Wat Ludo Dierickx - tegenwoordig socialist en in een vroeger leven coryfee van Agalev - zegt, heeft zelden iets beklijvends. Eén uitzondering situeert zich begin 1997. Toen had Dierickx in een interview met De Standaard een duidelijke boodschap voor de voorstanders van de splitsing van de gezondheidszorg. "Sommigen zijn voor splitsing omdat dit een verbetering van het gezondheidsbeleid in Vlaanderen mogelijk zou maken. Als Vlamingen betere ideeën hebben, mogen Waalse zieken daar dan niet van profiteren? Moet wat men beter doet of zou willen doen, afscheiding rechtvaardigen? Mocht dit ook maar een grond van waarheid inhouden, hadden de Duitsers en Nederlanders al lang de Europese Unie verlaten. Zij doen veel, heel wat beter dan de Portugezen en Grieken."
...

Wat Ludo Dierickx - tegenwoordig socialist en in een vroeger leven coryfee van Agalev - zegt, heeft zelden iets beklijvends. Eén uitzondering situeert zich begin 1997. Toen had Dierickx in een interview met De Standaard een duidelijke boodschap voor de voorstanders van de splitsing van de gezondheidszorg. "Sommigen zijn voor splitsing omdat dit een verbetering van het gezondheidsbeleid in Vlaanderen mogelijk zou maken. Als Vlamingen betere ideeën hebben, mogen Waalse zieken daar dan niet van profiteren? Moet wat men beter doet of zou willen doen, afscheiding rechtvaardigen? Mocht dit ook maar een grond van waarheid inhouden, hadden de Duitsers en Nederlanders al lang de Europese Unie verlaten. Zij doen veel, heel wat beter dan de Portugezen en Grieken." De eventuele boedelscheiding in de sociale zekerheid is in de loop der jaren vreemd genoeg versmald. Niet sectoren als pensioenen of werkloosheidsuitkeringen staan ter discussie, wel gezondheidszorg en kinderbijslag. Waarom? Omdat die laatste twee zogenaamde aanvullende inkomens vormen, terwijl pensioenen, een ziekte- of invaliditeitsuitkering en ook een werkloosheidsvergoeding onder de noemer vervangingsinkomen vallen. Daarom komt de mantra van de voorstanders van een splitsing er samengebald op neer: Vlaanderen heeft geld om een beter gezondheidsbeleid te voeren, maar die Walen staan in de weg. Eigen solidariteit eerst en alles zal nog beter gaan. SNIJDEN IN DE EIGEN VINGERSSinds jaar en dag becijferen specialisten nu de regionale verschillen in uitgaven en inkomsten in de gezondheidssector. Guy Peeters, die aan het hoofd staat van de Landsbond van Socialistische Mutualiteiten, heeft het cynisch over een "kleine industrie die van het studeren op de beruchte transfers leeft". De verschillen zijn nog het meest treffend in beeld gebracht door de commissie- Jadot, die eertijds in het leven is geroepen om de regionale verschillen te evalueren en bij te sturen. De rapporten-Jadot wijzen uit dat het populistisch verhaaltje over de eindeloze transfers van noord naar zuid niet opgaat. "In bepaalde sectoren zou Vlaanderen bij een eventuele splitsing zich wel eens financieel in de eigen vingers kunnen snijden", zegt Marc Justaert, nationaal voorzitter van de Christelijke Mutualiteiten. "Ik zie de PS zo al rekenen: Vlaanderen krijgt méér geld voor rustoorden en thuisverpleging, de demografie wijst op een snelle Vlaamse vergrijzing met alle kosten van dien, dat zit dus goed." Sinds de werkgroep-Jadot de kille cijfers blootlegt en duidt, is het geraas over de miljardentransfers enigszins geluwd. De "autonomisten" veranderden dan het geweer van schouders: niet alleen de transfers zouden een splitsing rechtvaardigen, méér homogene bevoegdheden zou ook een betere gezondheidszorg garanderen. Peeters geeft drie voorbeelden van zo'n versnippering van bevoegdheden. "Rond palliatieve zorgen kregen wij een ware heksenketel omdat het schipperen was tussen federale en communautaire bevoegdheden. Voor iets gewoons als rolstoelen komt een stuk financiering van het federale Riziv, een deel van het geld uit een Vlaams fonds. Voor de bouw van rustoorden is de ene minister bevoegd, voor de erkenning ervan een andere." De verzekeringsinstellingen - de ziekenfondsen met andere woorden - vragen al lang om méér samenhang, erkennen dat er latente bevoegdheidsconflicten bestaan, maar "doe daar iets aan in plaats van het meest performante systeem ter wereld op de helling te zetten" (Peeters). De roep om meer homogene - zogenaamde persoonsgebonden - bevoegdheidspakketten krijgt een wrange klank als men naar de praktische gevolgen van een splitsing van de gezondheidszorg kijkt. Een huisarts schrijft bij een en dezelfde raadpleging geneesmiddelen èn een week ziekteverlof voor. Een regionale verzekeraar betaalt dan het honorarium en de medicijnen terug, voor het ziekteverlof blijft een federaal solidariteitsmechanisme bestaan. Niet meteen een toonbeeld van homogeniteit maar wel de basis voor nog meer paperassen. Men kan de discussie ook breder voeren: waarom zouden werkloosheidsvergoedigen of pensioenen méér persoonsgebonden zijn dan kindergeld of de terugbetaling van gezondheidszorg?ZELFSTANDIGEN WILLEN NIET SCHEIDENDe ziekteverzekering splitsen brengt ontiegelijk veel macro- en micro-economische problemen mee. Wat met de zogenaamde kleine risico's? Leidt een Vlaamse ziekteverzekering ook automatisch tot lagere patronale bijdragen? Blijft de financiering solidair (federaal) en komen er dan, net als in het onderwijs, verdeelsleutels? Wat met grensoverschrijdende diensten en producten? Zoals: een bij een Vlaamse verzekeraar aangeslotene die op de taalgrens woont en in het Waalse Gewest naar de huisarts gaat en daar ook zijn medicijnen haalt. Volgens Guy Peeters dreigt er dan een "afschuwelijke bureaucratie te ontstaan". Die duizend praktische beslommeringen verzinken in het niets bij het grote vraagteken: Brussel. Geen punt, beweren voorstanders van de scheiding, iedereen sluit gewoon aan bij een verzekeraar naar keuze. Vlaams of Franstalig, het maakt allemaal niks uit. Nu is Brussel uitermate goed voorzien van ziekenhuizen, dat kost dus geld. Vlaanderen zal daarvoor moeten betalen. Maar omdat het meestal gaat om bi-communautaire instellingen, heeft datzelfde Vlaanderen nauwelijks greep op de prijsvorming van die infrastructuur. Bovendien: als wij het zelf beter zouden doen, kiezen een aantal migranten en oudere Brusselaars massaal voor het Vlaamse stelsel. Gevolg: méér uitgaven. Vlaanderen zou dus de solidariteit met de Walen opzeggen, maar niet die met de Franstalige Brusselaars. Dit soort bedenkingen zal de roep om een Vlaamse ziekteverzekering niet afremmen. "Ook al ontbreken de bewijzen dat die een echte meerwaarde biedt, toch raken we verzeild in een politieke, communautaire versnelling", meent Peeters. Wellicht zit daar méér dan een grond van waarheid in. Wivina Demeester, de CVP-minister van Financiën, Begroting en Gezondheidsbeleid staat met haar rabiate pleidooien voor Eigen zieken eerst niet meer alleen. Binnen het Vlaams Parlement is er herhaaldelijk gedebatteerd over de opportuniteit om alvast de ziekteverzekering te splitsen en als dan de koppen worden geteld, komt men tot een ruime meerderheid voor. Niet alleen Vlaams Blok en VU zijn uitgesproken voorstander van een splitsing, ook Agalev, de CVP en de VLD zijn het idee van méér Vlaams in de sociale zekerheid genegen. De liberalen op basis van cijferwerk uit vorig jaar waarvoor zij volgens De Standaard weliswaar "enige inventiviteit aan de dag legden". En binnen de SP-fractie van dat parlement zorgde de discussie voor verscheurdheid. Op federaal niveau is het politiek personeel van dezelfde partijen lang niet zo eensgezind. Onder andere binnen de CVP toont zeker niet iedereen zich even gelukkig met de vlucht vooruit. Dat is met name het geval voor de vakbond en - verrassend - voor het NCMV, de Vlaamse organisatie van zelfstandige ondernemers. Het verbond ziet binnen de aparte zelfstandigentak van de sociale zekerheid géén stromen van noord naar zuid, wel van zuid (of het centrum) naar noord. Bovendien vreest het NCMV dat een Vlaamse ziekteverzekering méér gaat kosten omdat die aparte tak voor zelfstandigen dan dreigt te verdwijnen.DE BAAS LOOPT OP EIERENIntussen hikken de christelijke en socialistische mutualiteiten - de marktleiders met afgerond 60 en 25 procent van de verzekerden in Vlaanderen - met gemengde gevoelens tegen de dreigende scheiding aan. Er ontwikkelt zich binnen hun Vlaamse vleugels dikwijls een heel andere dynamiek als in de Waalse. Dat wordt onder andere zichtbaar in de sector van de vrije, aanvullende verzekeringen. Maar nog bij de CM, noch bij de SM is de mogelijke splitsing een thema dat vrij en vrank wordt besproken. "Voor mij is dat op eieren lopen", geeft Marc Justaert openlijk toe. "Het is onze rol niet om hier initiatieven te nemen en ik heb geen problemen met onze Waalse verbonden. Maar als ik niks doe, verwijt men mij gewoon blind te zijn. Dan hoor ik: Kijk toch eens naar de programma's van de verschillende partijen, luister eens naar het Vlaams Parlement. Ik kan dan moeilijk mijn kop in het zand steken, dus houden wij intern rekening met alle mogelijke scenario's." Jos Grobben