Door een hoge inflatie en stijgende voedselprijzen verzetten landen overal ter wereld zich tegen de globale vrije markt. Ze maken zich op om hun graanprijzen, -voorziening en -verdeling te reguleren. Net als olie wordt voedsel immers steeds meer een strategisch product dat de centrale autoriteiten meer dan ooit zelf in handen willen hebben. In Kazachstan en Indonesië, topproducenten van respectievelijk tarwe en rijst, bestaat al een totaal exportverbod op die producten, Argentinië ...

Door een hoge inflatie en stijgende voedselprijzen verzetten landen overal ter wereld zich tegen de globale vrije markt. Ze maken zich op om hun graanprijzen, -voorziening en -verdeling te reguleren. Net als olie wordt voedsel immers steeds meer een strategisch product dat de centrale autoriteiten meer dan ooit zelf in handen willen hebben. In Kazachstan en Indonesië, topproducenten van respectievelijk tarwe en rijst, bestaat al een totaal exportverbod op die producten, Argentinië en India hebben dan weer hoge uitvoertarieven ingevoerd. Rusland gaat nog een stap verder: de overheid plant de oprichting van een staatsinstelling die Ruslands 28 grootste graan-elevators en haventerminals bezit. De resultaten zijn voorspelbaar. Exportcontroles en verhoogde uitvoertarieven maken de wereldwijde inflatie en voedselschaarste nog erger, waardoor ze ook nefast zijn voor de graanproducerende landen die in eerste instantie munt konden slaan uit de situatie. 'Maar de hogere tarieven zijn het gevaarlijkst voor de invoerende landen', zegt Thierry Kesteloot, landbouw- en handelspecialist bij Oxfam-Solidariteit. 'Zij zijn bijzonder kwetsbaar. Daarom is het noodzakelijk dat de uitvoerende landen samenwerken met de invoerende landen in de strijd tegen de inflatie. Dat is al het geval in Zuidoost-Azië, waar onderhandelingen plaatsvinden tussen de rijstproducerende landen en de importlanden.' Ook wijst Kesteloot op een aantal noodzakelijke maatregelen om de voedselcrisis op lange termijn tegen te gaan. 'De strategische stocks moeten worden vergroot, en de liberalisering moet worden teruggeschroefd. Daarmee pleit ik niet voor een volledig genationaliseerde markt, er zijn genoeg tussenstappen.' Volgens Peter Timmer van het Voedselveiligheid- en Milieuprogramma van de Stanford University evolueert een groot aantal landen ondertussen wel naar een genationaliseerde markt. Ze geloven niet meer in liberalisering als toekomstideaal. 'Het zou me niet verbazen dat in het volgende decennium een veel grotere rol is weggelegd voor door de overheid gecontroleerde logistieke firma's in de graansector', aldus Timmer. Sommige westerse investeerders in de landbouwindustrie vrezen dat Rusland graan als een strategische sector beschouwt, zoals olie of ruimtevaart, waardoor de prijzen, de handelsactiviteit en de buitenlandse investeringen aan banden kunnen worden gelegd. © The Economist - Vertaling en bewerking: Julie Van Garsse