De werkkamer op het hoofdkwartier van zijn partij Oedar ('De stoot') is spartaans ingericht: een lange tafel met ongemakkelijke stoelen. Aan de muur hangt als enige decoratie een grote landkaart van Oekraïne met de resultaten van de parlementsverkiezingen van 2012. Bijna 14 procent van de stemmen heeft de jonge partij gekregen, en dat is vooral de verdienste van haar voorzitter: Vitali Klitsjko (42). De sporter is populair in Oekraïne, en sinds hij mee aan het hoofd van de huidige protestbeweging ging staan, is hij zowat de meest geliefde politicus geworden. Niet iedereen gelooft in de politieke talenten van de wereldkampioen boksen, maar hij heeft de reputatie integer te zijn - anders dan de corrupte regeringsploeg. Hij haast zich van afspraak naar afspraak, het mobieltje de hele tijd aan het oor. Alleen tijdens ons gesprek zet hij het uit: even de deuren dicht, de wereld buiten, geen storing. Klitsjko is moe maar heel geconcentreerd, en worstelt tijdens het gesprek in lange pauzes met zichzelf om de juiste woorden te vinden. Hij voelt dat in deze dagen geschiedenis geschreven wordt, zegt hij.
...

De werkkamer op het hoofdkwartier van zijn partij Oedar ('De stoot') is spartaans ingericht: een lange tafel met ongemakkelijke stoelen. Aan de muur hangt als enige decoratie een grote landkaart van Oekraïne met de resultaten van de parlementsverkiezingen van 2012. Bijna 14 procent van de stemmen heeft de jonge partij gekregen, en dat is vooral de verdienste van haar voorzitter: Vitali Klitsjko (42). De sporter is populair in Oekraïne, en sinds hij mee aan het hoofd van de huidige protestbeweging ging staan, is hij zowat de meest geliefde politicus geworden. Niet iedereen gelooft in de politieke talenten van de wereldkampioen boksen, maar hij heeft de reputatie integer te zijn - anders dan de corrupte regeringsploeg. Hij haast zich van afspraak naar afspraak, het mobieltje de hele tijd aan het oor. Alleen tijdens ons gesprek zet hij het uit: even de deuren dicht, de wereld buiten, geen storing. Klitsjko is moe maar heel geconcentreerd, en worstelt tijdens het gesprek in lange pauzes met zichzelf om de juiste woorden te vinden. Hij voelt dat in deze dagen geschiedenis geschreven wordt, zegt hij. VitaliKlitsjko: Viktor Janoekovitsj doet al het mogelijke om president voor het leven te kunnen blijven. Klitsjko: Veel mensen menen dat ze dat aankunnen, maar degenen die het werkelijk kunnen, zijn dun gezaaid. Ik heb grondig gewikt en gewogen, en ik heb beslist om me kandidaat te stellen voor de volgende verkiezingen. Want vroeg of laat moet er een einde komen aan het tijdperk-Janoekovitsj. Hoe vroeger, hoe beter. Klitsjko: Daar hebt u gelijk in: de verwachtingen zijn enorm. Het ergste wat er kan gebeuren, is dat ik de mensen ontgoochel. Dat maakt me bang, ja. Maar het motiveert me ook. Klitsjko: Je kunt toch niet zeggen dat er geen uitzicht is op de overwinning? Goed, ik kan ook niet beweren dat de kansen er heel goed uitzien. Maar dat zo veel mensen de straat op gaan, toont hoe verhit de gemoederen zijn. De burgers zijn het beu om altijd weer met beloftes afgescheept te worden. Ze hunkeren naar verandering. Ze willen dat er een einde komt aan de sociale onrechtvaardigheid en aan de leugens. Klitsjko: Wij Oekraïners noemen de protestbeweging 'Euro-Maidan'... Klitsjko: ... maar ik zal niet beweren dat iedereen de straat op ging om ertegen te protesteren dat het associatieverdrag met de Europese Unie is afgesprongen. Een groot deel van de betogers voegde zich pas bij ons na de gewelddadige ontruiming door een speciale politie-eenheid - waarbij veel gewonden vielen. De mensen zullen niet accepteren dat Oekraïne een politiestaat wordt. Ze willen vechten voor hun politieke overtuigingen en voor rechtvaardigheid. Klitsjko: We waren een beetje naïef. De beelden van het politiegeweld hebben ook heel wat afgevaardigden van de regeringspartij geschokt, meer dan vijftig van hen hebben in gesprekken met ons gezegd dat ze tegen de regering wilden stemmen. Enkelen zijn ook echt uit de fractie gestapt, maar anderen werden in de nacht voor de stemming bewerkt en hebben zich uit angst voor hun zakenbelangen laten ompraten. Klitsjko: Ten eerste: de vrijlating van alle gearresteerde demonstranten. Ten tweede: iemand moet de verantwoordelijkheid voor het politiegeweld op zich nemen. Dit is niet zonder toestemming van hogerhand gebeurd. Het enige wat we tot nog toe gehoord hebben, was een halfhartig excuus van de premier. Niet alleen de minister van Binnenlandse Zaken maar de hele regering moet aftreden. Maar ook dat zal de politieke crisis niet oplossen. Het enige wat kan helpen, zijn vervroegde verkiezingen voor het parlement en voor het presidentschap. Klitsjko: Ik vind het bijzonder moeilijk om de bedoelingen van de president in te schatten. Ik vrees dat een rondetafel alleen maar dient om ons met loze praatjes aan het lijntje te houden. Klitsjko: We moeten natuurlijk elke kans benutten om de dialoog te voeren. Janoekovitsj maakt een nerveuze indruk. Voor de rest was het zoals altijd: onze eisen vielen in dovemansoren, de president beperkte zich tot algemene beloften. Maar goed, hij heeft beloofd om geen geweld te gebruiken. Ik heb hem gewaarschuwd: als het tóch tot een politieoptreden zou komen, zal dat kwalijke gevolgen hebben. Zowel voor het land als voor hem persoonlijk. Voor de rest blijft hij zich vergissen. Kijk naar zijn zigzagkoers in de gesprekken met de EU. Tijdens meer dan dertig ontmoetingen met de Europese onderhandelaars werden hem alle mogelijke opties aangeboden. Geen enkele daarvan heeft hij benut. Intussen heeft hij gezegd dat hij in Brussel toch het verdrag zal ondertekenen, maar dat kun je niet meer ernstig nemen. Klitsjko: Men had Janoekovitsj om het even wat kunnen aanbieden: hij was er nooit op ingegaan. Je kunt niemand overtuigen van iets wat hij in zijn binnenste niet wil. Voor hem was het allemaal maar een spel. Klitsjko: Het klopt dat er in Oekraïne historisch bepaalde culturele en taalkundige verschillen bestaan. Maar de échte problemen in ons land zijn de werkloosheid, de slechte medische zorg, en het gebrek aan een sociale zekerheid. Dat hebben noord, zuid, oost en west met elkaar gemeen. De politici slagen er niet in om die problemen aan te pakken, en dus slaan ze maar munt uit de regionale verschillen. Klitsjko: Dat komt ook omdat 70 procent van de Oekraïners het Westen alleen maar van de televisie kent. De regeringsgetrouwe tv-zenders en de Russische media in het oosten bepalen het zicht op de dingen. Daarom moeten we aan iedereen telkens opnieuw uitleggen dat het leven in de EU stukken beter is dan in de tolunie die Moskou wil. Klitsjko: Elk land heeft goede relaties met zijn buren nodig. Dat geldt ook voor Rusland, een van onze grootste handelspartners. Maar daarbij moet Oekraïne van zijn nationale belangen uitgaan. Van goede buurrelaties moeten beide kanten kunnen profiteren. En ze moeten elkaar respecteren. Klitsjko: Onze buren in het oosten bekijken de kwestie van de EU-integratie helaas uitsluitend vanuit een geopolitiek perspectief. Maar daar gaat het niet om. Wij willen met niemand op de vuist gaan, wij willen ons land ontwikkelen. Helaas beschouwen velen in Moskou Oekraïne nog altijd als 'hun zone', als een gebied in de Russische invloedssfeer. Ze begrijpen niet dat het ook voor hen beter zou zijn in Oekraïne een sterke buur te hebben, met een sterke economie. Maar een expansie van Rusland ten koste van Oekraïne is onmogelijk. Klitsjko: Met Europa onderhandelen we op ooghoogte, maar Rusland kijkt op ons neer. De EU doet voorstellen, Rusland wil ons zijn wil opleggen. Klitsjko: Ik ken hem, we hebben elkaar al eens gezien. Als we elkaar nu zouden zien, zou het een heel lang gesprek worden. Zeker geen dialoog tussen heer en onderdaan, maar tussen gelijke partijen. Klitsjko: Het antwoord ligt voor de hand. Kijk maar eens naar de landen die zich op Europa georiënteerd hebben, en de landen die dat niet deden. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie hadden de voormalige Oostbloklanden allemaal gelijke startvoorwaarden. Wat zie je vandaag? De staten die voor de Europese weg kozen, hebben een grote vooruitgang gemaakt. De levensstandaard ligt er hoger, de infrastructuur is er beter, de burgerrechten worden er gerespecteerd. Kortom: voor ons is er geen andere weg. Klitsjko: Ach, de Russen werken op dit moment veel nauwer met de NAVO samen dan wij! Denk maar aan de bestrijding van het terrorisme, of aan Afghanistan. We kunnen het ons niet permitteren de wereld in goed en kwaad te verdelen zoals tijdens de Koude Oorlog. Wat hier speelt, is een echo van de Sovjetpropaganda. Maar voor jonge Russen is de NAVO geen schrikbeeld meer. Voor de Oekraïners ook niet. Klitsjko: Ja, we hebben veel gemeen. Onze landen zijn vergelijkbaar, zowel qua bevolkingscijfer als qua mentaliteit. Er zijn historische overeenkomsten. De Sovjetinvloed heeft zijn stempel op beide staten gedrukt, maar kijk eens hoe groot hun voorsprong is. Niet voor niets gaan zo veel Oekraïners in Polen werken. Klitsjko: De economische problemen zijn het gevolg van een verkeerde economische politiek. Er bestaat geen concurrentie, Oekraïne is een land van monopolies. We hebben achtentwintig verschillende soorten belastingen. Ze verstikken de kleine en middelgrote ondernemingen die in elk normaal land de ruggengraat van de economie zijn. Wij willen de belastingwetgeving vereenvoudigen en de zwarte economie bestrijden. Andere landen hebben het ons voorgedaan: Georgië deed het zelfs in een erg kort tijdsbestek. Als we duidelijke regels voor ondernemingen opstellen, zullen er ook investeerders komen die jobs creëren. Klitsjko: Ik ben vooral bezorgd dat de president nog eens probeert om een oplossing met geweld af te dwingen. Zoals toen hij op 9 december eerst over een rondetafel sprak en dan 's nachts politietroepen stuurde. Hij denkt niet echt in termen van compromissen. En zolang hij dat niet doet, kunnen wij er ook geen aanbieden. Klitsjko: Het doeltreffendste middel zijn de mensen die de straat op gaan. De geschiedenis leert dat het presidenten slecht vergaat als ze niet naar hun volk luisteren. Klitsjko: Als Janoekovitsj op het idee zou komen om vreedzame demonstraties te onderdrukken, dan zijn economische sancties nodig, ja. Klitsjko: Om zich kandidaat te kunnen stellen, zou mevrouw Timosjenko eerst vrijgelaten moeten worden. Wij eisen dat nadrukkelijk. Maar wat we écht nodig hebben, is een verenigde oppositie. Het kamp van Janoekovitsj heeft gigantische financiële reserves, en het heeft de media achter zich. De oppositie heeft alleen kans van slagen als ze haar krachten bundelt rond de persoon die Janoekovitsj kan verslaan. Klitsjko: Af en toe, zoals wanneer mijn elfjarige dochtertje huilt en vraagt: 'Papa, wanneer heb je eens tijd om met mij te spelen?' Mijn vrouw en ik proberen haar dan uit te leggen dat papa iets voor het land moet doen. Iets héél belangrijks. DOOR BENJAMIN BIDDER EN ERICH FOLLATH ©Der spiegel'Ik heb Janoekovitsj gewaarschuwd: als het tóch tot een politieoptreden zou komen, zal dat kwalijke gevolgen hebben. Ook voor hem persoonlijk.' '"Papa, wanneer heb je tijd om te spelen?", vraagt mijn dochter vaak. Dan probeer ik haar uit te leggen dat papa iets voor het land moet doen.'