"Ik zou ook niet buitenhuis gaan eten als er een belangrijke voetbalmatch op de televisie loopt", bekent Luc Biesemans, zaakvoerder van het restaurant Bisator in Londerzeel. Een pak van zijn klanten heeft inderdaad diezelfde keuze gemaakt. De avondwedstrijden vangen aan om negen uur, dus blijft er vooraf te weinig tijd over om te dineren. En na elf trekt er ook geen kat nog naar een restaurant. De wereldbeker voetbal kost Biesemans een derde van zijn omzet. "Er is geen oplossing", weet de restauranthouder. "Een televisietoestel trekt de klanten niet aan. Er staat er een in onze zaal, maar de mensen kijken liever thuis. Een groot tv-scherm kost een fortuin aan Sabam-rechten. Bovendien riskeer ik daarmee een publiek in huis te halen dat mijn vaste klanten doet afhaken. Dat doe ik dus niet."
...

"Ik zou ook niet buitenhuis gaan eten als er een belangrijke voetbalmatch op de televisie loopt", bekent Luc Biesemans, zaakvoerder van het restaurant Bisator in Londerzeel. Een pak van zijn klanten heeft inderdaad diezelfde keuze gemaakt. De avondwedstrijden vangen aan om negen uur, dus blijft er vooraf te weinig tijd over om te dineren. En na elf trekt er ook geen kat nog naar een restaurant. De wereldbeker voetbal kost Biesemans een derde van zijn omzet. "Er is geen oplossing", weet de restauranthouder. "Een televisietoestel trekt de klanten niet aan. Er staat er een in onze zaal, maar de mensen kijken liever thuis. Een groot tv-scherm kost een fortuin aan Sabam-rechten. Bovendien riskeer ik daarmee een publiek in huis te halen dat mijn vaste klanten doet afhaken. Dat doe ik dus niet." France 98 is niet voor iedereen een even groot feest. Gedurende 33 dagen, van 10 juni al en nog tot 12 juli, draait de buitenwereld trager. Het land ligt inderdaad aan de televisie gekluisterd. Het VRT-net Canvas haalt buitengewone kijkcijfers. De België - Nederland volgden gemiddeld 1.974.000 Vlamingen op het scherm, thuis of bij familie, vrienden of kennissen. Tijdens de tweede speelhelft liep het kijkersaantal op tot bijna 2.100.000. Die megacijfers houden dan nog niet eens rekening met de buitenhuiskijkers, die de wedstrijd volgen op grote of kleine schermen in cafés, zalen of tenten. Dat voetbalmonopolie kost aan de andere kant TV1-kijkers. Ook VTM, dat geen WK-voetbal uitzendt, kwakkelt door erg zwakke periode. De commerciële zender bracht zelfs de fair play op zijn kijkers aan te raden de matchen van de Rode Duivels bij de concurrentie te bekijken - vriendelijk, maar overbodig. De niet-voetbalkijkers voelen zich, ondanks de twintig of dertig zenders op hun kabel, verre van verwend. Ofwel botsen zij steeds weer op hetzelfde spektakel, ofwel krijgen zij rotzooi aangeboden van stations die zich geen illusies maken over hun kijkdichtheid. Vreemd genoeg houdt VT4 stand: die zender bezit kennelijk een eigenaardig en trouw kijkerspubliek. BIER EN CHIPS A VOLONTELuc De Bauw van de beroepsvereniging Horeca Vlaanderen signaleert dat vooral het restaurantwezen getroffen is door de avondlijke televisie-uitzendingen. "Restaurants waar klanten een kleinigheid gaan eten, ondervinden geen al te groot probleem. Maar gastronomische zaken, waar dineren een avondvullend programma is, zien hun voetbalrekening aantikken. De zaterdagavonden met de Rode Duivels op het programma wogen zwaar", zegt Frank Fol van Sire Pynock in Leuven, de vice-voorzitter van de Patroonsfederatie van Beroepsrestaurateurs. Hij raamt dat het verlies voor de restaurants gemakkelijk oploopt tot tien en zelfs vijftien procent. Terwijl de parkeerplaats voor de Bistor van Luc Biesemans het crisissfeertje in het restaurant illustreert, draait, in het centrum van hetzelfde Londerzeel, café Ossekop tijdens de voetbaluitzendingen op volle toeren. Dankzij een groot televisiescherm en fervente voetbalfans. "Sommige cafés hebben het lastig, anderen vangen de WK-voetbal op met een groot scherm", constateert hun belangenverdediger De Bauw. "Het voetbalfenomeen socialiseert zich, vooral in de landelijke gemeenten waar de mensen nog in een herberg komen. Dit socialiseringseffect doet zich trouwens ook in de privé-sfeer voor. Veel families en buren zitten samen voor het scherm te supporteren." Dat laatste weten de warenhuizen maar al te best: hun verkoop van bier en chips en dergelijke televisiebegeleidende aangenaamheden is uitzonderlijk gestegen. Hoe dwingend het televisievoetbal de mensen aanzuigt, blijkt uit het verkeer. Tijdens de Belgische matchen liggen de straten en wegen er verlaten bij en ook op andere avonden is het in parken en tuinen ongewoon aangenaam stil, met vogels die het voor een enkele keer op autolawaai halen. "Kijk naar die ontzettend overbelaste Antwerpse ring", zegt Marc Vandamme van de verkeersinformatie van VTB/VAB. "Tijdens het voetbal is het er doodrustig rijden." Nauwelijks verkeer in de steden dus, maar over de snelwegen bestaan geen metingen van het voetbalverkeer. "Wij hebben er niet aan gedacht", geeft Els Cleemput, woordvoerdster van de rijkswacht toe. Zij hadden daar natuurlijk met het voetbalcircus andere zorgen aan hun hoofd. "Wij sturen meer patrouilles op straat, naar alle plekken waar veel mensen samen naar de matchen kijken, zoals naar Vorst-Nationaal waar een menigte voor het reuzenscherm samentroept. En naar plaatsen waar harde kernen van supporters aanwezig zijn. In de steden komt na afloop van de televisie-uitzendingen nogal wat volk op straat." Soms loopt dat inderdaad uit de hand, met hooligans-op-afstand. Na Schotland - Marokko en de onverwachte en pijnlijke uitschakeling van de Marokkanen, verzamelden een duizendtal allochtonen zich rond de Brusselse beurs en koelden hun ontgoocheling over het Marokkaanse debacle af met het in brand steken van vuilnisbakken, het gooien van stenen en het plunderen van de krantenkiosken. SINSKENFOOR: KERMIS IN DE HELEen crisisconcert als dat van het VRT-orkest in St.-Truiden op de avond België - Nederland kreeg nog een behoorlijk gevulde zaal. Muziekliefhebbers kunnen het voetbal blijkbaar wel missen. Rockfanaten evenzeer. Het dubbelfestival Torhout-Werchter trok op de zaterdag van België - Mexico tussen 55.000 en 60.000 toeschouwers aan in het Vlaams-Brabantse Werchter. Dat is niet minder kwaad dan verleden jaar. Maar het programma woog ook bijzonder zwaar, ruim twee uur met de legendarische popgroep The Rolling Stones en de Simple Minds in het voorprogramma. De festivalorganisatoren namen trouwens een goede verzekering: op grote schermen op de Werchterse weide konden de rockers de wedstrijd in een soort voor-voor-programma volgen. Met de traditionele Sinksenfoor in Antwerpen gaat het van slecht tot dramatisch. Ze komt te laat op het jaar, en valt dus samen met de schoolexamens. Verder lijdt ze onder te slecht weer, een te vroeg sluitingsuur om de buurtbewoners van het Zuid te ontzien, en vooral onder het teveel aan voetbal op televisie. Eddy Azaert, die voor de stad de contacten met de foornijveraars onderhoudt, hoort hen klagen over recetteverlies. Catastrofaal, beweren sommigen hem, tot min 50 procent. Kinepolis, de filmgroep die het hele land met grote bioskoopcomplexen overspant, heeft alleen echt last van de wereldbeker als België speelt. "Tijdens de eerste veertien dagen viel het op weekdagen best mee", zegt Manu Claessens, de theatre manager. Tot nog toe boert het filmjaar heel sterk, met een plus 27 procent. Maar zijn computer is onverbiddelijk: "De wedstrijd van België tegen Nederland kostte ons 35 procent klanten en die tegen Mexico zelfs 55 procent. Die laatste inzinking is ook aan het prachtige weer van die zaterdagavond te wijten. De film is sterk afhankelijk van het weer. Mooie zomers zijn voor ons niet goed." Yannick Vermeersch van de Brusselse Munt is er niet gerust in. Tijdens de laatste fase van de wereldbekerfinale - van 8 tot 12 juli - loopt er het Franfurter Ballet Forsythe. De kaartenverkoop komt traag op gang. Dansliefhebbers blijken de gewoonte te hebben hun tickets te kopen op de avond van de vertoning zelf. Als het dan op France 98 spannend wordt, stijgt in de Munt de spanning evenredig. Komen ze vanavond? Jan Briers van het festival van Vlaanderen acht zich gelukkig dat de wereldbeker net nu valt. Er zijn voor hem slechtere momenten denkbaar. Eind juni is voor de cultuursector sowieso een rustige periode. De organisatoren plannen dan weinig omdat de jongeren en studenten volop in de examens zitten. VOETBALCIJFERS OP HET RAPPORTMet de huidige voetbalgekte blijken die examens trouwens nog minder een lachertje dan anders. De universiteiten kunnen straks gaan narekenen hoeveel meer tweede-zittijden zij te verwerken krijgen als gevolg van de voetbalverslaafdheid van de blokkende studenten. In de middelbare scholen is het niet beter. Zegt Luc Verstraeten, onderdirecteur van het Kortrijkse Sint Amandscollege en directeur van de afdeling Harelbeke: "Natuurlijk kijken veel leerlingen te lang en te laat naar de televisie in de plaats van te studeren. Wij zien dat aan de proefwerken. De goeien blijven plichtbewust, maar anderen, in een gezin dat lijdt onder de voetbalfurie, supporteren hele avonden met hun ouders en broers en zusters mee. Ze krijgen dan ook voetbalresultaten op hun examens." Of voetbalkijkers hun vakantieplannen wijzigen? Peter Van Elst, directeur van Neckermann zou het niet weten. De last minute-boekingen lopen goed, maar het is natuurlijk mogelijk dat het zonder de wereldbeker nog meer zou floreren. "Het toerisme naar Vlaanderen ondervindt er geen last van", zegt Urbain Claeys van het Vlaams Commissariaat Generaal voor Toerisme. Volgens hem hebben de hotels een goeie bezetting, gaat de kust op en neer met het goede en slechte weer en draait het eendagsteurisme normaal. Veel Nederlanders in Antwerpen, ook al manifesteren ze zich oranje. Niet verwonderlijk, ook de Belgen showen hun nationaliteit. Er vallen hier tegenwoordig meer driekleuren te tellen dan op een nationale feestdag. Het bedrijfsleven prijst zich gelukkig dat de Rode Duivels hun twee belangrijke matchen op zaterdagavond betwistten. En dat België er nu uitligt, is misschien sportief wel jammer, maar het redt alvast de ondernemingen van enkele spannende momenten en van tijdverlies door commentaar op de werkvloer. Bij de beslissende match verleden woensdag was het in veel ondernemingen echt spannend om de boel draaiend te houden. Dat de arbeiders en bedienden er alles aan deden - van korte vakantie tot slim georganiseerde prikuren en opgespaarde overuren, even plotse als korstondige ziekte incluis -, om de België - Korea te kunnen volgen, hoeft geen verwondering te wekken. Hun werkgevers gaven trouwens het slechte voorbeeld. Het Verbond van Belgische Ondernemingen trok met een topdelegatie van een dertigtal bedrijfsleiders en enkele politici naar België - Mexico in Bordeaux. Daar troffen ze premier Jean-Luc Dehaene aan, in een andere min of meer officiële delegatie die geen slachtoffer van de kaartjeszwendel was geworden. Zelfs de raad van bestuur van de spoorwegmaatschappij NMBS plande een vergadering in een Frans voetbalstadion, maar laste dat snel af uit pure schaamte om de slechte start van het nieuwe treinplan. VAKANTIE NEMEN OF GEWOON ZIEK ZIJNDie woensdagnamiddag van België - Zuid-Korea lieten nogal wat bedrijven hun bedienden gewoon vertrekken. Een soort sportieve overmacht: van gemotiveerd werken kon toch geen sprake zijn. Andere werkgevers lieten de mensen op het werk televisiekijken. Zoals het Verbond van Belgische Ondernemingen zelf, dat voor zijn medewerkers een groot tv-scherm in de anders zo saaie vergaderzaal opstelde. Het autoassemblagebedrijf Volvo in Oostakker stond maximaal verlof toe, waardoor zo'n zeven procent meer arbeiders dan normaal afwezig waren. "De productie ging door", zegt woordvoerder Guido Devilder, "maar alle niet-productiegebonden activiteiten hebben wij toen uitgesteld. Geen opleiding, geen planning, geen opkuis, geen vergaderingen...". Terwijl in de eindassemblage de band autoritair bleef voortschuiven, schalde uit een radio het commentaar van Jan Wauters. Hoe zwaar de wereldbeker het leven kan teisteren, bewijst de Ronde van Frankrijk. Die prestigieuze wielerronde, toch zelf ook een miljardenbusiness en met een lange staat van dienst, waagde het niet om de concurrentie met het WK-voetbal aan te gaan en verdaagde zijn start met een paar weken tot 11 juli, om op de uitzonderlijke datum van 2 augustus - in volle vakantie - aan te komen in Parijs. De Tour de France legde de duimen voor France 98. Guido Despiegelaere