De moordaanslag in mei in Rome op Massimo D'Antona, de kabinetsmedewerker van minister van Arbeid Antonio Bassolino, was een complete verrassing voor Italië. Vooral vanwege de signatuur van de terroristische actie. Sinds in 1988 de rechterhand van de christen-democratische premier Ciriaco De Mita werd neergeschoten, had Italië niet meer te maken met politieke moordacties en was de naam Brigate Rosse (BR)/Rode Brigades evenmin nog opgedoken. Als om te onderstrepen dat de "Loden Jaren" van het terrorisme als afgesloten werden beschouwd, werd al in 1989 in het parlement een eerste wetsvoorstel ingediend met genademaatregelen voor degenen die veroordeeld waren voor terroristische activiteiten zonder bloedvergieten. Het initiatief was zover gevorderd dat de meeste partij...

De moordaanslag in mei in Rome op Massimo D'Antona, de kabinetsmedewerker van minister van Arbeid Antonio Bassolino, was een complete verrassing voor Italië. Vooral vanwege de signatuur van de terroristische actie. Sinds in 1988 de rechterhand van de christen-democratische premier Ciriaco De Mita werd neergeschoten, had Italië niet meer te maken met politieke moordacties en was de naam Brigate Rosse (BR)/Rode Brigades evenmin nog opgedoken. Als om te onderstrepen dat de "Loden Jaren" van het terrorisme als afgesloten werden beschouwd, werd al in 1989 in het parlement een eerste wetsvoorstel ingediend met genademaatregelen voor degenen die veroordeeld waren voor terroristische activiteiten zonder bloedvergieten. Het initiatief was zover gevorderd dat de meeste partijen klaar waren om er sereen over te stemmen. De aanslag heeft de zaak bevroren. Wat het nieuwe terrorisme voorstelt, is niet duidelijk, al schort het niet aan hypothesen. Het opeisingsdocument werd ondertekend door BR-PCC, begeleid door de vijfpuntige ster. Het achtervoegsel "Partij van Strijdende Communisten" verscheen voor het eerst in 1982 toen die groep de Amerikaanse Navo-generaal James Lee Dozier ontvoerde. Dat was al niet meer de historische BR, die in 1970 werd opgericht als een van de eerste linkse groepen voor de gewapende strijd. De BR domineerden tijdens de hele jaren zeventig de Italiaanse terroristische scène, met als hoogtepunt de ontvoering en moord op de christen-democraat Aldo Moro in 1978. Daarna begon de aftakeling, en in 1981 was de BR-structuur de facto opgedoekt, erkenden de meeste terroristen van het eerste uur het failliet van de gewapende strijd. Maar tot eind van de jaren tachtig gingen splintergroepjes door met sporadische politieke aanslagen. DE WERELD EN ITALIE ZIJN VERANDERDZijn ontsnapte terroristen uit die jaren tot de heractivering van de BR-PCC overgegaan? Uit het communiqué blijkt dat de actuele actiegroep zich als erfgenaam beschouwt van de BR, en de taal waarin de tekst is opgesteld komt niet alleenideologisch maar ook qua idioom helemaal overeen met die van de vroegere Brigadisten. Behalve het feit dat ook de "nieuwe" BR een website heeft, lijkt het erop dat de tijd voor hen is blijven stilstaan. Toch is sinds de val van de Berlijnse Muur niet alleen de wereld veranderd, maar ook Italië. In de jaren zeventig konden de BR op een zekere aanhang rekenen in arbeiders- en studentenmilieus waarin communistische idealen hoog aangeschreven stonden. Het in 1978 op til zijnde "Historisch Compromis" moest de politieke vertaling worden van de toenadering tussen de DC en haar communistische tegenpool PCI. De moord op Aldo Moro dreef de politieke kampen weer uit elkaar, maar de ideologisch tegenstrijdige visies en bijgevolg de sympathie voor de BR binnen de Italiaanse samenleving namen verder af, onder meer door de verhoogde welvaart in vooral het Noorden en het Centrum (de actieterreinen van de terroristen). De moord op D'Antona lokte onmiddellijk algemeen protest uit. De leider van Rifondazione Comunista, Fausto Bertinotti, kreeg alle partijen over zich heen omdat hij had verklaard akkoord te kunnen gaan met enkele analyses in het BR-communiqué. De bekeerde ex-Brigadisten betwijfelen of het wel om erfgenamen gaat en nemen afstand van de actie. De gezamenlijke vakbonden brachten meer dan 100.000 manifestanten op de been tegen de aanslag en spraken hun waardering uit voor de bemiddelingsrol die D'Antona had geleverd voor de lancering van een nieuw werkgelegenheidsbeleid; dat plan werd de dag na de aanslag door de regering goedgekeurd. Ook geen bijval bij de pacifistische groeperingen die sinds de bombardementen op Servië protestacties voeren bij de Italiaanse basissen van de Navo die door de BR als imperialistisch instrument van de VS wordt aangeklaagd. Het is ook niet duidelijk of de aanslag het werk is van een geïsoleerde cel of dat er een bredere structuur achter schuilt. Het is helemaal niet zeker of de ware aard en het doel van de D'Antona-aanslag ooit ontdekt worden. Ook over het geval Aldo Moro, waarvoor Brigadisten veroordeeld zijn, blijft nog altijd sterke twijfel hangen of er geen duistere figuur uit het politiek-institutionele staatsapparaat aan de touwtjes trok en - wie weet - zelf ook een erfgenaam heeft.Marcel Meeus