Bij een gigantisch reclamebureau is Octaaf Parango een copywriter die op acht budgetten werkt, gaande van Italiaanse pasta tot magere yoghurt van het merk Madone. Octaaf - 'ik ben een drugsverslaafde duizendpoot' - is een cynische observator die registreert hoe de westerse mens verloren is gelopen in de jungle van de reclamewereld. Zijn opstandigheid heeft hem er niet bescheidener op gemaakt: 'Ik heb overal gezocht om erachter te komen wie de macht had om de wereld te veranderen, tot de dag dat ik in de gaten kreeg dat ik dat misschien zelf wel was.' Zo ongeveer begint Euro 6,99 (in het Frans 99 francs), een roman van Frédéric Beigbeder die vorig jaar in Parijs de literaire entree beheerste zoals nu Plateforme van zijn spitsbroeder Michel Houellebecq dat weer doet. Beigbeders wereld baadt in dezelfde libertijnse sfeer, al mist de schrijver de kille blik en de gedistantieerde toon van de stilistisch superieure Houellebecq. Michel Houellebecq bekijkt zijn omgeving vanuit het perspectief van de 'outcast' die in het beste gev...

Bij een gigantisch reclamebureau is Octaaf Parango een copywriter die op acht budgetten werkt, gaande van Italiaanse pasta tot magere yoghurt van het merk Madone. Octaaf - 'ik ben een drugsverslaafde duizendpoot' - is een cynische observator die registreert hoe de westerse mens verloren is gelopen in de jungle van de reclamewereld. Zijn opstandigheid heeft hem er niet bescheidener op gemaakt: 'Ik heb overal gezocht om erachter te komen wie de macht had om de wereld te veranderen, tot de dag dat ik in de gaten kreeg dat ik dat misschien zelf wel was.' Zo ongeveer begint Euro 6,99 (in het Frans 99 francs), een roman van Frédéric Beigbeder die vorig jaar in Parijs de literaire entree beheerste zoals nu Plateforme van zijn spitsbroeder Michel Houellebecq dat weer doet. Beigbeders wereld baadt in dezelfde libertijnse sfeer, al mist de schrijver de kille blik en de gedistantieerde toon van de stilistisch superieure Houellebecq. Michel Houellebecq bekijkt zijn omgeving vanuit het perspectief van de 'outcast' die in het beste geval zijn sociale functies veinst. Je kan natuurlijk wel beweren dat ook Octaaf uiteindelijk tot de verliezers behoort, maar Beigbeders reclameman heeft toch de pretentie om zichzelf tot een hoger moreel Übermensch-niveau op te tillen. Octaaf is een moderne Raskolnikov die het recht in eigen handen neemt. Hij is ervan overtuigd geraakt dat de aandeelhouders die de opbrengsten van de reclame in hun zakken stoppen, het niet verdienen om te leven. Die aandeelhouders zijn verlepte gepensioneerden, opgelapt met plastische chirurgie, die bezig zijn dood te gaan aan de rand van hun zwembaden in Miami. Octaaf wordt medeplichtig aan het vermoorden van een van die wezens. Uit het voorgaande zou je de indruk kunnen opdoen dat Euro 6,99 een verhaallijn heeft, maar dat klopt niet. Het eerste van de zes hoofdstukken lees je nog met tintelende verwachtingen, omdat de schrijver er door overdrijving en eenzijdigheid in slaagt de reclamewereld tot voorwerp te maken van een verhaal dat een satire lijkt te worden. Maar al is het amusant, beklijvend is het niet. Dat eerste hoofdstuk is een voorgerecht, rijkelijk bestrooid met min of meer geslaagde oneliners die in het wereldje circuleren, in de trant van: 'De euro is bedacht om salarissen van rijkelui half zo onfatsoenlijk te maken.' Je wordt geconfronteerd met dialogen die wel enig gegrinnik opleveren, maar waarvan het niveau niet hoger ligt dan dat van de gemiddelde soap. Boven dat eerste hoofdstuk zweven de aaseters van de meligheid die in de volgende kapittels onverbiddelijk toeslaan en de lectuur vergallen. Zoals elke satiricus mag Beigbeder dan in wezen een moralist zijn, toch valt hij uit zijn rol zodra hij met opgeheven vingertje expliciet aan het moraliseren slaat. De schrijver heeft in het eerste hoofdstuk al zijn satirisch kruit verschoten en lijkt geen idee meer te hebben hoe het met zijn rommelige verhaal en met de (snel verslappende) aandacht van de lezer verder moet. De understatements worden vervangen door klaagschriften. De satiricus verandert in een saaie, in zijn eigen verhaal verdwaalde anti-globalist. Samengevat: het is natuurlijk schandalig dat het mondiale budget voor militaire uitgaven meer dan 4000 miljard dollar - twee keer de hoeveelheid schuld van alle ontwikkelingslanden samen - bedraagt, maar zo'n statement doet ons alleen maar geeuwen als het naast zoveel andere wordt gedebiteerd in een vertelling die pretendeert het masker van de reclamewereld op een satirische wijze af te rukken. GOEDKOOP LEEDVERMAAKMaar Euro 6,99 is op nog een andere manier een ergerlijk boek. Er ontstaat een vorm van compliciteit tussen de auteur en de lezer die uitdraait op goedkoop leedvermaak ten overstaan van de arme consumptiemens die niet doorheeft hoe perfide de methodes zijn die door de reclame worden gebruikt. Octaaf krijgt een kick als hij erin slaagt om eens te meer een nutteloos product in het boodschappenmandje van de arme huisvrouw te wurmen: 'De magie heeft zich voltrokken: mensen die er de middelen niet toe hebben lust te geven iets nieuws te kopen wat ze tien minuten daarvoor niet nodig hadden.' Natuurlijk verdenkt de schrijver de lezer er niet van te behoren tot die proletarische klasse van mensen die zo stom zijn om zich zo door de reclame te laten koeioneren. Euro 6,99 ontmaskert zichzelf daardoor als een product van schijnheiligheid. De roman veinst niet te behoren tot de commerciële markt waarop hij furore maakt. Maar het boek klopt zichzelf wel op de dappere borst door te zeggen dat het geenszins is uitgesloten 'dat deze roman het voorwerp van censuur zal worden'. Euro 6,99 is een slecht boek, stilistisch minderwaardig, saai en brokkelig van toon. Terloops weze opgemerkt dat de Nederlandse vertaling niet van die aard is dat ze de pil kan vergulden. Wie leest in Parijs in godsnaam Het Financieele Dagblad en wie geeft er als Fransman guldens in de Franse hoofdstad uit? Die halfslachtig Hollandse sfeer is lachwekkend op het ergerlijke af. Maar er staan wel meer blunders in dat boek. Neem nu de zelfmoordenaars die in de wereld van Beigbeder het Ghost Island bevolken. 'Ze leiden aan overvoeding', schrijft de vertaler zwart op wit. Is dat geen aanwijzing dat Euro 6,99 goed op weg is om een marktlijder te worden? 'Euro 6,99' door Frédéric Beigbeder, Uitgeverij De Geus, 304 blz., 6,99 euro (pocket) Van 'Euro 6,99' zijn er drie edities (pocket, paperback en gebonden) met evenveel verschillende prijzen als titels, aangezien de prijs ook de titel is.Piet de Moor