Dat het milieu kreunt onder de druk van de economie en dat het moderne bedrijfsleven zich niet altijd even menslievend gedraagt, het zijn niet echt revolutionaire bevindingen. Toen prins Laurent zich vorige week in een interview met het discrete tijdschrift Arbeid & Milieu bezorgd toonde over 'het radicale kapitalisme', nam hij dus een gematigd en behoorlijk politiek correct standpunt in.
...

Dat het milieu kreunt onder de druk van de economie en dat het moderne bedrijfsleven zich niet altijd even menslievend gedraagt, het zijn niet echt revolutionaire bevindingen. Toen prins Laurent zich vorige week in een interview met het discrete tijdschrift Arbeid & Milieu bezorgd toonde over 'het radicale kapitalisme', nam hij dus een gematigd en behoorlijk politiek correct standpunt in. Het is ook niet de eerste keer dat Laurent laat blijken dat hij de links-ecologische denker Ricardo Petrella goed heeft gelezen. Maar hij is niet te vinden voor 'sociaal extremisme' en zijn sociale opvattingen wijken ook niet erg af van die van de vermoedelijke troonopvolger, zijn oudere broer prins Filip. Die vindt bijvoorbeeld het gebrek aan sociale bescherming in de Verenigde Staten maar niks, zeker niet in vergelijking met de moeite die een arm land als Cuba - of all places! - zich in deze getroost. Toch vonden sommigen Laurents interview ontoelaatbaar, wegens strijdig met het constitutionele gewoonterecht. Dat wil dat de koninklijke familie zich onthoudt van al te directe uitspraken, omdat de kroon zich buiten de dagelijkse politiek moet houden en niemand van 's lands burgers tegen de haren in mag strijken. Maar de afkeuring steunde vast evenzeer op de inhoud van Laurents uitspraken, waardoor de bedrijven Renault en 3M en ex-premier Jean-Luc Dehaene (CVP) zich geviseerd konden voelen. Dat CVP-voorzitter Stefaan De Clerck in dat laatste een nieuw rondje CVP- bashing ontwaarde, kan hem niet kwalijk worden genomen. Prins Laurent maakte er nooit een geheim van dat hij de komst van 'paars', een regering zonder christen-democraten, met vreugde heeft begroet. Hij wantrouwt het volgens hem onoprechte katholicisme, zoals hij dat leerde kennen aan het zeer gelovige en ter zake weinig tolerante koninklijke Hof. Met de uiterst devote koningin-weduwe Fabiola kan hij dan ook niet goed overweg - en vice versa. Omgekeerd kan men er gif op innemen dat zij die nu zo flink het spreekrecht van 'burger' Laurent verdedigen, heel anders hadden gepiept indien de prins een hen minder welgevallig standpunt had ingenomen. Toen prins Filip er eens onverhoeds uitflapte dat pornografie misschien het best kon worden verboden, volgde daarop vooral veel gegeneerd zwijgen. Niemand hield toen grote pleidooien om het prinselijke recht op vrije meningsuiting verder uit te diepen.IN DE LA LIGT HET GOEDLeden van de koninklijke familie zijn nu eenmaal mensen met eigen ideeën. Ondanks hun plicht tot terughoudendheid is het welbekend dat aan het Hof een streng-katholieke moraal heerst, die zeker niet strookt met de opinies van de modale Belg. Dat belet sommige royals niet om, als ze daartoe de kans zien, die minderheidsideeën ook politiek door te drukken. Het gebeurt wel meer dat een besluit dat ter ondertekening wordt voorgelegd, ten Paleize in de la blijft liggen. Wijlen koning Boudewijn ging daarin het verst toen hij in 1990 probeerde om de liberalisering van de abortuswet te verhinderen. Het hoeft niet altijd zo voyant. Toen de vorige regering een nieuwe ambassadeur in Madrid wou benoemen, stuitte dat op een veto bij Fabiola. De kandidaat in kwestie, een voortreffelijk diplomaat, had namelijk het ongeluk uit de echt te zijn gescheiden. Fabiola wou niet dat zo iemand België vertegenwoordigde in haar geboorteland. Het Paleis mengt zich graag in diplomatieke zaken - officieel is een ambassadeur immers de vertegenwoordiger van de koning. Maar hoewel zeker Boudewijns weduwe in deze over geen enkele formele bevoegdheid beschikt, zwichtte het kabinet-Dehaene toch voor Fabiola's integristisch-katholieke bezwaar. Zo ver zal het met Laurent niet komen. Daarvoor is zijn rang in de koninklijke pikorde te gering. En dat is ook de reden waarom hij is geworden wie hij is. Van jongs af aan voelde de nu 36-jarige prins zich verwaarloosd en gefnuikt door de gestrengheid van het Hof. Op school excelleerde hij allerminst; slechts met moeite worstelde hij zich door het lager middelbaar aan het Antwerpse Pius X-college en hij diende zijn getuigschrift hoger middelbaar via de middenjury te verwerven. Daarop volgden nog enkele schimmige stages en opleidingen. Veel diploma's leverde dat allemaal niet op. Om zijn prinselijkheid gestand te blijven, onderwierp de statusbewuste Laurent zich aan de voor koningszonen voorgeschreven militaire opleiding. Net als zijn vader belandde hij bij de marine, waar hij het als luitenant-ter-zee tot gevechtsduiker en helikopterpiloot bracht. Al blinkt hij niet uit door stiptheid, hij vervult gedwee zijn representatieve taken, bijvoorbeeld door vorige week - samen met tante Fabiola dan nog - zijn onverwachts naar het ziekenhuis afgevoerde vader te vervangen bij de ontvangst van de Jordaanse koning en koningin. Een gebrek aan werklust kan Laurent niet worden verweten, in tegenstelling tot zijn altoos tobbende, onzekere en slome broer Filip.EEN DOMOOR EN EEN TUTTEBELQua bevordering van het algemeen belang - dat is het wat men van een koninklijk iemand verwacht - zocht Laurent zijn niche in de zorg voor de natuur, een even trendy als nobele bekommernis. Voor hem werd in 1994 het (even diep ademhalen) Koninklijk Instituut voor het Duurzaam Beheer van de Natuurlijke Rijkdommen en de Bevordering van Schone Technologie opgericht, een instelling die wordt gefinancierd door de drie gewesten en een paar sponsors. Dat levert de prins als voorzitter een royaal loon en een dito kostenvergoeding op. Verder bekommert hij zich oprecht om het dierenwelzijn, een zaak waarover hij zinnige uitspraken deed (onder meer tegen dierproeven en dierentuinen), die hem niet overal in dank werden afgenomen. Dat betekent niet dat de prins sober of 'anders' is gaan leven. Zijn Villa Clementina in Tervuren, eigendom van de Koninklijke Schenking, is de uitvalsbasis voor een blits en mondain bestaan dat hem geregeld in de schandaalkronieken doet belanden, onder meer met een vermeende affaire met Wendy Van Wanten, BV van beroep. Met zijn dure auto's - een Italiaanse sportkar, een Range Rover en sinds kort een als 'gangsterauto' bekend staande Subaru Imprezza - mag hij 's nachts graag over de Brusselse Ring scheuren om indruk te maken op een gelegenheidsliefje. Zijn joviale wereldsheid bezorgde Laurent een zekere populariteit. De volkse grappen maken van zijn broer Filip een domoor en van diens gade Mathilde een tuttebel, karikaturen die het tegenwicht vormen voor de even karikaturale manier waarop beate media het kroonprinselijke paar aan den volke presenteren. In de Laurent-moppen dringt daarentegen vaak een zweem van sympathie voor de rebelse prins door. Schalkse republikeinen stellen hem voor als toekomstig president van België. Als hij straks, na Filip en zijn zus Astrid, ook 'senator van rechtswege' wordt, zal hij daar vast van zich doen spreken. Maar, zo vrezen politici, als Laurent zich te direct zou richten tot zijn volkse gehoor, dreigt hij een ongeleid projectiel te worden dat grote ravages kan aanrichten. Men vergisse zich niet. Laurents non-conformisme ligt niet alleen verankerd in zijn karakter, maar ook in zijn onvrede met zijn lot. Zijn vrijzinnigheid is, behalve een kwestie van innerlijke overtuiging, ook een manier om zich af te zetten tegen de katholieke bon ton van Laken. Vooral het manicheïsme van de vorstelijke entourage heeft hem in die positie gedrukt: wie reserves laat blijken, wordt door de enen al gauw beschouwd als een dissident, door de anderen als 'een van de onzen'. Het grieft Laurent dat hij geen stek kreeg op de Civiele Lijst en dus niet op een dotatie hoeft te rekenen. Dat in 1991 in zeven haasten de grondwet werd veranderd waardoor ook vrouwen en hun nageslacht voor het koningschap in aanmerking komen, ervoer hij - terecht - als een zet om hem van de troon uit te sluiten. Anders was hij nu niet zevende, maar tweede in lijn voor opvolging. Toch wil Laurent niets liever dan ernstig te worden genomen door het Hof waarvan hij nu het gevoel heeft dat het hem heeft verstoten. En dat alleen maar omdat hij zichzelf wou zijn.Marc Reynebeau