Op 6 november vindt in Brussel de eerste van een reeks stakingen plaats tegen wat de vakbonden een 'asociaal, onevenwichtig en onrechtvaardig regeerakkoord' noemen. Ze eisen onder meer het intrekken van de indexsprong, en beargumenteren ook waarom. 'Door de indexsprong zal een jonge werknemer met een loon van 2500 euro bruto op het einde van zijn loopbaan 23.000 euro minder verdiend hebben', zegt Jan Vercamst, de voorzitter van de liberale vakbond ACLVB in Het Laatste Nieuws op 16 oktober. Rechtvaardig klinkt dat niet. Maar klopt het?
...

Op 6 november vindt in Brussel de eerste van een reeks stakingen plaats tegen wat de vakbonden een 'asociaal, onevenwichtig en onrechtvaardig regeerakkoord' noemen. Ze eisen onder meer het intrekken van de indexsprong, en beargumenteren ook waarom. 'Door de indexsprong zal een jonge werknemer met een loon van 2500 euro bruto op het einde van zijn loopbaan 23.000 euro minder verdiend hebben', zegt Jan Vercamst, de voorzitter van de liberale vakbond ACLVB in Het Laatste Nieuws op 16 oktober. Rechtvaardig klinkt dat niet. Maar klopt het? Om de koopkracht van de werknemers te vrijwaren, worden in België de lonen geïndexeerd, aangepast aan de prijsstijgingen (of -dalingen) van een korf producten en diensten die representatief zijn voor ons koopgedrag. Als een grens overschreden wordt (de 'spilindex'), stijgen de lonen mee. Maar niet in 2015, zo stipuleert het regeerakkoord, want dan komt er een indexsprong en dus geen aanpassing van de lonen. De redenering van Michel I is dat werkgevers zo besparen op hun loonkosten, waardoor ze meer kunnen investeren en de economie laten heropleven. Of de indexsprong verdedigbaar is, daarover spreken we ons niet uit. Wel over de rekensom van Vercamst. Want 23.000 euro? Dat is pakweg een wereldreis of gloednieuwe gezinswagen. Dat een indexsprong op termijn zo'n groot loonverlies betekent, komt doordat de maatregel een cumulatief effect heeft, benadrukt Vercamst aan de telefoon. 'Een loonsverhoging van 100 euro naar 102 lijkt slechts twee procent, maar op die nieuwe basiswedde worden ook de toekomstige loonaanpassingen berekend. Als je één keer een verhoging misloopt, vergroot dat verschil met de tijd.' Het klopt dat een indexsprong koopkrachtverlies betekent. 'Toch is de stelling onzin', zegt econoom Paul De Grauwe (Londen School of Economics). 'Die boekhoudkundige rekening gaat voorbij aan de dynamiek van de economie. Door een indexsprong zou het reële loon van werknemers dalen, maar dat effect is maar tijdelijk. Later, wanneer de economie opnieuw beter draait, zullen de werknemers immers hogere looneisen stellen om die daling te compenseren. Als de economie floreert, zullen ze krijgen wat ze vragen. En dan is dat tijdelijke effect weggewerkt. Zo'n scenario is realistischer dan die simulatie van de vakbond. Die gaat ervan uit dat de werknemers bij de pakken blijven zitten, vanaf nu tot in de eeuwigheid.' Econoom André Van Poeck (UAntwerpen) en Dirk van Bastelaere van HR-dienstverlener SD Worx delen De Grauwes analyse. 'In tijden van hoogconjunctuur wordt soms het dubbele van de index toegekend als loonstijging', zegt Van Bastelaere. Die 23.000 euro misgelopen loon kan achteraf bekeken dus best ook nul euro blijken te zijn? Vercamst erkent dat. 'Ik hoop het. Maar het kan ook 46.000 euro geworden zijn. Als ik de huidige situatie zie, hou ik mijn hart vast.' Knack beoordeelt de stelling als grotendeels onwaar. Dat een jonge werknemer door de indexsprong op het einde van zijn loopbaan 23.000 euro minder verdiend zal hebben, kun je strikt genomen anno 2014 niet uitsluiten. Maar een tijdelijke koopkrachtvermindering wordt normaal in betere tijden gecompenseerd, en daar houdt de simulatie van de vakbond geen rekening mee. GROTENDEELS ONWAAR Jan Jagers'Door de indexsprong zal een jonge werknemer met een brutoloon van 2500 euro op het einde van zijn loopbaan 23.000 euro minder verdiend hebben' ACLVB-voorzitter JAN VERCAMST, in Het Laatste Nieuws