Het is een van de dingen die ons als mens onderscheiden van andere zoogdieren: huilen. Of beter: huilen met tranen. Babydiertjes hoor je ook krijsen als ze in de steek gelaten worden. Maar daar komen geen tranen bij te pas. En bovendien stoppen die diertjes daarmee zodra ze wat ouder worden. Mensen laten ook op volgroeide leeftijd hun tranen de vrije loop. Omdat dat toch eens deugd kan doen. Tenminste, daar zijn we heilig van overtuigd. Want wie tegen zijn tranen vecht, zakt alleen maar dieper in zijn dal.
...

Het is een van de dingen die ons als mens onderscheiden van andere zoogdieren: huilen. Of beter: huilen met tranen. Babydiertjes hoor je ook krijsen als ze in de steek gelaten worden. Maar daar komen geen tranen bij te pas. En bovendien stoppen die diertjes daarmee zodra ze wat ouder worden. Mensen laten ook op volgroeide leeftijd hun tranen de vrije loop. Omdat dat toch eens deugd kan doen. Tenminste, daar zijn we heilig van overtuigd. Want wie tegen zijn tranen vecht, zakt alleen maar dieper in zijn dal. Maar klopt die volkswijsheid ook? Professor Ad Vingerhoets van de universiteit van Tilburg publiceerde vorig jaar het boek Why only humans weep (Waarom alleen mensen huilen) bij Oxford University Press. 'Huilen kan opluchten, maar veel hangt af van de omstandigheden', verduidelijkt hij. 'Een eerste voorwaarde is dat je je goed in je vel voelt. Mensen die depressief of angstig zijn, krijgen nooit een beter gevoel na een potje janken. Ook de aanleiding speelt een rol. Als je huilt over iets wat buiten je macht ligt - de dood van een geliefde bijvoorbeeld - dan is de kans klein dat je je opgelucht zult voelen. Huilen over een conflict (iets wat je dus wel kunt oplossen) is meestal heilzamer. Ook ons geslacht speelt een rol: vrouwen voelen zich na een huilbui vaker opgelucht dan mannen. Dat komt vooral door het feit dat mannen zich schamen over hun tranen.' Dat brengt Vingerhoets meteen bij de belangrijkste factor: de reacties van omstanders. 'Als zij je tranen negeren of boos worden, word je logischerwijs niet gelukkiger. Maar als ze je troosten, helpt het wel. Vooral als er één persoon in de buurt is, en dan nog het liefst je moeder of partner, is de kans groot dat je je daarna opgelucht zult voelen. Huilen in je eentje werkt minder goed. Al zijn er nog twijfels over oorzaak en gevolg: voel je je opgelucht omdat je lekker gehuild hebt, of omdat anderen je troosten? Daar zijn onderzoekers nog niet uit.' En toch: lekker in de zetel zitten janken met een tearjerker op televisie kan voor veel mensen - vooral vrouwen - deugd doen. Volgens professor Vingerhoets heeft dat misschien meer te maken met die film zelf (en dan vooral het happy end) dan met de tranen. 'Al zijn er ook bepaalde denksporen die erop wijzen dat er tijdens het huilen dingen in je lijf veranderen, waardoor je rustiger wordt. Denk maar aan baby's die zichzelf in slaap huilen. Er zijn aanwijzingen - maar voorlopig geen harde bewijzen - dat er een link is tussen huilen en ons parasympathische systeem: het deel van ons zenuwstelsel dat zorgt voor rust en herstel. En huilen wordt ook weleens in verband gebracht met oxytocine, een van de hipste hormonen van het moment. Het is de stof die weeën opwekt bij een vrouw en die belangrijk is voor de band tussen moeder en kind. Maar nu weten we dat die stof ook een rol speelt bij liefde in het algemeen. Het is mogelijk dat je tijdens het huilen meer oxytocine of andere endorfines aanmaakt, stoffen die een rustgevende en pijnreducerende werking hebben. Voorlopig blijven dat hypotheses, maar evolutionair lijkt het wel logisch: dan zou het ook zinvol zijn om te huilen als je pijn hebt, want daardoor zou je die pijn beter kunnen verdragen.' Wel opvallend: als je een grote groep mensen binnen één land onderzoekt, blijken mensen die meer huilen zich gemiddeld slechter te voelen. Maar in de landen waar mensen zich het gelukkigst voelen, wordt er ook het vaakst gehuild. 'Aanvankelijk dachten we dat Spanjaarden of Italianen de grootste huilers zouden zijn, met hun extraverte stijl. Maar in werkelijkheid wordt er vooral in de noordelijke landen veel gehuild. We hebben ontdekt dat er een negatieve samenhang is tussen de temperatuur en hoeveel er gehuild wordt. Hoe kouder het klimaat, hoe meer tranen. Dat valt misschien te verklaren door onze huilgewoonten: we doen het in tachtig procent van de gevallen thuis, tussen zes en tien uur 's avonds. Dan zitten Spanjaarden en Italianen lekker buiten met de buren, terwijl de Finnen binnen zitten, met die tearjerker op tv.' DOOR STEFANIE VAN DEN BROECK, ILLUSTRATIES BART SCHOOFS'Voel je je opgelucht omdat je lekker gehuild hebt, of omdat anderen je troosten? Daar zijn onderzoekers nog niet uit.'