&H Alex Vieux. 'Doordat ETRE en Alex een beetje begonnen rond te zingen, zijn Jo, Pol en ik toegetreden tot de raad van bestuur van ETRE. Ik zit er nog in, Jo en Pol niet meer. Een saillant detail is dat Alex en ik door Time tot de top-25 technologieleiders van Europa gerekend worden.'
...

Pieper kende Jo Lernout en Pol Hauspie al vele jaren toen hij in september 1999 benaderd werd om Gaston Bastiaens te vervangen als CEO van het bedrijf. De eerste ontmoetingen vonden in het begin van de jaren negentig plaats tijdens een conferentie van ETRE, de netwerkorganisatie van voormalig journalist en bestuurder van L&H Alex Vieux. 'Doordat ETRE en Alex een beetje begonnen rond te zingen, zijn Jo, Pol en ik toegetreden tot de raad van bestuur van ETRE. Ik zit er nog in, Jo en Pol niet meer. Een saillant detail is dat Alex en ik door Time tot de top-25 technologieleiders van Europa gerekend worden.' De intentie was dat Pieper bij L&H Bastiaens zou vervangen. Ook Bernard Vergnes, de president van Microsoft Europa die namens zijn bedrijf zitting had in de raad van bestuur van L&H, was de vervanging van Bastiaens toegenegen. 'Bernard en Alex vonden dat het bedrijf op een ander niveau moest worden gemanaged. Zij hebben zeker geprobeerd het gesprek op dat niveau te krijgen. Uiteindelijk heb ik gezegd dat het voor iedereen beter was dat ik het niet deed.'L&H werd niet goed bestuurd, vond Pieper toen hij in oktober 1999 vice-voorzitter werd van de raad van bestuur. In een interview met de Financieel-Economische Tijd in november 1999 liet hij zich openhartig uit over het management van L&H. Bastiaens was woest. Pieper: 'Bestuursleden moeten nagaan of het management vaardig genoeg is om de uitdagingen van het moment en de komende twee jaar aan te gaan. In heel Europa slaagt men er niet in om op een constructieve manier het generatiemanagement te begeleiden.' Bastiaens werd niet vervangen. Van fraude was nog geen sprake. Pieper had geen idee. 'Totaal niet. Ik heb later natuurlijk wel zitten denken of ik ooit iets had kunnen oppikken. Signalen? Een verkeerd rapport? Een gek gesprek? Hoe kan dit mij ontgaan zijn? Je moet je goed realiseren dat de aankondiging dat ik vice-voorzitter werd eind 1999 is gevallen. Maar de feitelijke toegang is pas in juni van het jaar daarop bekrachtigd. Ik heb tot juni 2000 niet aan beslissingen kunnen meedoen omdat ik geen officieel lid was van het bestuur.''KILL THE DRAGON'Maar Pieper was wel al actief bij L&H voordat zijn bestuursmandaat werd bekrachtigd. Hij bereidde de overname voor van branchegenoot Dragon Systems. 'L&H en Dragon Systems waren niet gemakkelijk met elkaar in verbinding te brengen. Het was duidelijk dat Dragon het niet op eigen houtje zou redden. En L&H had een aantal technologieën die Dragon in huis had bitter nodig. Het was niet zo moeilijk dat uit te leggen aan de mensen van Dragon. Het werk van Dragon kon een heel mooie plaats verwerven in het veel grotere L&H.'Het was niet de eerste toenadering tussen beide partijen. 'Voor zover ik begrepen heb, hadden Jo en Pol Dragon al in de zomer van 1999 benaderd om over een overname te praten. Toen was het antwoord van Janet Baker, CEO van Dragon: "Nee, want wij gaan naar de beurs". Die beursnotering is mislukt. Door die mislukking is het bedrijf sowieso al een overnamekandidaat. Toen ik in september 1999 met Jo en Alex in gesprek was over de vraag hoe ik hun club zou kunnen helpen, werd onmiddellijk duidelijk dat ik het gesprek met Dragon opnieuw op gang kon brengen.'Dat laatste kon Bastiaens niet. Dragon verweet hem dat hij hun beursgang had verijdeld door een prijzenoorlog te ontketenen waardoor hun prospectus waardeloos was geworden. In zijn kantoor in Burlington had Bastiaens papieren draakjes in stroppen aan het plafond opgehangen. 'Kill the Dragon', was zijn motto.In maart 2000 maakte L&H bekend dat het Dragon overnam. De belangrijkste overname door L&H was echter die van Dictaphone, ook in maart 2000. L&H verdubbelde in omvang. Pieper was geen betrokken partij. 'Maar ik denk wel dat ik het achteraf gezien ook gedaan had. Dictaphone was stabieler met een iets minder sterke groei, maar met meer bread and butter. L&H had veel toekomstgerichte activiteiten.' Bij de overname van Dictaphone zag het management van L&H één cruciaal detail over het hoofd. Het bedrijf moest voortaan zijn regionale omzetcijfers openbaar maken. Daar wrong het schoentje. 'Er moest uitleg komen hoe het mogelijk was dat de omzet in bepaalde regio's zo plots toenam. We praten nu over Korea en Singapore. In mijn allereerste bestuursvergadering stonden we nog niet op scherp. Achteraf bekeken is dat het moment waarop ik de eerste signalen opving. Toen lag ik al met de The Wall Street Journal (WSJ) te bakkeleien. Vanuit mijn positie riep ik: "Jongens, wat gaan jullie nou doen? Jullie kennen de details niet." Die kenden ze ook niet, maar ze hadden helaas wel het juiste onderwerp te pakken. Met flarden van informatie zat de WSJ toch op de goede as.' BONUS VAN EEN MILJARDDe WSJ bracht op 8 augustus de doodsteek. De zakenkrant schreef met zoveel woorden dat L&H nepklanten opvoerde in Zuid-Korea. De klantenlijst waarover de WSJ beschikte, kwam van Bastiaens zelf. Pieper: 'Van toen af ging het bergaf. Het was niet meer te stoppen. Er speelden twee dingen die ik niet begreep of die ik merkwaardig vond. Dat was het compensatiecontract voor de Koreaanse L&H-topman John Seo. Die had met Pol Hauspie de deal gesloten dat hij een bonus van 25 miljoen dollar (1,1 miljard frank) kreeg als hij voor extra omzet zorgde. Dat was een maf verhaal. Een aantal bestuursleden was ook verbaasd over de versnelde uitvoering van dat contract en hoe zoveel omzet zo snel kon opduiken.'In april werden journalisten door L&H uitgenodigd voor een reis naar Singapore en Korea. Zij kregen daar enthousiaste verhalen opgedist over de daar behaalde resultaten met de Language Development Companies (LDC's). 'Die verhalen kregen wij ook allemaal. Krantenberichten, televisiefragmenten en god weet wat nog allemaal. Ik denk dat die John Seo inderdaad een aantal contracten had gesloten, maar op zijn Koreaans, met side letters: gaat er eens een keer wat mis, dan krijgt de klant zijn geld terug. Dat is helemaal niet zo uitzonderlijk in Korea. Het viel ook op hoe vaak Gaston naar Korea ging. Hij was er drie, vier keer naartoe getrokken, had al die klanten gesproken en al die contracten gesloten. Je moet al heel duivelachtig denken als je dat allemaal niet wilt geloven. Achteraf heb ik me de vraag gesteld wanneer de eerste signalen van fraude zijn gekomen. Uit ervaring weet ik dat het heel erg ongewoon is als je in zo'n recordtempo zo'n enorme omzettoename kunt realiseren. Niet dat het niet kan. Maar het gaat wel over heel veel geld, zo'n 100 miljoen dollar.' Later zal blijken dat die 4,5 miljard frank in Korea er helemaal niet zijn. Na het artikel in The Wall Street Journal van 8 augustus bestelt Bastiaens een interne audit bij huisaccountant KPMG. Dat komt hem op hoongelach te staan. KPMG moet immers zichzelf controleren. Ook huisadvocaat Louis Verbeke van Loeff Claeys Verbeke komt in het vizier. 'In de ogen van Louis waren Pol Hauspie en Nico Willaert de grote boosdoeners. (Nico Willaert was de derde sterke man binnen het bedrijf, naast Jo Lernout en Pol Hauspie, nvdr.) Gaston ook, maar in mindere mate. Als leden van de raad van bestuur moesten we een onderzoek voeren. Daarvoor hebben we allerlei partijen in dienst genomen. In ieder geval moesten we ervoor zorgen dat het bedrijf onder leiding van een nieuw management in een beter daglicht kwam.' Op 25 augustus rolt de kop van Bastiaens. Hij wordt opgevolgd door John Duerden, CEO van Dictaphone. 'John Duerden was geen ideale, wel een redelijk goede keuze.' Op 22 september haalt de WSJ opnieuw uit. Grofweg wordt gesteld dat de LDC's lege dozen zijn op postbusadressen in Singapore. 'Dat hebben wij via een onafhankelijke audit laten onderzoeken. Het werd duidelijk dat er boekhoudkundig grove fouten werden gemaakt met betrekking tot die LDC's. Maar de discussie of die bedrijven al dan niet lege dozen zijn, leeft op dat moment niet. Daar zijn geen bewijzen voor. De informatie is nu ook bekend dat die franchises ophielden te bestaan op het moment dat L&H ze zelf ging helpen. Dat is het kernprobleem waardoor het hele LDC-verhaal in elkaar stort.'ZWIJGTECHNOLOGIEOp 27 september trachten Jo Lernout en John Duerden tijdens een persconferentie de gemoederen te bedaren. Het loopt fout als Jo Lernout stelt dat hij de investeerders in de LDC's niet bekend maakt, zelfs niet als de Amerikaanse beurswaakhond, het SEC, erom vraagt. Het journaille gromt dat L&H niet in spraaktechnologie, maar in zwijgtechnologie grossiert. Jo Lernout zal achteraf toegeven dat zijn uitspraak een blunder van formaat was. 'Dat was ook superstom! Het laadt alleen maar nog meer verdenkingen op het bedrijf. Ik denk dat Jo daar echt het slachtoffer was van Nico en Pol. Dat is puur door Nico en Pol geïnstrueerd.' Pol Hauspie lag op dat moment wel zwaar depressief in bed.Op de beursvloer vloeit intussen bloed. Het aandeel L&H keldert. Het bedrijf moet maatregelen nemen. 'Louis Verbeke opperde dat we als bestuur misschien nog wel iets meer te onderzoeken hadden. Toen begon het proces met Brian Cave.'Dat Amerikaanse advocatenbureau wordt aangezocht om een tweede interne audit uit te voeren. 'Louis richt zijn pijlen op Nico en Pol. Dat is nooit echt gedetailleerd uitgesproken. Nico, Jo en Pol treden af. Die audit in Korea was een goede beslissing. Want daar is het meeste uitgekomen. Hoe zit KPMG in dit verhaal? Wij weten op dat moment ook niet dat KPMG door het gerecht van Ieper zelf ook in verdenking zal worden gesteld. Dat KPMG een aparte rol speelt in dit verhaal is duidelijk. Zij bedachten de franchiseformule, maar brachten niet naar voren waar de problemen zaten. Hoe ga je met franchises om, hoe boek je dat?'Op 9 november stuurt L&H een persbericht uit waarin staat dat Jo Lernout, Pol Hauspie en Nico Willaert gedwongen aftreden als bestuurders. Pieper wordt voorzitter van de raad van bestuur. In een tweede persmededeling diezelfde dag wordt bekendgemaakt dat er 'fouten en onregelmatigheden' voorkomen in de boekhouding over de periode van 1998, 1999 en de eerste helft van 2000. De bekentenis is fraude. 'De audit door Brian Cave is de aanleiding voor deze beslissing. Je moet dan ook niet zeggen dat er een vergissinkje is gemaakt, dan spreek je van fouten en onregelmatigheden.''Ik denk dat dit proces van augustus tot eind september de meest bizarre tijd in mijn leven geweest is. Die twee maanden! Je leeft om iets mee te maken. Nou, ik heb wel wat meegemaakt tijdens die twee maanden. Ik heb destijds UB Networks en Tandem uit de meest shitty periode moeten halen. Daar zijn toen ook harde klappen gevallen. Het is uiteindelijk goed gegaan. Vandaar dat ik op dat moment dacht: dat kan ik wel. Dat ruim ik op. Maar wat je natuurlijk niet weet, is dat op dat moment de hele bodem onder je wegzakt.' Op 12 november begint het parket van Ieper een gerechtelijk onderzoek. Belangenorganisatie Deminor spant een zaak aan tegen L&H. In de VS regent het class action suits. 'Op het moment dat de mensen die aan de basis hebben gelegen van wat er fout ging weg zijn, begint iedereen in het bedrijf te praten. Dan knalt alles ineens open. Wat John en ik op dat moment niet weten, is dat heel veel geld er gewoon niet is. En dan wordt het wel heel spannend.' KBCIn Zuid-Korea vraagt het bedrijf circa 100 miljoen dollar (4,5 miljard frank) op. Die blijken plots verdwenen. 'Als het geld weg is, dan gaat het hard.' Op 13 november werd John Seo ontslagen.Het bedrijf wil surseance van betaling afdwingen. In België heet dat een concordaat, in de VS een Chapter Eleven. 'De banken krijgen natte voeten. Ze eisen 430 miljoen dollar kredieten op. Dan begint de powerplay tussen mij en KBC, de huisbankier van L&H. KBC wil het hele bedrijf in onderpand. Als ze dat niet krijgen, zeggen ze de hele lening op. Ik heb KBC gezegd: Jullie hebben helemaal geen rechten. Ik kan als voorzitter van de raad van bestuur niet één partij zekerheden geven. Het antwoord was: Dat interesseert ons niet. Dit is de enige manier waarop wij door willen gaan. Dan vragen wij in Amerika Chapter Eleven aan, zei ik, en dan ben je het bedrijf kwijt. Dat kan helemaal niet, repliceren ze bij KBC, dat heeft een Belgisch bedrijf nog nooit gedaan. Dan zijn wij de eersten, zei ik. Ze bleven sprakeloos.''Wat KBC wilde, kon helemaal niet. Als bestuursvoorzitter kan ik niet zeggen dat ik het hele bedrijf aan één partij in onderpand geef. Het was gewoon belachelijk. Ik heb in de VS Chapter Eleven en in België het concordaat aangevraagd. Dat werd spannend. De raad moest dat goedkeuren. Iedereen was bang. Het was nog nooit gedaan. Uiteindelijk heb ik ze een duwtje moeten geven: "Mannen, wij moeten financiering voor dit bedrijf krijgen. De enige manier die ik zie, is Chapter Eleven aanvragen in Amerika en concordaat in België. Dan kunnen we iedereen gelijk behandelen, met gelijke rechten en plichten. Dan hebben wij formeel als bestuur het juiste gedaan. Misschien op een innovatieve manier of op een andere manier dan men verwacht, maar in ieder geval op de juiste manier." Uiteindelijk heeft het allemaal tot niets geleid. Maar dat kon ik toen niet weten.'Op 8 december beslist Michel Handschoewerker, handelsrechter te Ieper, over het herstelplan. 'Hij zegt: Dat is niks, dat plan.' Vooraf zou hij nochtans een herstelplan op een paar A4-tjes hebben besteld, want hij wilde geen boeken zien. 'En op de rechtbank zegt hij: Het is veel te kort. En te oppervlakkig.' Handschoewerker haalt ook uit naar Jo Lernout. Die had gezegd dat het toch te gek voor woorden zou zijn indien het schip dat een schat aan boord heeft in het zicht van de haven zou zinken. De rechter noemde Jo Lernout arrogant. 'Achteraf denk ik dat het dat geweest is. Dat hij een kort overzicht had gevraagd, weet ik zeker. Want dat liep via Louis Verbeke. Achteraf hoor je dat Handschoewerker een hekel had aan de hightech en dat Jo misschien ongewild een katalysator was van die aversie.'Op 19 december brengt de WSJ nieuwe onthullingen over het bedrijf op basis van het Brian Cave-rapport. 'Wij hadden besloten dat we dat Brian Cave-rapport niet zouden publiceren. Als auditcomité hoef je dat ook helemaal niet te doen. Nadat het in de WSJ was verschenen, hebben we het vrijgegeven. Het besluit was: niemand krijgt het, of iedereen. Waar de lekken in de WSJ vandaan komen, weten wij nog steeds niet.'De Vlaamse bestuurders verdenken John Duerden ervan dat hij het lek is. Die bestuurders vrezen ook dat Duerden een Amerikaanse reverse take-over van de technologie organiseert. 'Dat slaat nergens op. Ik heb ook duidelijk gemaakt dat ik niet wilde meedoen met dergelijke fantasieën. Ik heb met John Duerden een heel goede relatie gehad. Ik ken de kritiek op John Duerden.' INSCHATTINGSFOUTIntussen plegen de Vlaamse bestuurders een coup. Ze benaderen Philippe Bodson om John Duerden te vervangen. 'Ik denk dat Jo daar wellicht zijn tweede grote inschattingsfout maakte. Hij dacht dat je dit probleem binnen de Belgische muren kon oplossen. Maar de problemen van dat bedrijf moet je niet in België, maar in de wereldmarkt oplossen. Zo niet kap je de verbindingen met de buitenwereld en valt het vertrouwen, of wat daar nog van over is, compleet weg.'Op 16 januari 2001 stapt Duerden op. 'Onder druk gezet door de Belgische banken, maar dat kan ik niet bewijzen. Het forceren van een Belgische basis voor het oplossen van de problemen, heeft het bedrijf op een eiland geplaatst. Dan trekt ook iedereen, ook Intel en Microsoft, zijn handen ervan af!'Pieper onthoudt zich bij de stemming over het lot van Duerden. Twee dagen later legt hij zijn mandaat als voorzitter van de raad van bestuur neer.'Het was me niet duidelijk wat men wilde doen onder leiding van Bodson. Ik heb Bodson gesproken. Mijn beslissing was snel genomen. Omdat het inderdaad een Belgische oplossing werd. Bodson, met zijn gebrekkige kennis, heeft geen enkele betrekking in het buitenland wat de technische wereld aangaat. Hij kan het bedrijf niet helpen. Dat gooit voor mij het boek dicht.'In NRC Handelsblad noemde Pieper na afloop de affaire L&H een waardeloze job. Dat licht hij nader toe. 'Eerst was het dat niet. Toen ik voorzitter moest worden wel. Dan weet je: dat licht in de tunnel is waarschijnlijk dat van de naderende trein. En weglopen kan niet. Ik kan je garanderen dat geen enkele andere voorzitter Chapter Eleven en concordaat had aangevraagd. Het was een eng, ijzig proces.' Luc Van Peteghem