De Italiaanse ex-premier Bettino Craxi blijft buiten bereik van de gretige handen van de justitie. ?Tenslotte zal de waarheid winnen.?
...

De Italiaanse ex-premier Bettino Craxi blijft buiten bereik van de gretige handen van de justitie. ?Tenslotte zal de waarheid winnen.?Zestien jaar aanvoerderschap van de Socialistische Partij mondde voor Bettino Craxi uit in vier jaar regeren. Die periode, van 1983 tot 1987, waren naar zijn zeggen de beste dagen die Italië sinds de oorlog heeft gekend. Het land had de hoogste economische groei van Europa, iedereen was tevreden. Maar anderen dachten daar anders over. Toen operatie Mani Pulite, ?Schone Handen?, eenmaal goed en wel boven Italië was losgebarsten, en er in de hoogste politieke en zakelijke regionen koppen rolden, werd Craxi hét symbool van corruptie en nepotisme. Op de vlucht voor justitie en volkswoede streek de belaagde 62-jarige ex-premier in 1994 neer in Tunesië. Het land wil hem, ondanks internationale arrestatiebevelen en ondertussen, een veroordeling tot vijf en een half jaar gevangenisstraf, niet uitleveren. In zijn zwaar bewaakte en afgeluisterde villa wacht Craxi zijn tijd af. U wordt ?Heer van de Smeergelden? en ?de schandaalpoliticus van Italië? genoemd. BETTINO CRAXI :... en dat is volkomen ten onrechte. Het is een schandaal hoe de gepolitiseerde justitie in Italië met mij omspringt. Maar u bent ondertussen tot vijf en een half jaar gevangenisstraf veroordeeld, en in andere gevallen zelfs tot meer dan twintig jaar. En zijn er niet al vier internationale arrestatiebevelen tegen u uitgevaardigd ? CRAXI : Ik geloof dat het er al vijf zijn. Een schaamteloze onrechtvaardigheid. Italië is geen rechtstaat meer. Ik ben voor die ontketende rechters de grote jachttrofee. Ik zal proberen me voor het Europese Hof in Straatsburg te verdedigen. In Italië is het fundamenteel recht op een eerlijke verdediging een dode letter geworden. U leeft al meer dan twee jaar hier, in de badplaats Hammamet. Veertig soldaten bewaken uw huis. Als u naar buiten gaat, wordt u gevolgd door Tunesische politiemannen in burger. Uw telefoon wordt afgeluisterd. Wie is er bang van u ? Door wie wordt u bedreigd ? CRAXI : De autoriteiten van mijn gastland zijn kennelijk ergens voor bevreesd. Heeft u een concreet aanknopingspunt, verdenkt u iemand ? CRAXI : De jongste jaren werd ik altijd constant beschermd. Maar achttien maanden geleden veranderde de toestand drastisch. Sindsdien zijn de veiligheidsmaatregelen versterkt. Ze zijn door het een of het ander gealarmeerd geraakt, maar waardoor precies willen ze niet zeggen. U heeft vier jaar geregeerd en u was heel lang voorzitter van de Socialistische Partij. U moet goed bekend zijn met heel wat duistere geheimen van het naoorlogse Italië. Bent u niet bang voor een moordaanslag vanuit Italië ? CRAXI : Wie mij wil uitschakelen, kan dat. Hij hoeft alleen maar goed te kunnen schieten. John F. Kennedy werd vanop een grotere afstand neergeschoten. U wordt blijkbaar niet uitgeleverd. Er wordt gezegd dat uw goede betrekkingen met PLO-leider Yasser Arafat, die vroeger in Tunis zijn hoofdkantoor had, u daarbij helpen. CRAXI : Hij is al tientallen jaren een goede vriend van mij. Maar beschermd word ik door een internationaal verdrag. Italiaanse overheden zouden uw gesprekken afluisteren. Naar het heet, heeft u op het eiland Pantellaria een eigen installatie neergezet. CRAXI : Italiaanse overheden... als je ze zo mag noemen. Ik zou veeleer zeggen dat een bepaalde officier van justitie mij illegaal en zonder toestemming heeft laten afluisteren. Ik heb hem aangeklaagd, echter zonder gevolg. Ik werd 540 keer afgeluisterd. Overigens bracht dat het onderzoek, dat tegen mij loopt, niet verder. Hoe weet u dat het er precies 540 waren ? CRAXI : Een verslag moet altijd ter beschikking gesteld worden van de advocaat van de aangeklaagde. Zeventig van deze gesprekken zijn illegaal doorgegeven aan journalisten. Het interessantste telefoontje vonden ze dat tussen mijn vrouw en die van Silvio Berlusconi, namelijk als ze aan elkaar vragen hoe het met de kinderen gaat. Maar kennelijk moeten wij Italianen er maar aan wennen, dat we in min of meerdere mate rechtmatig worden afgeluisterd. Zelfs de nationale held van het gevecht tegen de corruptie, Antonio Di Pietro, vroeger officier van justitie en minister, heeft daar nu kennis mee gemaakt. Geeft u dat een gevoel van genoegdoening ? CRAXI : Nu vindt iedereen plotseling dat de rechten van de verdachte beschermd moeten worden, terwijl daarmee in de afgelopen vier jaren schandalig werd omgesprongen. De gepolitiseerde justitie in Italië heeft ongelooflijk brutale methoden gehanteerd. Meer dan twintig beschuldigden zijn tot zelfmoord gedreven, talrijke mensen zijn ziek geworden door stress en zo de dood in geholpen. Duizenden families werden naar de ondergang gedreven. En hele partijen werden geruïneerd ; zonder dat de grote Europese democratieën dat ter kennisgeving aannamen. Maar u wil toch niet zeggen dat operatie Schone Handen, de in 1992 gestarte veldtocht tegen de corruptie, onnodig was ? Het is toch uw generatie van politici geweest, die Italië corrumpeerde ? Dat een hele politieke klasse tot aftreden gedwongen werd... CRAXI :... was verkeerd. Die zogenaamde Italiaanse revolutie was een pseudo-revolutie, een mislukte grap van de geschiedenis. Terwijl overal in Europa het communisme ten onder ging, werden in Italië uitgerekend de democratische partijen weggeveegd, en kwamen de communisten aan de macht. Hoe bedoelt u ? In zo'n interpretatie staat u helemaal alleen. CRAXI : Hoe ze zich ook mogen noemen, het zijn neo-communisten en communisten, die momenteel de politieke rondedans in Italië aanvoeren. U wilt het blijkbaar niet hebben over de corruptie, die de Italiaanse democratie tijdens uw regeringsjaren in het midden van de jaren tachtig lamgelegd heeft. CRAXI : Ach wat, lamgelegde democratie ! De Italiaanse communisten hadden onbegrensd beschikking over middelen uit Oost-Europa, bijvoorbeeld uit de DDR. Ze hadden meer mogelijkheden dan wie dan ook en hadden de grootste partijbureaucratie van de vrije wereld. De democratische partijen in Italië hadden geen keus dan te zorgen dat ze een overeenkomstig bedrag bij elkaar kregen. Ze hebben gebroken met een huichelachtige wet. Iedereen heeft dat gedaan, en iedereen wist ervan. U heeft zich niet schuldig gemaakt ? CRAXI : Net zo min als de anderen. Ik heb nog nooit één lire in mijn zak gestoken, al het geld kwam ten goede aan de partij. Waar is dan al het geld gebleven dat uw partij, zoals bewezen is, illegaal aangenomen heeft ? De Socialistische Partij, de PSI, was bankroet, toen u in 1993 terugtrad als voorzitter. Er was zelfs geen geld om de telefoon te betalen. CRAXI : Dat moet in de juiste verhoudingen worden gezien. Na de dood van de partijleider van de PSI, Vincenzo Balzamo, heb ik een notitie tussen zijn documenten gevonden, waaruit bleek dat onze partij tussen 1987 en 1991 ongeveer 184 miljard lire (tegenwoordig ongeveer drie en een half miljard frank) binnengehaald had. Dat is niet niets. CRAXI : Dat is even veel als wat een middelgrote onderneming per jaar aan reclamekosten uitgeeft. Minister-president Amato en zijn minister van Financiën Ciampi hebben in 1992 met de drastische devaluatie van de lire in twee weken tijd 15 biljoen lire door de schoorsteen gejaagd. Wie heeft er dan meer schade aan Italië berokkend : zij of wij ? Mijn regeringstijd waren misschien de gelukkigste jaren in de naoorlogse periode in Italië. Dat laten de feiten zien. Wilt u daarmee in alle ernst een politiek systeem goedpraten, waarin de partijfinanciering goeddeels uit illegale donaties bestond ? CRAXI : We hebben geprobeerd dit systeem te verbeteren, en we hebben toen een wetsontwerp voorgelegd, dat voorzag in de verhoging van de middelen voor de partijen van staatswege. Maar dit ontwerp is door mijn eerbiedwaardige collega's verontrust van de hand gewezen. Toen werd het mij duidelijk, dat illegaal aangenomen geld volledig oncontroleerbaar is. ... en ook ten goede komt aan zelfverrijking. U heeft volgens getuigenverklaringen geld aangenomen, sommigen beweren zelfs meer dan 400 miljoen frank. Uw toenmalige kroonprins, Claudio Martelli, sprak van het luxeleventje van Italiaanse politici, dat gefinancieerd werd uit de partijkas. Appartementen in Rome, vakantiehuisjes aan zee... CRAXI : Alleen Martelli heeft zulke dingen door de partij laten betalen. Maar u had zelf bijna twintig jaar lang in het Romeinse luxehotel Raphael een suite met een terras, en dat heeft u vast niet uit eigen zak betaald. CRAXI : Hoezo luxe ? Die suite was hoogst bescheiden : een krot was het. Het heeft niemand ook maar een cent gekost. De eigenaar van Raphael was een goede vriend van me. Toen hij stierf, en kort daarop ook zijn vrouw, ben ik er gebleven. Om te dienen als vaderlijke vriend en toeverlaat voor hun zoon, die nog zeer jong was. Ondoorzichtige en ongecontroleerde deals sluiten was toch eigen aan uw politieke generatie ? Net als het geven van lucratieve baantjes aan vrienden en familieleden, zoals uw zwager Paolo Pillitteri, die burgemeester van Milaan werd ? CRAXI : Pillitteri is een buitengewoon kundige man. Zijn ongeluk was dat hij met mijn zuster getrouwd is. U vindt het dus onbegrijpelijk dat u gezien wordt als een symbool van corruptie en nepotisme ? CRAXI : Ik verdedig me met al mijn krachten tegen de manier waarop ik de zondenbok moet zijn, in een systeem waarin iedereen schuldig was, met het medeweten van allen. Ik zit al meer dan veertig jaar in de politiek. U mag van mij de hele wereld afzoeken, maar u zult niemand vinden die u zal zeggen dat ik mij gecorrumpeerd heb. U lijkt verbitterd. CRAXI : Wat heet verbitterd ? Ik ben buiten mezelf van toorn. Maar de waarheid zal overwinnen. Wie had vier jaar geleden kunnen denken dat Antonio Di Pietro, die heilige der natie, zich ooit nog eens tegen zo'n zware beschuldigingen zou moeten verdedigen ? Tegen Di Pietro wordt vooralsnog alleen maar een gerechtelijk onderzoek ingesteld. U heeft hem en zijn team van Milanese officieren van justitie echter al veroordeeld en zelfs vergeleken met de Tsjeka, de geheime dienst van de bolsjewisten. CRAXI : Hun motto is hetzelfde. De Tsjeka verlangde van haar mensen ?een heet hart, een koel verstand?, en ?schone handen?. Kijkt u naar de Italiaanse televisie, leest u Italiaanse kranten ? CRAXI : Ja, ik kan de Italiaanse tv ontvangen, en ik lees Italiaanse kranten. Er zijn veel aanwijzingen dat Prodi de meerderheid van de bevolking tegen zich heeft. Deze regering houdt het nog maar enkele maanden vol. De grote demonstraties in Rome zijn de voorboden van een protestgolf, die door het hele land zal gaan. U vindt dat de Eerste Republiek van Craxi meer zegeningen bracht dan de tweede van Prodi ? CRAXI : Wat heeft die Tweede Republiek dan voor elkaar gekregen sinds 1992 ? Vijf regeringen in vier jaar, en de zesde wordt misschien al weer voorgestoomd. Ze hebben het land in een recessie gestort. Aan het eind van mijn regeringstijd was de economische groei van Italië de hoogste van Europa. Nu is Rome de hekkensluiter. Na mij kwam... ... een regeringsleider die u moet bevallen hebben, omdat het een vriend van u is : Silvio Berlusconi. CRAXI : Ja, dat was een onverwachte verrassing voor die pseudo-revolutie. Men dacht de gevaarlijkste hindernis, te weten mijn figuur, uit de weg geruimd te hebben, en toen dook uit het niets opeens Berlusconi op. Heeft u nog contact met hem ? CRAXI : Onze vrouwen telefoneren elkaar vaak. Ik ben peter van zijn kinderen, maar politieke vrienden zijn we niet. Ik ben het niet eens met al zijn politieke opvattingen. Zijn val was voor hem een zegen. Anders had hij al die moeilijkheden, die Italië nu heeft, op zich moeten nemen. Ziet u nog een politieke toekomst voor u weggelegd ? CRAXI : Ik heb de socialistische beweging veertig jaar lang gediend. Nu kan ik alleen nog maar boeken schrijven. En daar wilt u van leven ? Renteniert u ? CRAXI : Ja, maar om geld heb ik nooit veel gegeven. Ik kon goed leven van de inkomsten van mijn boeken en van mijn werk, en voor de rest gaf de partij me wat ik nodig had. De Socialistische Partij met de afkorting PSI en het rode symbool van de anjelier bestaan niet meer. Zullen ze ooit opnieuw worden gebruikt ? CRAXI : In deze leugenachtige tijden heeft men vaardige partijen nodig. De allergrootste leugen van de laatste tijd is toch wel de bewering, dat een verenigd Europa Italië het paradijs op aarde zal brengen. Als Italië geluk heeft, komt het in het voorportaal van de hel, en als het misloopt in de hel zelf. De Europese politici moeten de maatstaven van Maastricht opnieuw definiëren, omdat die in hun huidige vorm in alle Europese landen voor ernstige sociale problemen zullen zorgen. In uw kantoor hier in Hammamet hangt een poster van Guiseppe Garibaldi, de held van de nationale eenheid uit de vorige eeuw. Is hij uw idool ? CRAXI : Ja. Ik zie mijzelf als een Italiaanse patriot. Een van de weinigen, die Garibaldi naar waarde wist te schatten, was overigens Benito Mussolini. De neofascist Gianfranco Fini, de leider van de Nationale Alliantie, vindt Mussolini de grootste staatsman van de eeuw. U ook ? CRAXI : Mussolini was een zeer ingewikkelde man. Hitler was in de zes jaar voor 1939 alleen maar bezig met de voorbereiding van de oorlog. Maar Mussolini was toen al twintig jaar aan de macht, en stortte zich dan pas in tragische avonturen. Hij was totalitair, een nationalist, maar ook progessief tot zijn dood. Op 24 april 1945 schreef hij zijn politiek testament en gaf dat af in de centrale van de Socialistische Partij in Milaan, in het gebouw van het advocatenkantoor van mijn vader, toen een ontmoetingsplaats voor socialisten. Ze hebben zijn schrijven natuurlijk verontwaardigd afgewezen. U vlucht in de geschiedenis. Gelooft u nog dat u op een dag als vrij man naar Italië terug kan keren ? CRAXI : Men vindt blijkbaar dat ik een ergere crimineel ben dan die Servische generaals, die voor hun oorlogsmisdaden voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag verantwoording moeten afleggen. Enkele weken geleden kreeg u bezoek van een hoge voormalige medestrijder van de PSI. Men zegt dat hij u het voorzitterschap van een nieuwe socialistische partij aanbood. Waarom heeft u dat afgewezen ? CRAXI : Zo'n ambt is voor mij ondenkbaar. U klinkt alsof u nergens spijt van heeft. Verwijt u uzelf niets ? CRAXI : Ik geloof niet dat ik grote politieke fouten heb gemaakt. Maar ook ík ben niet onfeilbaar. Misschien heb ik veel mensen in mijn omgeving verkeerd ingeschat. Er zaten zoveel verraders tussen, zoveel Judassen. Waar bent u in het jaar 2000 ? CRAXI : Als het goed gaat met mijn gezondheid, zal ik nog hier in Tunesië zitten, nog steeds verstrikt in politieke processen zonder bewijsmateriaal. Maar misschien heeft iemand in Italië de moed, een operatie Waarheid te beginnen. Ik bekijk deze aangelegenheid met de afstand van iemand die de geschiedenis kent. In Praag, bij het Slánsky-proces in 1952, werden er elf doodvonnissen geveld. Dan mag ik mij gelukkig prijzen met maar 26 jaar, en zelfs met levenslang. Copyright Der Spiegel. Bettino Craxi tijdens een verhoor : Ik zat in een systeem waarin iedereen schuldig was. Er zijn aanwijzingen dat Prodi de meerderheid van de bevolking tegen zich heeft.