Geen parlementslid was erover gevallen. Geen bolleboos of Pietje precies in een of andere adviesraad had er graten in gezien. Niemand had wat gemerkt. Dat vond de Vlaamse regering prima. Hoe minder aandacht voor het onooglijke artikel in het programmadecreet voor de begroting 1999, hoe beter. Ook als het over het belangrijkste privilegie van het parlement gaat - de controle op de uitgaven - zet de regering de Vlaamse volksvertegenwoordiging graag eens in de wind. Bijvoorbeeld met een enigszins rooskleurig voorgesteld artikel, verdronken in de overvloed van een programmadecreet. Dat is de stelling van de Vlaamse milieukoepel Bond Beter Leefmilieu over wat hij een immens cadeau aan het bedrijfsleven noemt.
...

Geen parlementslid was erover gevallen. Geen bolleboos of Pietje precies in een of andere adviesraad had er graten in gezien. Niemand had wat gemerkt. Dat vond de Vlaamse regering prima. Hoe minder aandacht voor het onooglijke artikel in het programmadecreet voor de begroting 1999, hoe beter. Ook als het over het belangrijkste privilegie van het parlement gaat - de controle op de uitgaven - zet de regering de Vlaamse volksvertegenwoordiging graag eens in de wind. Bijvoorbeeld met een enigszins rooskleurig voorgesteld artikel, verdronken in de overvloed van een programmadecreet. Dat is de stelling van de Vlaamse milieukoepel Bond Beter Leefmilieu over wat hij een immens cadeau aan het bedrijfsleven noemt. De Vlaamse regering ziet de zaken, vanzelfsprekend, helemaal anders. Het decreet op de bescherming van de oppervlaktewateren moest worden gewijzigd om een onrechtvaardigheid uit de wereld te helpen. In de memorie van toelichting deed het kabinet zijn bedoelingen uit de doeken. Het bewuste artikel streeft naar "een billijke oplossing" voor bedrijven die koelwater loosden in een periode dat zij een vergunning voor het lozen van koelwater hadden aangevraagd, maar nog niet gekregen. Dat leidde tot problemen. "Meerdere bedrijven hebben daardoor vroeger koelwater geloosd zonder over de nodige lozingsvergunning te beschikken", aldus de toelichting. De bedrijven zijn in overtreding, maar ze treffen zelf geen schuld, zo vindt het kabinet. De fout ligt bij de eigen administratie. Ze moest maar sneller een vergunning verlenen. Terwijl de ondernemingen wachtten, werden ze zwaarder belast. "Dit leidt tot situaties waarbij bedrijven een onredelijk hoge heffing moeten betalen voor de lozing van koelwater", concludeerde de medevoelende regering. Ze zocht en vond een oplossing voor de niet-vergunde bedrijven. Dankzij het onopgemerkte artikeltje gebruikt de overheid in deze materie voortaan niet langer de vergunning, maar de vergunningsaanvraag als uitgangspunt. Met terugwerkende kracht. Zo betaalt een bedrijf geen (dure) heffing op afvalwater, maar een (goedkope) op koelwater. "Waar het overigens in werkeljkheid ook technisch om gaat." Aldus de toelichting voor het parlement.DE SITUATIE WAS UITZONDERLIJK"Dit is een typisch voorbeeld van de sluipende en onwettelijke besluitvorming van het kabinet- Theo Kelchtermans (CVP)", vindt Rik De Baere, van de milieukoepel Bond Beter Leefmilieu (BBL). "De minister informeert een adviesorgaan als de Milieu- en Natuurraad van Vlaanderen (Mina-raad) en zelfs het parlement niet over zijn ware bedoelingen. We hadden het zelf gewoon niet opgemerkt", bekent De Baere. "Juridisch is deze truc spectaculair", vindt de groene jurist. "Een vergunningsaanvraag krijgt hierdoor onmiddellijk rechtsgevolgen. Het volstaat met andere woorden om een aanvraag, of een opeenvolging van aanvragen, in te dienen. De overheid moet niet eens een vergunning afleveren. Als er maar een aanvraag is." Vooral de internationale zetmelenproducent Amylum doet met de regeling een goede zaak. "Volgens een ruwe berekening moet Amylum 350 à 400 miljoen frank heffing niet betalen", raamt beleidsmedewerker Johan Vandewalle van BBL. De schatting van de milieubeweging is nog aan de lage kant. "Voor ons ging het om een bedrag van een half miljard frank", zegt Jan Hustebaut, bij Amylum onder meer verantwoordelijk voor de juridische dossiers. "We hadden in 1989 een nieuwe lozingsvergunning aangevraagd. Toen de nieuwe Vlarem-regeling in september 1991 in voege trad, was die vergunning er nog altijd niet. In januari 1991 had de Vlaamse Waterzuiveringsmaatschappij (VMZ) al schriftelijk laten weten dat haar buitendienst onze vergunning zou afhandelen. Later werd de Administratie Milieu-, Natuur-, Land- en Waterbeheer (Aminal) bevoegd voor de lozingsvergunningen. Zo werd onze vergunning nog meer op de lange baan geschoven. We zijn in 1991 dan maar beginnen te lozen. Normaal doet dit bedrijf niets zonder vergunning, maar dit was een uitzonderlijke situatie. We hebben het kabinet dan ook gewezen op de onredelijke situatie en op het onbehoorlijke bestuur." ANTWOORD BINNEN HET JAARAmylum en de andere bedrijven krijgen "fiscale amnestie", zei Vlaams volksvertegenwoordiger Jacques Timmermans (SP), die Vlaams minister van Leefmilieu Kelchtermans over de zaak ondervroeg. Juridisch en administratief zat de minister immers in goede papieren. Dat bevestigt Kelchtermans ook in zijn antwoord (19 februari) aan het parlementslid uit Ninove. "Tegen bijna alle heffingen op de hoeveelheid onvergund koelwater werd administratief beroep aangetekend. Deze administratieve beroepen werden allemaal verworpen. Er werd door 28 bedrijven (tegen 47 aanslagen over de jaren 1992 tot en met 1997) een rechtszaak ingesteld. Ten gronde werden reeds 17 rechtszaken, waarvan één bij het Hof van beroep, behandeld en werden de vorderingen van de heffingsplichtigen systematisch verworpen." Nog in antwoord 133 van 19 februari zegt de minister: "Tegen de initiële koelwaterheffing werd één beroep tot vernietiging ingediend bij het Arbitragehof. Dit beroep tot vernietiging werd afgewezen." Frans Wambacq, adjunct-kabinetschef bij Kelchtermans, verdedigt de maatregel. Dat de administratie en het gerecht de bedrijven ongelijk gaven, vindt hij niet meer dan logisch. Tenslotte steunen zij op de bestaande wetgeving. Met de ondernemingen vindt Wambacq de situatie onbillijk. Ook de kabinetsmedewerker verwijst naar de verwarde administratieve toestanden, begin jaren negentig. De lozingsvergunningen konden soms jaren aanslepen - dat viel dan nog mee, over sommige exploitatiedossiers deed de administratie tien jaar. In september 1991 ging de nieuwe reglementering op de milieuvergunning, Vlarem, in voege. Er kwamen strikte termijnen voor de vergunningsaanvragen. Er moest binnen het jaar uitsluitsel komen. Bovendien ging, zoals gezegd, een andere dienst zich met de vergunningen bezighouden. Pas een jaar later, in 1992, werd een koelwatervergunning ingevoerd. Omdat de vervuiling door koelwater thermisch is, ligt die heffing lager dan die op afvalwater. Maar wie koelwater loost zonder vergunning, betaalt voor dat koelwater wél de heffing van afvalwater. Een bedrijf als Amylum verkeerde vanaf 1992 in die situatie. Terwijl dat bedrijf op zijn vergunning zat te wachten.EEN HISTORISCHE ACHTERSTAND"Bij de overgang van de ene naar de andere dienst, kregen we bij Aminal ik denk wel 13.000 onafgewerkte aanvraagdossiers binnen", zegt Wambacq. Als hij niet op het kabinet van Kelchtermans werkt, is Wambacq diensthoofd Vergunningen bij Aminal. Hij verdedigt de amnestie. "Het klopt dat deze bedrijven loosden zonder vergunning. Maar de straf stond niet in verhouding tot de overtreding. Tenslotte loosden ze koelwater. Of ze dat nu met of zonder vergunning deden, het bleef koelwater en het werd geen afvalwater." Of Wambacq zich niet wat ongemakkelijk voelt omdat hij als adjunct-kabinetschef de traagheid van het diensthoofd Vergunningen - en dus van zichzelf - moet corrigeren? Het antwoord is even verrassend als cryptisch. "Het initiatief voor deze regeling kwam niet van ons kabinet. Het was een dossier van de Vlaamse regering." En wat de traagheid van de vergunningen betreft? Wambacq is er gerust in. Dat is een erfenis van het verleden. "Onze dienst heeft het eerste jaar dat Vlarem bestond tegen een ongezien tempo een gigantische achterstand weggewerkt." Hadden de bedrijven er in 1991 niet beter aan gedaan om een vergunning aan te vragen volgens de nieuwe en snelle procedure? "Dat klopt, dan hadden ze sneller rechtszekerheid gehad." Nu krijgen ze vrijschelding van schulden.Peter Renard