Wat doen journalisten als ze een stad bevrijden? Ze gaan op zoek naar bewijzen van de wanpraktijken van de vluchtende vijand. Er is meestal een vacuüm van een paar dagen waarin de anarchie zo totaal is dat een journalist kan doen wat hij wil. Maar de greep van nieuwe autoriteiten, en de noodzaak tot het verbergen van eigen wanpraktijken, worden sneller van kracht dan elementaire mensenrechten zoals journalistieke vrijheid.
...

Wat doen journalisten als ze een stad bevrijden? Ze gaan op zoek naar bewijzen van de wanpraktijken van de vluchtende vijand. Er is meestal een vacuüm van een paar dagen waarin de anarchie zo totaal is dat een journalist kan doen wat hij wil. Maar de greep van nieuwe autoriteiten, en de noodzaak tot het verbergen van eigen wanpraktijken, worden sneller van kracht dan elementaire mensenrechten zoals journalistieke vrijheid.Het duurde dus niet lang voor de eerste bewijzen opdoken van wat men altijd had gevreesd, van de reden voor de aanvallen op Afghanistan. Het terroristennetwerk al-Qaeda, rond de moslimfundamentalistische goeroe Osama Bin Laden, was druk bezig geweest met het bedenken van snode plannen om het Westen ook in de toekomst te belagen. Het vernuftige concept waarmee de wereld op 11 september voor schut werd gezet, was maar een begin.Simpson had de stad amper grootmoedig aan de uiteindelijk toch binnengetrokken strijders van de Noordelijke Alliantie overgedragen, of hij had wéér nieuws. In een villa, die als basis voor al-Qaeda had gediend, vond hij schema's voor de aanmaak van een atoombom. Wat perfect paste in het plaatje dat vooral Amerikaanse terroristenjagers ijverig hadden opgeblonken: Bin Laden had naar splijtbaar nucleair materiaal gezocht. De documenten lieten niets aan de verbeelding over: al-Qaeda was een atoombom aan het maken!Simpson en die andere Britse oorlogsheld, Anthony Loyd van de kwaliteitskrant The Times, vonden notities waarin wordt uitgelegd hoe een kleine lading TNT de hoogradioactieve splijtstof plutonium kan samenpersen tot de kritische massa die nodig is om een nucleaire kettingreactie op gang te brengen. En die uiteindelijk in een ontploffing uitmondt. De BBC liet trots een stukje van de documenten zien. DE ANDERE NOBELPRIJSMaar de zegeningen van internet gooiden roet in het eten. In de wetenschappelijke wereld bestaat er immers een randverschijnsel dat de Annals of Improbable Research heet: een parodie van vorsers op hun eigen discipline. Elk jaar wordt in dat verband vlak voor de Nobelprijzen een reeks 'Ig Nobelprijzen' uitgereikt voor 'wetenschappelijke verwezenlijkingen die niet kunnen of mogen gereproduceerd worden' _ reproduceerbaarheid van resultaten is een kernelement van goede wetenschappelijke praktijk. Vielen dit jaar in de geneeskundeprijzen: studies over de gevaren van het onder kokospalmbomen lopen en van het pulken in de neus. De prijs Natuurkunde was voor een man die had uitgevlooid waarom douchegordijnen de neiging hebben om naar binnen te buigen als je de kraan opendraait. Ook een bioloog die een systeem had ontdekt om kwalijke geuren op te vangen door houtskool in je onderbroek te naaien, werd gelauwerd. Net als de Australiër die er alsnog in slaagde om in zijn land een octrooi te nemen op de uitvinding van het wiel.Grapjassen dus, die op elegante wijze een ludieke noot in het zich dikwijls zo ernstig nemende wetenschappelijke wereldje brengen. In 1979 publiceerden ze in hun eerste geesteskind, de Journal of Irreproducible Results, een _ uiteraard niet reproduceerbaar _ recept om een atoombom te maken. En dat bleek het document te zijn waarop de nucleaire strategen van al-Qaeda zich baseerden. Dat beweerde althans de Amerikaanse krant The New York Times, die misschien een beetje ongelukkig was omdat de concurrentie haar een paar uurtjes te snel af was geweest. Het waren per slot van rekening Amerikaanse bommen die de Taliban uit Kabul hadden verjaagd, geen Britse. Een internetfreak voerde een zoektocht uit met de tekst die in de BBC-reportage te zien was geweest. Hij bleek bijna woordelijk uit de atoombomparodie van 1979 te komen. Het einde van het oorspronkelijke artikel luidde: 'Volgende maand zullen we in deze column leren hoe u in zes gemakkelijke stappen de vrouw van uw buurman kan klonen.' Een verhaal dat sinds 1979 aan belang heeft gewonnen, hoewel een menselijke kloon die na zes cellen blijft steken niet meteen een aanvaardbaar surrogaat voor de buurvrouw lijkt te zijn.Als het verhaal van de internetparodie correct blijkt te zijn _ want met die wetenschappelijke lolbroeken weet je nooit _, is het wel geruststellend. Het idee dat terroristen zich bezighouden met de studie van een grap in hun poging om een beduidend deel van de ongelovige wereld te vernietigen, wijst op de aanwezigheid van een bewaarengel voor het Westen.NET ALS IN DE FILMEr werden in Kabul ook plannen gevonden voor experimenten met het uiterst dodelijke gif ricine, en voor de aanmaak van een antraxbom. Het Britse tijdschrift The Economist pakte met dat laatste nieuws uit _ waar zaten de Amerikanen die eerste dagen eigenlijk? De bom zou met een ballon worden gedropt. De modale 'ongelovige' burger heeft tegenwoordig niet veel nodig om in paniek te raken. In de VS volstond het nieuws dat een expert in het onderzoek van het dodelijke ebolavirus verdwenen leek te zijn om nieuwe angstscenario's te lanceren. Na het tot in de perfectie uitgevoerde luchtballet van 11 september rond en in de Twin Towers kun je het zo gek niet bedenken of het lijkt uitvoerbaar. Ebola stond al eens in de picture, met de film Outbreak waarin Dustin Hoffman de wetenschapper speelde. Daarin liepen echter minder mannen in biologische beschermpakken rond dan in een doorsnee Amerikaanse nieuwsuitzending van het voorbije jaar. Ondanks het feit dat er nog altijd een massa kernwapens klaar staat om te worden afgeschoten, als ze al niet spontaan de lucht ingaan wegens gebrekkig onderhoud, heeft de wereld blijkbaar met die bommen leren leven. Ze zijn een deel van de natuurlijke (en politieke) leefomgeving geworden. Biowapens worden als iets nieuws beschouwd, hoewel ze veel langer meegaan dan hun tegenhangers uit de natuurkunde. De Tartaren zouden er al gebruikt hebben, net als de conquistadores. Maar toen bestonden er geen technische hulpmiddelen om dat in beeld te brengen en de wereld rond te sturen, zoals met de atoombommen die op Hiroshima en Nagasaki vielen wel gebeurde. De mens lijkt vooral bang te zijn voor wat hij niet kent en voor wat hij niet kan zien, want biowapens behoeven niet per se een zwaar apparaat zoals het toestel waarmee van een kernsplijtingsproces een bom wordt gemaakt. De terroristische dreiging stuurt ook de evolutie bij. De Wereldgezondheidsorganisatie slaagde er na een doorgedreven campagne in om het voor de mens dodelijke pokkenvirus uit te roeien. Vaccinatiecampagnes leken bijgevolg overbodig en werden stopgezet. Maar het risico dat een onverlaat de hand op een over het hoofd geziene stock kan leggen, noopt autoriteiten ertoe die politiek te herzien. Er moeten nu voorzorgen worden genomen tegen een virus dat officieel niet meer bestaat.De mens geeft vele van de kleinste organismen nog meer slagkracht. Virussen als dat wat mond-en-klauwzeer bij vee veroorzaakt, doden nu zelfs dieren die ze niet besmetten en die ze zelfs bij besmetting niet gedood zouden hebben. En dat omdat de mens om economische redenen massaal gezonde dieren afslacht.Daar zou zelfs Bin Laden niet opgekomen zijn. Hoewel. Er circuleren geruchten dat de Britse epidemieën van mond- en-klauwzeer en de gekkekoeienziekte terroristische initiatieven zijn. Simpson zit het in Kabul te ver te zoeken.Dirk DraulansWerkten de strijders van al-Qaeda aan een atoombom of werden ze misleid door wetenschappelijke grapjassen?