In beperkte kring geldt zijn literair werk al jaren als een aanrader, maar dezer dagen treedt Elvis Peeters letterlijk en figuurlijk op het voorplan. Bij Uitgeverij Van Halewyck verscheen zopas een nieuwe verhalenbundel, Brancusi, en bij Theater Malpertuis gaat vrijdag de theaterproductie 3 x Elvis Peeters in première waarin drie teksten van de auteur werden samengebracht. Van een schrijver-performer met zo'n flitsend pseudoniem verwacht je misschien niet anders en toch opereert de prille veertiger vaak far from the madding crowd, in het grensgebied tussen muziek, theater en literatuur. De zielen van de rocker, de schrijver, de performer en theaterman leven bij hem in één borst.
...

In beperkte kring geldt zijn literair werk al jaren als een aanrader, maar dezer dagen treedt Elvis Peeters letterlijk en figuurlijk op het voorplan. Bij Uitgeverij Van Halewyck verscheen zopas een nieuwe verhalenbundel, Brancusi, en bij Theater Malpertuis gaat vrijdag de theaterproductie 3 x Elvis Peeters in première waarin drie teksten van de auteur werden samengebracht. Van een schrijver-performer met zo'n flitsend pseudoniem verwacht je misschien niet anders en toch opereert de prille veertiger vaak far from the madding crowd, in het grensgebied tussen muziek, theater en literatuur. De zielen van de rocker, de schrijver, de performer en theaterman leven bij hem in één borst. Toen hij twintig jaar geleden debuteerde, was dat al zo. In de uitgever en redacteur van het punkfanzine DUS school toen al de dichter-performer, die samen met Didi de Paris het podium beklom. In 1981 stond hij mee aan de wieg van de rockgroep Aroma di Amore. Dat was ook de tijd dat hij het theater ontdekte: "In het begin van de jaren tachtig zag ik Radeis op het Brusselse Mallemunt en toen dacht ik: theater is toch niet zo saai als op de schoolbanken. Rond die tijd zag ik ook een aantal producties van Jan Decorte - Mauser/De Hamletmachine, Torquato Tasso, Scènes/Sprookjes - en ik merkte dat theater razend interessant kon zijn." Die aha-erlebnis leidde niet meteen tot een gonzende theateractiviteit, want Peeters was de volgende jaren te druk bezig met Aroma di Amore, waarvan hij tenslotte de zanger en tekstschrijver was. Toch waren er al enkele aanzetten: in 1984 acteerde hij in een bijna tekstloze enscenering van Heiner Müllers Hartstuk, dat onder andere in het Leuvense Stuc te zien was, en vier jaar later ging hij met het cabaretprogramma Het beest in de mens de hort op. Meer recent was hij als performer te horen en te zien in muziektheaterproducties van Het muziek Lod, Walpurgis en Dito'Dito. In de jaren tachtig begon het keurslijf van de rocksong toch wel wat te knellen voor de schrijver in Elvis Peeters. Naast gedichten en songs schreef hij voortaan ook verhalen, theaterteksten, luisterspelen en een roman, Spa, die twee jaar geleden bij Uitgeverij Van Halewyck verscheen. Publicaties kwamen er pas tijdens de jaren negentig: de verhalen werden gebundeld in Het uur van de aap (Kritak), Wij dolen rond in de nacht en worden verteerd door het vuur (Van Halewyck) en onlangs Brancusi. Bij uitgeverij Bebuquin verscheen in 1994 de toneeltekst Vier mannen. Zowel zijn proza- als dramateksten zijn kleine pareltjes over het relationele en emotionele tekort van de mens. In een uiterst sobere stijl grijpt Peeters zijn thema's bij de kraag die hij met een mengsel van poëzie en laconieke luciditeit benadert. Hij suggereert daarbij meer dan hij om- of beschrijft, en dat is wellicht de sterke troef van zijn teksten. DE MUZIKALITEIT EN DE ZEGGINGDat geldt ook voor de theaterteksten. In opdracht van Monty schreef hij op het einde van de jaren tachtig de monoloog Het uur van de aap (niet te verwarren met de gelijknamige prozabundel) die in 1990 in het Antwerpse kunstencentrum in première ging. De tekst leverde hem een eervolle vermelding op voor de Nederlands-Vlaamse Toneelschrijfprijs en opende bovendien de deur voor een uitgever van zijn literair werk. Monty zou de volgende jaren nog twee andere toneelteksten van Peeters creëren: De gehavende en Vier mannen. Sindsdien schreef hij voor het theater onder andere Hondenspel en de knappe monoloog Irma, Irma, een opdracht voor acteur Chris Cuppens. Die twee teksten werden nu in de bundel Brancusi opgenomen. De theaterteksten verschillen trouwens vormelijk niet zoveel van de prozateksten, beaamt Peeters: "Als je niet weet dat het voor theater geschreven is, kan je het makkelijk als een verhaal lezen. Of omgekeerd: teksten die ik eerst als verhaal geschreven heb, kunnen vaak zo op de scène gezegd worden. Misschien komt het wel door mijn aandacht voor het auditieve die ik door het werk aan songteksten en luisterspelen ontwikkeld heb, dat ze goed bekken. Ik hecht veel aandacht aan de muzikaliteit en de zegging van een tekst. Ook door het feit dat ik in theaterteksten nauwelijks of geen regieaanwijzingen zet, vallen de grenzen tussen de verschillende literaire genres in mijn werk misschien ook makkelijker weg." Dankzij De Bloedgroep, het huisgezelschap van het Tieltse Theater Malpertuis, is er vanaf vrijdag weer wat Elvis Peeters op de Vlaamse theaterplanken te zien. In 3 x Elvis Peeters speelt De Bloedgroep drie verschillende teksten van Elvis Peeters: Vier mannen, Spa en Hondenspel. In de eerste tekst belanden de vier mannelijke hoofdfiguren in een soort van Nieuwe Wereld waar Anna, de zus van een van hen, een voorwerp van verlangen en een doel in het leven van de drie andere mannen wordt. Als Anna verkracht wordt, gaat het mannelijke viertal op zoek naar de daders, hoewel ze maar al te goed weten dat de verkrachter(s) in eigen rangen moet(en) gezocht worden. In Spa en Hondenspel wordt die meerhoeksverhouding afgeslankt tot een enkelvoudige man-vrouwrelatie. De drie teksten die Theater Malpertuis nu ensceneert, draaien elk rond gammele en onbevredigde man-vrouwrelaties. Dat thema keert wel vaker terug in uw literair werk.Elvis Peeters: Het is geen klein onderdeel van mijn werk, maar het is zeker niet de kern waarover het altijd gaat. In Hondenspel, bijvoorbeeld, gebruik ik het thema van erotiek en seksualiteit - de setting van een koppel dat gewoon maar gaat vrijen - om op een naakte manier machtsverhoudingen weer te geven. Hoe kan je iemand met wie je in bed ligt toch onderhuids manipuleren? Heeft dat machtsspel iets te maken met de klassieke strijd tussen de seksen?Peeters: Niet echt. Liefde en eenzaamheid zijn bijna identieke begrippen voor mij. Je kan bijvoorbeeld wel weten: ik zie die persoon graag of ik voel daar veel voor, maar je bent eigenlijk nooit zeker of de andere het begrip liefde, of verlangen, of begeerte, op dezelfde manier invult als jij. Voor een stuk blijf je met een onzekerheid zitten. Afgezien van het feit of het nu om een machtsstrijd tussen seksen gaat of niet, want daar ben ik toch niet zo expliciet mee bezig. Het vreemde aan "Hondenspel" is trouwens dat de twee personages, de man en de vrouw, in de loop van het verhaal langzaam elementen van elkaars identiteit lijken over te nemen.Peeters: Sommige delen van de dialoog zijn veeleer vanuit een mannelijk standpunt geschreven, maar zijn bewust een beetje vaag gelaten wat de identiteit van het personage betreft. Je kan de tekst dus inderdaad op verschillende manieren lezen. De broeierige thema's in de drie theaterteksten beschrijft u in een sobere stijl, eenvoudig en soms een tikkeltje onderkoeld en laconiek.Peeters: Ik probeer het sober te houden om het thema niet te romantiseren of te psychologiseren - daar ben ik niet zo mee bezig. Ik suggereer verschillende invalshoeken, ook omdat ik er geen heil in zie om te poneren hoe het voor mij is en dan te verwachten dat het ook zo is voor de lezer. Ik vind het tof dat mensen mijn teksten anders lezen dan ik ze in mijn hoofd heb. Zoals Guido Hendrickx bijvoorbeeld die Spa gaat verfilmen. Wat hij mij vertelt, is heel plausibel. Hij was vooral gefrappeerd door de houding van Inge, de vrouwelijke hoofdfiguur van de roman, die hij een andere invulling geeft dan ik gedaan heb als schrijver. Voor hem is die vrouw veeleer de drijvende kracht achter alles wat er gebeurt, zij houdt veel meer de touwtjes in handen en is veel bezetener dan de mannelijke protagonist in de roman. Terwijl beiden volgens mij veeleer zoekende figuren waren die het ook niet zo goed wisten. Sterke vrouwenfiguren lopen er in uw teksten nochtans bij bosjes rond en de mannen lijken vaak zielenpoten.Peeters: Ik moet toegeven dat vrouwen, zelfs in hun vermeende zwakheid, toch altijd de bovenhand halen. Dat wordt mij ook door andere mensen gezegd. Maar ik denk dat dat te maken heeft met het feit dat ik niet alleen schrijf. Ik sta wel als auteur te boek, maar altijd staat er ook bij: "i.s.m. Nicole Van Bael". Wij schrijven samen, in de zin dat ze mee de teksten structureert, ze bepaalt mee de invalshoeken en brengt er een vrouwelijk element in zodat wij kunnen schrijven vanuit een zowel mannelijke als vrouwelijke blik. Daardoor komen de vrouwenfiguren in mijn teksten ook vrij authentiek over. Lezeressen zeggen mij soms dat ze het raar vinden dat een verhaal door een man geschreven is. Ik denk dat een van de redenen is dat die vrouwenfiguren alleszins geen doetjes zijn. Ook al zijn ze zwak, ze staan ergens voor. Als ik de geschiedenis overloop, die toch vooral door mannen bepaald werd, dan heb ik er geen al te hoge pet van op.Theater Malpertuis brengt nu drie teksten van u samen in een avondvullende theaterproductie. Afgelopen september kregen we er al een voorsmaakje van toen de Australische regisseur Richard Murphet zijn kijk op "Vier mannen" presenteerde. Wat vond u daarvan?Peeters: Richard Murphet - en dat vond ik belangrijk - heeft ervoor gekozen om de korte tekst Anna, die ik na het voltooien van Vier mannen had geschreven, als een soort vervolg of andere invalshoek te zien, om die als slot bij het stuk te voegen. Het is een sterke slotmonoloog geworden, met Tania Van der Sanden als Anna. Bovendien heeft Murphet Jeff ( de vierde man uit het stuk over wie de drie andere personages het af en toe hebben, maar die nooit aan het woord komt, PV) op de scène gezet, hij laat hem de hele tijd aanwezig zijn. Die verschijnt steeds als de andere personages het over de dood hebben. Hij is in het zwart gekleed, reikt messen en revolvers aan,... allemaal dingen die naar de dood verwijzen. Dat werpt voor mij een andere blik op het stuk. Het krijgt iets Beckettiaans. Ik kan moeilijk omschrijven waar en wanneer datgene wat we bij Murphet te zien krijgen, zich precies afspeelt. Murphet is daartoe gekomen door het kleine dialoogje aan het eind van Vier mannen dat ook een onbestemde setting heeft: wordt dat nu gezegd na hun dood? Of wanneer zeggen ze dat eigenlijk? Ik heb altijd gedacht: het is een zaak voor de regisseur. Ik vind dat hij het mooi heeft opgelost door het hele stuk in een onbestemde sfeer onder te dompelen. Ook de fysieke aanwezigheid van het personage Jeff draagt daartoe bij. Ik snap nu ook beter waarom Sam Bogaerts van Theater Malpertuis Vier mannen samenbracht met Hondenspel en Spa, die toch ook over liefde en macht gaan." "3 x Elvis Peeters" van Theatergroep Malpertuis/De Bloedgroep gaat in première op 7 januari en gaat op tournee van 11 januari tot 1 maart. Inlichtingen Theater Malpertuis tel. 051/40.62.90. Elvis Peeters, "Brancusi", Van Halewyck, Leuven, 120 blz., 398 fr.Paul Verduyckt