Deze passage uit de Preambule van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens, aanvaard door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 10 december 1948, is klaar en duidelijk. Maar hoe moest deze waardigheid worden gedefinieerd? De lidstaten splitsten de verklaring op in 30 artikels die de basis vormen van de moderne opvattingen over de mensenrechten en het maatschappelijk leven. Deze opvattingen vinden hun oorsprong in de filosofie van de Verlichting (met onder andere de achttiende-eeuwse filosofen John Locke en Jean-Jacques Rousseau, in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring ( Declaration of Independence, 1776), in de Déclaration des Droits de l...

Deze passage uit de Preambule van de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens, aanvaard door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 10 december 1948, is klaar en duidelijk. Maar hoe moest deze waardigheid worden gedefinieerd? De lidstaten splitsten de verklaring op in 30 artikels die de basis vormen van de moderne opvattingen over de mensenrechten en het maatschappelijk leven. Deze opvattingen vinden hun oorsprong in de filosofie van de Verlichting (met onder andere de achttiende-eeuwse filosofen John Locke en Jean-Jacques Rousseau, in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring ( Declaration of Independence, 1776), in de Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen van 1789 en in de sociaal-economische vooruitgang in de negentiende en twintigste eeuw. Hoe ver staan we nu, na vijftig jaar Universele Verklaring? Een verklaring is immers, zoals de naam het zegt, een principeverklaring, met erg beperkte juridische kracht - een Verdrag daarentegen krijgt, zodra de gestipuleerde voorwaarden vervuld zijn, rechtskracht in de landen die het hebben bekrachtigd. Het was wachten tot 1966 vooraleer de "liefdesverklaring" werd omgezet in een "bindend huwelijkscontract". In dat jaar werden namelijk twee Internationale Verdragen goedgekeurd: het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten en het Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten. De countdown is begonnen. Van deze week af tot 10 december stellen wij u 26 bijdragen over mensenrechten voor. Eén per week. Volgende thema's komen aan bod: kinderarbeid, wapenhandel, gewetens- en politieke gevangenen, vrijheid van meningsuiting en censuur, nieuwe tendensen in de onderdrukking, mensenrechten en militaire operaties, racisme en vreemdelingenhaat, nationale en internationale controlemechanismen op mensenrechten, recht op leefmilieu, respect voor het privé-leven, recht op onderwijs en rechten op school, vluchtelingen en verplaatste personen, asielrecht en gedoogbeleid, stemrecht, democratie en mensenrechten, recht op arbeid en vakbondsrechten, de rechten van de vrouw, foltering, mishandeling en doodstraf, recht op een rechtvaardig proces, armoede en sociale en culturele uitsluiting, ontwikkeling en schuldenlast van de derde wereld, rechtvaardige handel, kinderen in de oorlog, toegang tot gezondheidszorg en geneesmiddelen, rechten van de minderheden en, tenslotte, hoe universeel de mensenrechten zijn.EEN VERKLARING MET MOREEL GEZAGHoewel de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens enkel een "gemeenschappelijk te bereiken ideaal" is, heeft ze een nauwelijks te overschatten moreel gezag. Ongetwijfeld behoort de Verklaring tot het meest hoogstaande dat de menselijke ethiek heeft voortgebracht. Toch mag men zich geen illusies maken over de waarborg die erin opgenomen bepalingen bieden voor de mensenrechten. Slechts vier rechten gelden altijd en overal: iedereen heeft recht op leven, niemand mag gefolterd worden of onmenselijk behandeld, niemand mag in slavernij worden gehouden en niemand mag veroordeeld worden voor een daad die niet strafbaar was toen betrokkene ze stelde. Het besef dat elke mens onvervreemdbare rechten heeft en dat die rechten aan iedereen gelijkelijk toekomen, is in de loop der eeuwen slechts geleidelijk gegroeid. De mensenrechten zijn een begrip dat constant evolueert: naast de "klassieke" mensenrechten (recht op leven, op privacy) en de sociale, economische en culturele rechten, zijn er ook de zogenaamde "derde generatie"-rechten. Die hebben betrekking op milieu, ontwikkeling, vrede, en zo verder. Wij hopen dat de Universele Verklaring geen eindpunt is, maar slechts een begin. We willen u de komende weken overtuigen van het belang van de mensenrechten en de dagelijkse strijd tegen het onrecht.