Sinds hij in september vorig jaar aan de slag ging als nieuwe Vlaamse bouwmeester houdt architect en hoogleraar Leo Van Broeck in de media en op lezingen geregeld een pleidooi voor meer open ruimte en voor de verdichting van stad en dorp. Zo ook in Lokaal, het blad van de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG). Over waarom we de versnippering dringend moeten tegengaan en geen natuur meer mogen verprutsen, is de bouwmeester duidelijk. 'De eerste poging om de versnippering tegen te gaan, is grotendeels mislukt. Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen is niet half zo sterk gerealiseerd als de bedoeling was. Dat kunnen we ons geen tweede keer veroorloven. Bovendien zijn er intussen de klimaatakkoorden van Parijs. En er zijn de feiten. ...

Sinds hij in september vorig jaar aan de slag ging als nieuwe Vlaamse bouwmeester houdt architect en hoogleraar Leo Van Broeck in de media en op lezingen geregeld een pleidooi voor meer open ruimte en voor de verdichting van stad en dorp. Zo ook in Lokaal, het blad van de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG). Over waarom we de versnippering dringend moeten tegengaan en geen natuur meer mogen verprutsen, is de bouwmeester duidelijk. 'De eerste poging om de versnippering tegen te gaan, is grotendeels mislukt. Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen is niet half zo sterk gerealiseerd als de bedoeling was. Dat kunnen we ons geen tweede keer veroorloven. Bovendien zijn er intussen de klimaatakkoorden van Parijs. En er zijn de feiten. We hebben het wereldrecord uren file per werknemer, we zijn na Malta het meest verharde land van de wereld, Vlaanderen heeft maar 2,8 procent beschermde natuur, de biodiversiteit neemt snel af, (...) de belastingaftrekbare bedrijfswagen begint ons heel veel geld te kosten. Alle politieke partijen zijn het eens dat er iets moet gebeuren.' Die consensus groeit inderdaad, vandaar ook dat de Vlaamse regering een betonstop vanaf 2040 afkondigde. Daarmee wil ze komaf maken met de versnippering van de ruimte. Wij wilden nagaan of België echt het tweede meest verharde land ter wereld is. Aan de telefoon corrigeert Van Broeck zichzelf meteen. Hij bedoelde natuurlijk 'van Europa', zoals hij dat ook vermeldt in zijn lezingen. Hij onderbouwt zijn stelling met gegevens van Eurostat. In hun rapport 'Land Use/Cover Area frame Survey 2012' staat België inderdaad op plaats twee. 'Een derde van Malta is bedekt met gebouwen en andere artificiële gebieden, gevolgd door België (13 procent), Luxemburg en Nederland (beide 12 procent).' Het Europese gemiddelde is vijf procent. 750 onderzoekers bestudeerden voor deze LUCAS-database de situatie in de lidstaten. Lien Poelmans, onderzoekster van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), bevestigt dat dit de meest betrouwbare Europese vergelijking is. Zij citeert nog een ander rapport van het Europees Milieuagentschap (EMA) rond een vergelijkende studie van urban sprawl in Europa, maar stelt zich vragen bij de resultaten. 'Hieruit blijkt de toestand in Nederland zeer gelijkend aan die in België, terwijl oudere studies daar niet op wezen. We zijn in een lopende studie een update aan het maken.' Floor Vandevenne, onderzoekster van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), die het Vlaamse milieurapport (MIRA) opmaakt, gebruikt voor de internationale vergelijking van onze bodemafdekking ook cijfers van het EMA. Daarin staat België op de derde plaats met 7,39 procent, na Malta (15,23 procent) en Nederland (8,22 procent). Volgens Lien Poelmans is de trend in internationale studies altijd dat België hoog en boven het Europese gemiddelde scoort, of je nu de absolute oppervlaktebedekking, de dichtheid of de verspreiding bekijkt. 'We kennen de urgentie', zegt Van Broeck, 'en de discussie over de nauwkeurigheid van de cijfers en de methodologie doet er niet meer toe, want het is tijd om er iets aan doen. Het probleem ligt vooral in Vlaanderen (32 procent), waar volgens Vito's onderzoek nog elke dag zes hectare aan bebouwde percelen bijkomen. Door die afdichting met gebouwen, wegen en opritten kan het water op vele plaatsen niet meer in de bodem, overstromen gebieden sneller, verliezen we biodiversiteit en versnippert de open ruimte nog verder.' De Vlaamse bouwmeester bedoelde dat België het tweede meest verharde land van Europa is. Dat klopt. Daarom beschouwen we de stelling als grotendeels waar. GROTENDEELS WAAR Door THOMAS VERBEKE, illustratie FRED'We zijn na Malta het meest verharde land ter wereld' Leo Van Broeck, Vlaams bouwmeester, in Lokaal