Partijvoorzitters of reclamejongens die een wervende naam zoeken voor een politieke partij kunnen altijd in Canada terecht. Zelfs de CVP van Stefaan De Clerck kan daar ideeën opdoen en leren hoe je water en vuur kunt verzoenen. Al vele jaren bestaat er in Canada namelijk een Progressief Conservatieve Partij en geen mens die zich aan zoveel ongerijmdheid stoort.
...

Partijvoorzitters of reclamejongens die een wervende naam zoeken voor een politieke partij kunnen altijd in Canada terecht. Zelfs de CVP van Stefaan De Clerck kan daar ideeën opdoen en leren hoe je water en vuur kunt verzoenen. Al vele jaren bestaat er in Canada namelijk een Progressief Conservatieve Partij en geen mens die zich aan zoveel ongerijmdheid stoort.In de jaren tachtig had die partij de wind in de zeilen en leverde ze enkele eerste ministers. In 1993 ging het evenwel goed fout, toen Jean Chrétien haar een verpletterende nederlaag toebracht. De Conservatieven hadden er geen verklaring voor. Tijdens de campagne hadden ze Chrétien immers uitgeroepen tot a yesterday's man. Het was een weinig subtiele hint naar de look van Chrétien. De man is moeders mooiste niet - het rechterdeel van zijn gezicht is verlamd - en dat zou hem ongeschikt maken om in het tv-tijdperk het land te leiden. Ook zijn politieke ideeën waren, zo stelden de Conservatieven, hopeloos achterhaald. Chrétien mag dan al een prominent lid van de liberale internationale zijn, diepblauw kun je hem niet noemen. Hij was nooit een liberale hardliner, wel integendeel. Krasse uitspraken over privatiseringen, deregulatie en harde inflatie-aanpak hoef je van hem niet te verwachten. In Europa zou hij onmiddellijk een prominent plaatsje in de socialistische internationale krijgen en Tony Blair en Gerhard Schröder meer dan eens links inhalen. Omdat zijn partij zich sinds jaar en dag liberaal noemt, zit Chrétien echter bij de internationale die door Annemie Neyts (VLD) wordt geleid. En als het gezelschap in Ottawa congresseert, is hij graag bereid om een paar woorden tot de club te richten. In oktober maakte hij zelfs een (kort) avondje vrij om met premier Guy Verhofstadt (VLD) van gedachten te wisselen. Zonder dat er veel overleg voor nodig was, beslisten de twee wijselijk om stekelige thema's zoals het ware liberalisme onder het tapijt te schuiven. Ideologische subtiliteiten zijn aan Chrétien trouwens niet besteed en ook Verhofstadt vond het niet nodig om de meningsverschillen uit te spitten. Het werd dus een gezellige babbel over de promotie van het federalisme en de verkiezingscampagne van Chrétien.DE SCHADUW VAN TRUDEAUOp zijn zesenzestigste hoopt Chrétien dus nog een mandaat van vier jaar mee te pikken en de peilingen laten het beste hopen. Hoewel de voorsprong afbrokkelt, heeft Chrétien nog altijd een ruime marge op uitdager Stockwell Day. Die slaagde erin de Canadian Alliance, een conglomeraat van conservatieve partijen, op te richten. Momenteel heeft hij uitzicht op zowat 28 procent van de stemmen, tegen iets meer dan 40 voor de liberalen. Bij de aanvang van de campagne stond Chrétien zelfs boven de vijftig procent. Sommige commentatoren herinneren al aan de verkiezingen van 1972: toen leek de charismatische en bevlogen Pierre Trudeau als uittredend eerste minister met zijn The Land Is Strong-campagne op weg naar een sensationele overwinning. Het pakte heel anders uit. Trudeau behaalde slechts twee zetels meer dan de conservatieven van Bob Stanfield en moest met een minderheidskabinet verder. Omdat het toen ook om vervroegde verkiezingen ging, menen sommigen dat daar de belangrijkste reden voor het populariteitsverlies van Chrétien ligt. Canadezen houden er niet van dat de routine doorbroken wordt. Waarom Chrétien de verkiezingen zes maanden heeft vervroegd, is niet helemaal duidelijk. Volgens een hardnekkig gerucht had het vooral met de machtsstrijd in de liberale partij te maken. Minister van Financiën Paul Martin profileerde zich steeds nadrukkelijker als troonopvolger en Chrétien verdacht hem ervan dat hij hem voetje wou lichten. Met de vervroegde verkiezingen kan hij zijn rivaal buitenspel zetten en de bestaande pikorde voor enkele jaren consolideren. Ook de tv-debatten deden de premier geen goed en dat voedde dan weer de oude praatjes over a yesterday's man. Uitdager Day, die nauwelijks vijftig is, doet trouwens hard zijn best om het leeftijdsverschil en de look maximaal uit te vergroten. Hij laat zich graag als een dynamische en blitse man van de toekomst fotograferen. Chrétien is natuurlijk een taaie en weet welke pap de kiezer lust. Zijn campagneteam inspireerde nogal wat persartikelen over de religieuze opvattingen van Day. Die zijn niet van gisteren, maar van tweeduizend jaar terug. Day behoort tot een sekte die meent dat je de bijbel letterlijk moet geloven. Ook het scheppingsverhaal. Kortom, de politicus Day zou een hidden agenda hebben en dat verklaart waarom hij op de steun van fundamentalistische kerken kan rekenen. In zijn kiesdistrict onderscheidde hij zich ooit met een actie tegen een museum dat de geschiedenis van de homoseksuelen in de regio wou schetsen. Day stelde voor de subsidies te schrappen. Vandaag breekt hem dat zuur op, want hij krijgt nu te horen dat hij de scheiding tussen politiek en religie niet ernstig neemt. DE RECEPTEN VAN KEYNESDe repliek van Day liet niet lang op zich wachten. Hij beschuldigt Chrétien nu van corruptie. Hij zou zijn invloed hebben aangewend om een bevriende hoteleigenaar een miljoenenlening van een overheidsbank te bezorgen. Chrétien ontkende eerst, maar toen documenten in de pers lekten, gaf hij toe dat hij zich met het dossier had bemoeid. Hij voegde er wel aan toen dat hij schone handen en een zuiver geweten heeft. De kiesstrijd dreigt nu in een moddercampagne te eindigen en ook Chrétien te beschadigen. De eerste berichten dat hij er na twee jaar mee ophoudt, verschenen al in de pers. In het midden van de jaren tachtig had hij de politiek al eens vaarwel gezegd. In 1984 was het hem niet gelukt de moegestreden Trudeau op te volgen. Omdat de liberalen uit Quebec hem weigerden te steunen, werd hij door John Turner geklopt. Die werd heel even eerste minister en belandde na enkele maanden in de oppositie. Omdat hij voortdurend met Turner overhoop lag, ruilde Chrétien de politiek voor een leuke, goed betaalde baan in de privé-sector. Toen Turner niet meer wist van welk hout pijlen te maken, kreeg Chrétien zijn tweede kans. Hoewel de partij uitgeteld leek en de kranten de conservatieve premier Kim Campbell al twee maanden van tevoren als winnaar uitriepen, haalde Chrétien het in 1993. Met een straat voorsprong zelfs. Zijn boodschap was simpel en duidelijk: werkgelegenheid. Na jaren van inleveren en gelamenteer over begrotingstekorten, met een werkloosheid van bijna twaalf procent, kondigde Chrétien een nieuwe lente aan. Alsof Ronald Reagan en Margaret Thatcher nooit hadden bestaan en John Maynard Keynes nooit was gecontesteerd, voegde Chrétien er desgevraagd aan toe hoe die nieuwe jobs er zouden komen. Desnoods moest de overheid, via de bouw van wegen, bruggen en milieuprojecten, de klus klaren. Die sociale inspiratie heeft Chrétien van zijn vader, die in Swanginigan, een stadje noordoostelijk van Montreal, Franstalig Quebec dus, als een 'rooie' bekend stond. Hij was een gedreven politieke militant. Om kleine Jean van straat en uit de kroegen te houden - hij had een hekel aan studeren en was een onhandelbaar kind - sleurde papa Chrétien hem mee naar de meetings. En wat niemand voor mogelijk hield, gebeurde. Het politieke virus kreeg hem te pakken. Hij begon te studeren, behaalde een diploma en leerde Engels. Met Frans alleen, zo had hij vlug begrepen, kun je in Quebec misschien terecht, maar bereik je nooit de top van de nationale politiek. Op zijn 29ste zat hij in het parlement en op zijn 33ste was hij minister van Financiën. Hij bleef zeventien jaar minister, eerst onder Lester Pearson, vervolgens onder zijn streekgenoot Trudeau. Ze waren elkaars tegengestelden, maar konden goed met elkaar opschieten. Op verzoek van Trudeau trok hij in 1981 naar Quebec, waar de bevolking zich in een referendum dreigde uit te spreken voor een onafhankelijke staat. Chrétien werkte zich te pletter en slaagde erin het tij te keren. Dat wordt hem tot vandaag door velen in Quebec kwalijk genomen.Paul Goossens