Mijnheer Dillemans, experts in arbeidsrecht pleiten voor de opheffing van het onderscheid tussen arbeiders en bedienden.
...

Mijnheer Dillemans, experts in arbeidsrecht pleiten voor de opheffing van het onderscheid tussen arbeiders en bedienden.Roger Dillemans: Dat onderscheid is uit de tijd en nefast. Het is onrechtvaardig voor de arbeiders, door het verschil in opzegtermijnen, werkzekerheid, gewaarborgd loon bij ziekte en zo meer. Het is ook discriminatoir omdat hun imago eronder lijdt. Je merkt dat bijvoorbeeld bij de studiekeuze in het secundair onderwijs. Verschillende instanties hebben al opgeroepen tot een grotere valorisatie van de technische en beroepsstudies. Die mogen geen vangnet zijn voor wie de algemene humaniora niet aankan, maar moeten een finaliteit op zich worden. Dat is moeilijk als het resultaat van die studies een onaantrekkelijk statuut is. Er moet in het algemeen meer belangstelling komen voor exacte wetenschappen. Ik heb met veel genoegen Technopolis in Mechelen bezocht. Een aanrader voor de jongeren, die er de interessante mogelijkheden achter een combinatie van vaardige handen en een vaardige geest kunnen ontdekken. Tussen twee haakjes: het was ook een van de weinige keren dat ik een initiatief van de vorige regering hoorde loven door een vertegenwoordiger van de huidige, die nogal eens doet alsof de geschiedenis begint bij het aantreden van paars-groen. We worden in de nabije toekomst allen kennisarbeiders, het onderscheid tussen arbeiders en bedienden moet dus sowieso weg. Maar niet, zoals sommigen opperden, door van alle arbeiders bedienden te maken. Alleen al onze lange opzegtermijnen voor bedienden maken dat onbetaalbaar. Nee, we moeten een nieuw eengemaakt statuut maken voor alle werknemers, georiënteerd op andere Europese modellen. Die aanpassing is zeer dringend, maar moet anderzijds geleidelijk aan geschieden. Een termijn van vijf jaar, zoals in Duitsland door het Grondwettelijk Hof is opgelegd, is te krap. Want dan ga je 'verworven rechten' schenden en komen de vakverenigingen in het verweer. Mits de zaken bedachtzaam worden aangepakt, geloof ik wel in de bereidheid van de vakbonden om hun eigen structuren aan te passen, en de CAO's anders te gaan invullen. In de sociale zekerheid is de gelijkschakeling van de werknemers trouwens al grotendeels gerealiseerd, op uitzondering van het vakantiegeld.De werkloosheidsplaag die tien jaar geleden onoplosbaar leek, is omgeslagen in een tekort aan werknemers.Dillemans: Dat is voorspeld, zoals men nu voorspelt dat het probleem tegen 2010 van de baan zal zijn en verdrongen zal worden door de bekommernis om pensioenen en gezondheidszorgen. Maar vergis je niet: op dit moment blijft de feitelijke werkloosheid aanzienlijk. In de wervingsreserves zitten zeven- tot achthonderdduizend mensen. Maar de vraag naar werknemers heeft zich toegespitst op bepaalde segmenten van de kennismaatschappij, waar een tekort aan kandidaten dreigt. Het Leuvense Hoger Instituut van de Arbeid heeft pas een studie over deze knelpuntvacatures voorgesteld. De hoofdverklaring is dat het bedrijfsleven sneller geëvolueerd is dan het onderwijs. Een zoveelste reden om te blijven hameren op het belang van scholing en wetenschap. Het is jammer dat de Vlaamse regering de stijgende investeringen in het wetenschappelijk onderzoek afremt. Er is behoefte aan permanente bijscholing van alle werknemers, bovenop die voor de laaggeschoolden. En mensen die te vroeg hebben afgehaakt, moeten worden teruggehaald. De regeringen hebben jaren gefocust op de sociale zekerheid, terecht en met goed gevolg. Maar dat was soms ten koste van andere primaire behoeften als onderwijs, infrastructuur en justitie. Ik denk dat werkgevers zich ook anders moeten opstellen in hun personeelsbeleid. Men moet bij de jobcreatie rekening proberen te houden met de werknemersreserves die er zijn, en waarin vrouwen en allochtonen sterk vertegenwoordigd zijn. Met een beetje flexibiliteit, drempelverlaging, en inventiviteit bij de jobvereisten, kan je gemotiveerde werknemers recupereren die nu uit de boot vallen. Bedrijven nemen te vaak de hoogst gekwalificeerde kandidaat aan, dat is niet altijd de meest geschikte. Ondertussen is de sociale tewerkstelling voor kwetsbare groepen behoorlijk succesvol.Frank Vandenbroucke wil de sociale bijdragen voor lonen tot 53.000 frank verminderen.Dillemans: De sociale partners zijn al een tijdje gewonnen voor dit principe, waarmee ze de werkloosheidsval willen bestrijden. De invulling die Vandenbroucke eraan geeft, past volkomen in zijn blauwdruk voor de actieve welvaartsstaat. Maar meer werk betekent niet noodzakelijk minder armoede. Het uitgangspunt bij deze en andere maatregelen moet blijven om werk aantrekkelijker te maken, wat meer afgestemd op het gezinsleven, en wat minder gedomineerd door stress. Verder moet men het begrip arbeid verruimen tot sociaal nuttig werk, dat vaak door vrijwilligers wordt verricht. Het element verloning hoeft daarbij niet altijd centraal te staan. Belangrijk is dat mensen gestimuleerd worden om te participeren aan het gemeenschapsleven, en aan de zo nuttige intermediaire verenigingen die tussen burger en staat in staan. Dat helpt sociale en intellectuele uitsluiting voorkomen. De Europese Commissie wil op de top in Lissabon een armoedenorm op de agenda zetten.Dillemans: Dat is positief, en België zal het als een van de speerpunten van zijn voorzitterschap in 2001 inschrijven. Het economische Europa moet zijn sociale pendant krijgen, of het is niet het Europa van de Europese mensen. De EU is te veel de unie van bedrijven en regeringen, top down dus, terwijl het bottom up zou moeten zijn. Met als eerste vereiste dat aan de basis iedereen een menswaardig bestaan kan leiden. Schattingen hebben het over 18 procent armen in de EU, de Commissie wil dat de komende tien jaar terugdringen tot 10 procent. We mogen onderstrepen dat België nu al ruim onder die norm zit. In dat domein zijn we koploper, vooral dankzij het goed functioneren van onze sociale zekerheid. Om de armoede in de EU terug te dringen, moet je proberen iedereen een basisinkomen en basisgezondheidszorg ter beschikking te stellen. Het optrekken van de tewerkstellingsgraad en het verbeteren van de opleidingen, zijn daartoe essentiële middelen. Nu, het is een voorstel van de Commissie, we moeten afwachten hoever de regeringen willen volgen. Het is helaas al eerder gebleken dat niet iedereen zich engageert voor een sociaal Europa. De Belgische openbare schuld bedraagt nog altijd rond de tienduizend miljard. Geven deze regeringen met al hun projecten en communautaire compromissen te veel geld uit?Dillemans: De economische groei geeft meer ruimte. Volgens de jongste gissingen zou de sociale zekerheid bijvoorbeeld in 1999 een saldo van meer dan 21 miljard hebben geboekt. Trek daar een miljard of twaalf af voor afbetaling van leningen, en je houdt tien miljard over. Voor 2000 verwacht men een soortgelijke bonus. Velen vrezen dat dit zal uitnodigen tot minder spaarzaam bestedingsgedrag. De groei is voor een deel bepaald door de conjunctuur, en die kan snel omslaan. Iedereen zou zich inmiddels bewust moeten zijn van de op ons aankomende pensioenlast, die we niet nauwkeurig kunnen berekenen. Van veel plannen voor lastenverlaging kan men onvoldoende de finale kost becijferen. En de uitgaven voor gezondheidszorg zijn moeilijk beheersbaar. Ik pleit dus voor grote voorzichtigheid, en voor het aanleggen van aanzienlijke demografische reserves. De witte sector heeft een akkoord gesloten met de federale regering. Op Vlaams niveau verloopt het stroever.Dillemans: De 'witte woede' is federaal al wat bekoeld met positieve doorbraken rond de harmonisering van de barema's, de regularisering van de zogenaamde nepstatuten, een beperkte verhoging van de barema's, en een arbeidsduurvermindering. Maar dat federale akkoord over een meerjarenplan geldt vooral voor de gezondheidssector. Aan Vlaamse kant gaat het om de welzijnssector, de socio-culturele sector, en een ander gedeelte van de gezondheidssector. De Vlaamse regering heeft vorige week een voorstel gedaan met als prioriteiten de eerste twee punten van het federaal akkoord, plus jobcreatie. Eenmaal op kruissnelheid raamt men de kostprijs hiervan op 7 miljard per jaar, ik hoop dat die schatting realistisch is. Dat is al bij al een mooie aanzet voor een sector die gewoon is achteraan de rij te staan. Over mogelijke andere punten wil de Vlaamse regering een driehoeksoverleg met werkgevers en werknemers organiseren, waarbij ze zal zoeken naar andere formules dan op federaal niveau worden toegepast. De regering beseft de noodzakelijkheid van een aantal door de werkgevers geëiste begeleidende maatregelen, zoals het herstel van de volledige koppeling van de werkingskosten aan de index, de versterking van de omkadering, en de permanente vorming. Gelukkig maar. Want verbeteringen van de arbeidsvoorwaarden zijn welkom, en met de sociale verkiezingen in het vooruitzicht zullen ze zeker duidelijk naar voren worden gebracht. Maar daarnaast moet op langere termijn vooral de uitbouw van een kwalitatieve en efficiënte dienstverlening de eerste doelstelling zijn. Dat vereist verhoogde werkingsmiddelen, managementondersteuning, en een behoorlijk budget voor vorming. Alleen zo kan men inspelen op de vele nieuwe uitdagingen: de vraag om zorg op maat, de kwaliteitszorg, de nieuwe communicatievormen, de versnelde technologieontwikkeling, en de beweging naar netwerken, groeperingen en fusies. Het heeft mij verrast dat de sector een 'inhoudelijke inbreng en sturing' van de Vlaamse overheid moet aanvaarden, wat haaks staat op de vooropgestelde responsabilisering.De paus heeft vergiffenis gevraagd voor de fouten van de Kerk. Hij oogstte zowel kritiek als lof.Dillemans: Het was een moedige symbolische geste, in feite een mooi testament van deze paus. Ik ken weinig andere godsdiensten die openlijk vergiffenis hebben gevraagd voor hun fouten. Ik begrijp veel van de kritieken. Over de jodenvervolging had de paus inderdaad wat preciezer kunnen zijn, maar anderzijds erkent hij toch openlijk dat de Kerk te weinig heeft ondernomen tegen het antisemitisme. Misschien was het wat zwak om de fouten meer aan de individuele vertegenwoordigers dan aan de Kerk zelf toe te schrijven. Zoals het ook te makkelijk is om te praten over fouten uit het verleden, en voorbij te gaan aan die van het heden. Ik denk aan de onbegrijpelijke houding ten opzichte van de vrouwen, die men niet eens wil bespreken. De Kerk is te hiërarchisch opgebouwd, en heeft geen oor voor de democratische verzuchtingen van vele basiswerkers, die nochtans ook door vooraanstaande kardinalen worden verwoord. Ik betreur ook de ondersteuning die hoge instanties in de Kerk blijven verlenen aan Opus Dei, zoals ze indertijd monseigneur Lefèvre ten onrechte hebben gesteund. In domeinen als de bio-ethiek komt ze met te specifieke geboden of verboden, die niet altijd even gepast zijn. Maar tegenover al die negatieve bemerkingen, blijf ik geloven in een toekomst voor de christelijke religie, die gedragen wordt door eenderde van de wereldbevolking. Dat zijn twee miljard mensen, van wie de helft katholieken. In de wereld van de wetenschap, die de religie van veel irreële nevenbeelden heeft ontdaan, wordt gesteld dat men er ondanks alle vooruitgang nooit in zal slagen om het volledige mysterie van de mens uit te leggen. De vraag naar zingeving of zinvinding zal blijven bestaan. En dus ben ik ondanks de ontkerkelijking, die tijdelijk kan zijn, niet zo pessimistisch over de toekomst van het katholiek geloof. De christelijke inspiratie is niet weg te denken uit de wereld, en neemt niet af maar toe. Ze hoeft niet belerend te zijn, maar inspirerend en motiverend. De katholieke Kerk mag zich best, nog wat meer dan ze toch al doet, profileren als het wereldgeweten inzake sociale rechtvaardigheid, vrede, en respect voor de mensenrechten. Maar de grote boodschap die christen mensen van mijn generatie aan de jeugd kunnen geven, is er een van hoop, een echte heilsboodschap.ROGER DILLEMANSKoen Meulenaere