De president zelf geeft geen krimp, en zijn entourage lacht de westerse economische strafmaatregelen weg. Omdat Vladimir Poetin de voorbije maanden niets deed om de escalatie van de Oekraïne-crisis te voorkomen, beslisten de Europese Unie en de VS vorige week om Rusland nog hardere sancties op te leggen.
...

De president zelf geeft geen krimp, en zijn entourage lacht de westerse economische strafmaatregelen weg. Omdat Vladimir Poetin de voorbije maanden niets deed om de escalatie van de Oekraïne-crisis te voorkomen, beslisten de Europese Unie en de VS vorige week om Rusland nog hardere sancties op te leggen. De sancties van de VS zijn voornamelijk tegen drie Russische banken gericht. De Europese Unie heeft een uitgebreider pakket maatregelen: Russische staatsbanken kunnen zich niet meer bevoorraden op de Europese kapitaalmarkt, de in- en uitvoer van wapens wordt verboden en ook hoogtechnologisch materiaal voor olieontginning mag niet meer worden uitgevoerd. De Europese sancties zouden Rusland dit jaar 23 miljard euro kosten en volgend jaar 75 miljard euro. Maar hoe hard raken die maatregelen Rusland? En hoe staat het land er financieel-economisch eigenlijk voor? Professor overheidsfinanciën Herman Matthijs (UGent en VUB) en Jasper Vanhee (UGent) onderzochten de financiën van de Russische federatie. Rusland telt zowat 143 miljoen inwoners en heeft een bbp (bruto binnenlands product, alles wat aan goederen en diensten wordt vervaardigd) van 66.577 miljard roebel (1398 miljard euro), volgens cijfers van het Russische ministerie van Financiën. Matthijs: 'Dat is zeker niet enorm als je weet dat België een bbp heeft van ongeveer 395 miljard euro.' De federatie heeft een overheidsschuld van 94 miljard euro, dat is geen 7 procent van het bbp. In België bedraagt die schuld 105 procent van het bbp. In de begroting wordt dit jaar gerekend op 285 miljard euro aan ontvangsten en 393 miljard euro aan uitgaven. Dat resulteert in een tekort van 8 miljard euro. Haar inkomsten haalt de Russische federatie grotendeels uit de verkoop van grondstoffen, voornamelijk olie en gas. Die post is goed voor 131 miljard euro. 'Die ontvangsten zijn natuurlijk sterk verbonden aan de grondstofprijzen', zegt Matthijs. Van groot belang voor de Russische begroting is daarom het zogenaamde reservefonds. 'Dat moet de prijsschommelingen van de grondstoffen opvangen, zodat de begroting niet ontspoort bij een daling van de olie- en gasprijzen.' Dat reservefonds had op 1 juli 2014 een waarde van 61 miljard euro. 'De Russische economie draait vooral rond olie en gas. Daarbij speelt het staatsbedrijf Gazprom een cruciale rol. Het is een politiek en financieel wapen in de handen van het Kremlin.' Aan de uitgavenzijde valt de post defensie op, goed voor 57 miljard euro. Matthijs: 'Dat bedrag voor defensie is sinds 2007 meer dan verdubbeld. Rusland staat nu wat defensie-uitgaven betreft op de derde plaats op de wereldranglijst, na de VS en China.' Onderwijs, gezondheidszorg, publieke voorlichting en media hebben de afgelopen jaren flink ingeleverd. En doen die westerse sancties de Russische economie nu pijn? Volgens de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble wel: 'De roebel verliest waarde, het begrotingsdeficit stijgt en de economische groei glijdt weg.' Professor Matthijs heeft daar zo zijn bedenkingen bij: 'Ook in Europa presteert de economie niet zo goed.' Bovendien levert Rusland grote inspanningen om meer zaken te doen in Azië: 'Europa heeft nu wel de in- en uitvoer van wapens verboden en de export van hoogtechnologisch materiaal voor olieontginning. Maar Rusland kan die zaken zelf ook produceren, of anders vindt het die wel ergens in Azië. Alleen als het Westen minder grondstoffen van Rusland zou afnemen, zou het de Russische economie hard kunnen treffen. Maar Europa - vooral Duitsland - is nog te afhankelijk van dat Russisch gas om zo'n maatregel te nemen.' Nog het meest vervelende voor Poetin is wellicht de zwarte lijst waarop nu 87 vertrouwelingen van de president staan: zij mogen niet alleen niet meer naar de EU reizen, maar ook hun tegoeden zijn hier bevroren. Heel wat rijke Russen hebben bijvoorbeeld een brievenbusvennootschap in Nederland, waarmee ze fiscaal voordeel halen of, in sommige gevallen, geld witwassen. Er wordt al gesignaleerd dat gefortuneerde Russen uitkijken naar andere fiscale vrijhavens, zoals Zwitserland en Bermuda. DOOR EWALD PIRONET