Groot was de verbazing in Europa toen de Arabieren snaarinstrumenten meebrachten waarop ze sloegen. Een ruwe behandeling, zo vond men, en een naam was snel gevonden: hakkebord of hakbord. Het begin van een opmerkelijk verhaal: het hakkebord verspreidde zich over zowat de hele wereld, onder zowat alle mogelijke vormen en benamingen. Qanûn, santur, cimbalon, tympanon, yangqin.
...

Groot was de verbazing in Europa toen de Arabieren snaarinstrumenten meebrachten waarop ze sloegen. Een ruwe behandeling, zo vond men, en een naam was snel gevonden: hakkebord of hakbord. Het begin van een opmerkelijk verhaal: het hakkebord verspreidde zich over zowat de hele wereld, onder zowat alle mogelijke vormen en benamingen. Qanûn, santur, cimbalon, tympanon, yangqin. Iran zou de bakermat zijn van de santur. De vroegste iconografische bronnen gaan terug tot de Babylonische en Neo-Assyrische periode, zo ongeveer tussen 1600 en 600 vóór Christus. Op de voorstellingen is een harp te zien die horizontaal wordt gehouden, aangetokkeld door twee hamertjes. De twee hamertjes zijn heel licht en vervaardigd uit het hout van de mispel- of buksboom. Soms zijn ze bekleed met vilt, maar meestal verkiest men de snaren aan te slaan met het blanke hout. Dat geeft een iets hardere klank, rijk aan boventonen. In Midden-Europa maakten vooral de rondtrekkende joodse ensembles en de zigeunergezelschappen dankbaar gebruik van het cimbalon. Ze ontwikkelden een onnavolgbare solotechniek, die zij toepasten in hun eigen muziektradities. Als equivalent van de westerse piano kreeg het cimbalon zelfs een vaste plaats in de Hongaarse huisinterieurs. Het was behelpen in het begin. De traditionele modellen bezaten bijvoorbeeld geen dempers, zodat aangeslagen akkoorden lang naklonken. Om dissonanten te vermijden, legden de muzikanten hun onderarm over de snaren. Instrumentenbouwer Josef Schunda ontwikkelde rond 1870 een nieuwe variant: uitbreiding van het aantal snaren, een metalen frame èn dempers bediend door pedalen. Met succes, en componisten als Franz Liszt, Béla Bartok en Igor Stravinsky schreven speciale composities. Het Internationale Cimbalon Festival nodigde negen muzikanten met hun variant van het cimbalon uit. Een geheel van stijlen en verscheiden muziekidiomen uit Zwitserland, Hongarije, Roemenië, Iran, Turkije en China. Artistiek leider is de Hongaar Kálmán Balogh. Hij is docent aan het Franz Liszt Conservatorium in Boedapest, en integreert graag traditionele en moderne muziekstijlen. Internationaal Cimbalon Festival. Op woensdag 12 mei om 20u.15 in de Warande, Warandestraat 42 in Turnhout (tickets: tel. 014/41.69.91 of e-mail: reservatieswarande.be) èn op vrijdag 14 mei om 20u.30 in de Gele Zaal, Nonnemeersstraat 26 in Gent (tickets: tel. 09/265.91.65 of fax: 09-233.55.76 of in FNAC).Johan Van Acker