De luchtige pen van hoofdredacteur Rik Van Cauwelaert gaf de schijn mij in zijn commentaarstuk van 22 januari ('Moeilijk gaat ook', Knack nr. 4) voor een kar te spannen die ik niet graag trek: deze van de afwijzing van de nieuwe euthanasiewet door sommige ziekenhuisdirecties. Dit zou overigens het terugschroeven zijn van een bestaande (weliswaar tot voor kort illegale) praktijk waarin christelijke en vrijzinnige artsen niet verschillen. In mijn commentaren naar aanleiding van levensbeschouwelijke nevenbevindingen van epidemiologische studies over het levenseinde gepubliceerd in het tijdschrift Streven, stel ik allerlei vragen over overeenkomsten en verschillen in het ...

De luchtige pen van hoofdredacteur Rik Van Cauwelaert gaf de schijn mij in zijn commentaarstuk van 22 januari ('Moeilijk gaat ook', Knack nr. 4) voor een kar te spannen die ik niet graag trek: deze van de afwijzing van de nieuwe euthanasiewet door sommige ziekenhuisdirecties. Dit zou overigens het terugschroeven zijn van een bestaande (weliswaar tot voor kort illegale) praktijk waarin christelijke en vrijzinnige artsen niet verschillen. In mijn commentaren naar aanleiding van levensbeschouwelijke nevenbevindingen van epidemiologische studies over het levenseinde gepubliceerd in het tijdschrift Streven, stel ik allerlei vragen over overeenkomsten en verschillen in het gedrag. Christelijke artsen doen even veel (of even weinig) aan euthanasie, maar vrijzinnigen lijken veel meer bereid zonder expliciet verzoek het lijden van comateus of anders wilsonbekwaam geworden patiënten te beëindigen. Bij het levenseinde komen de voornaamste twee medisch-ethische waarden soms in competitie. Vrijzinnige artsen lijken meer voorrang te geven aan weldoendheid, en christelijke aan zelfbeschikking. Tot daar de feiten. Ikzelf, anders dan Rik Van Cauwelaert, zie hier helemaal geen argument in tegen het als medische handeling beschouwen van euthanasie, veeleer integendeel. Euthanasie mag alleen door medici, na patiëntenonderzoek en bespreking, en mits inachtneming van zorgvuldigheidsvereisten. Euthanasie is dus even medisch als abortus of andere gewichtige medische interventies. Het is enkel omdat euthanasie verboden was, en ethisch beladen , dat de wetgever de krijtlijnen van de 'colloque singulier' ter zake moest vastleggen. Wat het mogelijke voornemen van ziekenhuisdirecties betreft om hun artsen euthanasie te verbieden, heeft Prof. Em. arbeidsrecht Blanpain het als onzedelijk en wederrechtelijk afgedaan. Elke druk op artsen (en op patiënten) inzake euthanasie is onaanvaardbaar, in welke zin dan ook: het is ethisch en legaal verboden te verbieden, of op te leggen. En indien een ziekenhuis toch de therapeutische en gewetensvrijheid van zijn artsen zou beperken, dan moet het dit, ter attentie van de patiënten, 'op de voordeur schrijven'. Zo denkt anesthesist Dr. Piet Admiraal erover. Hij was de pionier van euthanasie in Nederland, en hij werkte in het katholieke ziekenhuis van Delft. Dit gezegd zijnde, vertolkt Rik Van Cauwelaert het strikt respectabele standpunt van 'hoe minder reglementering, hoe weldadiger en 'op maat' de 'colloque singulier' '. Met vele andere artsen dacht ikzelf er vroeger ook zo over. Het zijn wetenschappelijke resultaten die mij overstag hebben doen gaan. De wet dient m.i. het grotere goed en het mindere kwaad. Wat zij, denk ik, bevordert, is wat mensen willen en waar ze recht op hebben: 1. Niet nodeloos en tegen hun wil lijden 2. Geen risico's lopen van ongewilde levensbeëindiging Met Nederland bevindt België zich op eenzame medisch-ethische hoogten in de wereld. Er moet altijd iemand de eerste zijn. Wat niet betekent dat onze wet perfect is. Wetenschappelijk onderzoek over haar toepassing kan in de toekomst tot wijzigingen leiden. De evolutie is tegelijk conservatief en progressief: zij behoudt wat goed werkt, en verandert wat disfunctioneel geworden is. Conservatieven en progressieven hebben niet alleen spreekrecht; zij hebben debatteerplicht. Elk debat zal zorgvuldigheid bij het levenseinde ten goede komen. Onder andere deontologisme en utilisme, principieelheid en pragmatisme staan hier tegenover elkaar. Rik Van Cauwelaerts conservatisme inzake euthanasie is respectabel, en hij heeft gedeeltelijk gelijk. Alleen denk ik meer gelijk te hebben. Prof. Jan Bernheim MD, PhD, Brussel.