Vorige week werd in ons land de tiende gekke koe ontdekt. Waarnemers gaan ervan uit dat slechts een fractie van de zieke dieren wordt aangegeven en vernietigd. De symptomen van de ziekte zijn alleen bij levende koeien te zien, zodat fraude niet moeilijk is als keurders het niet te nauw nemen met de elementaire regels. Het vakblad New Scientist rapporteerde dat boeren in Zwitserland van alles bedenken om een gekke koe niet te hoeven aangeven. Er kwam kritiek op de invoering van strengere tests, omdat die de boeren ertoe zouden aanzetten nog meer zieke dieren als gezond vlees op de markt te brengen. In eigen land onderzoekt het parket van Brugge de praktijken van een Torhoutse slachter.
...

Vorige week werd in ons land de tiende gekke koe ontdekt. Waarnemers gaan ervan uit dat slechts een fractie van de zieke dieren wordt aangegeven en vernietigd. De symptomen van de ziekte zijn alleen bij levende koeien te zien, zodat fraude niet moeilijk is als keurders het niet te nauw nemen met de elementaire regels. Het vakblad New Scientist rapporteerde dat boeren in Zwitserland van alles bedenken om een gekke koe niet te hoeven aangeven. Er kwam kritiek op de invoering van strengere tests, omdat die de boeren ertoe zouden aanzetten nog meer zieke dieren als gezond vlees op de markt te brengen. In eigen land onderzoekt het parket van Brugge de praktijken van een Torhoutse slachter. Volgens verklaringen in het dossier van het Brugse parket kreeg het slachthuis van Marcel Hoornweder in mei 1998 een telefoon van veearts Marc V. Of er dringend iemand naar een boer in Meigem gestuurd kon worden om een gekke koe op te halen. Gekke koeien moeten aan de autoriteiten worden aangegeven om vernietigd te worden, want in Engeland bleek dat de dodelijke gekkekoeienziekte kan overgaan op de mens. Meestal wordt bij een getroffen bedrijf de hele stal vernietigd. De boeren krijgen een vergoeding, maar ze moeten wel weer helemaal opnieuw beginnen. Blijkbaar vond veearts V. het niet nodig om de overige dieren in de stal van de Meigemse boer te laten vernietigen. Volgens het gerechtsdossier belde hij Van Hoornweder, lange tijd de grootste noodslachter van het land. Noodslachting is een procedure om zieke of gewonde dieren te recupereren voor de (binnenlandse) vleesmarkt. Net als haar voorgangers lijkt minister van Volksgezondheid Magda Aelvoet (Agalev) niet geneigd om de noodslachting af te schaffen, hoewel sommige ambtenaren daar al lang voor pleiten. Er zou wel worden gewerkt aan een 'verbetering' van het systeem. Vlees van noodslachtingen krijgt een speciale driehoekige stempel en mag niet worden uitgevoerd. Over veearts V. staat in het dossier dat hij de noodslachting zou gebruikt hebben om naïeve boeren te beduvelen. Hij overtuigde hen er soms van om een wat slappe koe als noodslachting te laten vertrekken - een belangrijk financieel verlies voor de boer. Speurders onderzoeken nu of hij vervolgens het vlees via Van Hoornweder op de gewone markt bracht, met een mooie winstmarge als gevolg. De gekke koe van Meigem belandde in elk geval in de slagerij, maar niet als noodslachting. Belangrijk in dit dossier zijn verklaringen over een gewezen chauffeur van het slachthuis die het dier ophaalde. Een kwartiertje voor hij in Torhout arriveerde, stopte de chauffeur om het schuim van de muil van de zieke koe te wassen. Vervolgens werd via zijn gsm Van Hoornweder gewaarschuwd dat hij eraan kwam. Via de intercom werd de in het slachthuis aanwezige veearts van het Instituut voor Veterinaire Keuring (IVK) naar de 'varkensband' geroepen. In het slachthuis kreeg de koe nog op de vrachtwagen een schot door de kop, zodat ze dood was voor de keurder terugkwam. Daarop zou het karkas van de zieke koe gewoon tussen de andere karkassen zijn gehangen. Zodoende kreeg het de ovale stempel voor een gezond dier en kwam op de vleesmarkt terecht. Ondanks de ernst van deze verklaringen valt uit het dossier niet veel meer te vernemen.TWAALF DODE BEJAARDENHet gerechtelijk onderzoek naar de activiteiten van Van Hoornweder loopt al meer dan een jaar. In oktober 1998 was er in het slachthuis van Torhout, en ook in Van Hoornweders slagerij in Maldegem, een groots opgezette controle van de rijkswacht, de sociale inspectie en het IVK. Die actie kwam er na inlichtingen over het misbruik maken van noodslachtingen. De actie was geen onverdeeld succes. "Er werden inbreuken vastgesteld en er werd een proces-verbaal opgesteld", zegt een speurder. "Maar omdat we zonder veel voorbereiding binnenstapten, konden we alleen de toestand op dat moment controleren. We konden de regelmaat niet aantonen. Als we bij zo'n inval niet dadelijk de juiste punten en personen onder controle hebben, verdwijnt een aantal zaken." In november 1998 begon het parket van Antwerpen een onderzoek naar Van Hoornweder. Op 3 november waren 45 bejaarden van het Antwerpse OCMW-rusthuis De Tol zwaar ziek geworden. Twaalf van deze mensen stierven in de loop van de volgende maanden. Van de eerste twee slachtoffers kon na autopsie worden vastgesteld dat ze waren besmet met een salmonellabacterie uit rosbief die ze hadden gegeten. Het vlees kwam van een karkas dat Van Hoornweder op 28 oktober geleverd had aan de uitsnijderij van François Nys uit Kapellen. Bij het IVK vermoedden ze dat Van Hoornweder vlees van lage kwaliteit verhandelde. Op 4 maart 1997 liet het Van Hoornweders uitsnijderij in Sijsele sluiten. Het dossier bevat informatie die erop wijst dat de man er zestien jaar zonder vergunning heeft gewerkt. Maar de slachter liet de sluiting niet aan zijn hart komen. Hij verlegde zijn activiteit naar zijn slagerij in Maldegem. Het IVK verdenkt hem ervan dat hij daar 's nachts illegaal noodslachtingen versneed en het vlees daarvan tussen 'gezonde' stukken mengde.ZWARTE BEESTEN WERDEN WITIntussen werden de gerechtelijke dossiers van Antwerpen en Brugge samengevoegd. Het Centraal Bureau voor Opsporingen (CBO) van de rijkswacht kreeg in maart nog interessante informatie. Zo bleek onder meer dat de BOB van Brugge, die in december bij Van Hoornweder was binnengevallen voor onderzoek in de OCMW-zaak, haar werk niet goed had gedaan. Ze zou diskettes met boekhoudkundige informatie over het hoofd gezien hebben. Na de actie zouden de cijfers zijn aangepast om van een zeventigtal 'zwarte' beesten 'witte' te maken. Van Hoornweder zou namelijk meer vlees hebben verkocht dan hij volgens het aantal aangegeven koeien kon verklaren. Dat vlees zou afkomstig geweest zijn van noodslachtingen die tussen het gewone aanbod waren gemengd. Er doken ook sporen op die suggereren dat Van Hoornweder nonchalant zou hebben omgesprongen met de etiketten voor de uitvoer van vlees. Vóór IVK-keurder Johan Desmet in het slachthuis wat strenger werd, slingerden overal genummerde etiketten rond waarmee dozen vol gekeurd vlees voor de export verzegeld moesten worden. Het vlees werd ingevroren, maar volgens verklaringen in het dossier moesten werknemers het 's nachts soms uit de originele dozen halen en in nieuwe stoppen, waarop een ander etiket met een recentere invriesdatum geplakt werd. Soms werd een lading drie keer verpakt. Vlees dat vier maanden eerder was ingevroren, kon als vers verpakt worden uitgevoerd. Het gerecht wil achterhalen of Van Hoornweder op die manier Europese subsidies opstreek. Het CBO begon in elk geval een onderzoek naar mogelijke wanpraktijken. Speurders stelden vast dat er in Maldegem inderdaad verdachte nachtelijke activiteit was. Maar tot een inval kwam het nooit. Het dossier begon aan een lange lijdensweg. Het CBO moest soms weken wachten voor de Brugse 'hormonenmagistraat' Marc Florens een kantschrift - een bevel tot verder onderzoek - opstelde en doorstuurde. In juni antwoordde Florens op de vraag wanneer het parket iets concreets zou ondernemen in de zaak-Van Hoornweder dat "het apparaat van justitie stilletjes indommelde in afwachting van de grote zomerslaap" - naar verluidt was dit ironie. In het dioxinedebat kreeg het parket van Gent het verwijt dat het veel te laks was omgesprongen met een dossier dat cruciaal was voor de volksgezondheid. Is het parket van Brugge in hetzelfde bedje ziek? Het dossier-Van Hoornweder blijft in elk geval aanslepen. En het lekt langs alle kanten. Vorige week lieten ingewijden weten dat niet alleen journalisten op de hoogte waren gebracht van het onderzoek, maar ook de slachters zelf. Het lek zou zijn oorsprong vinden bij de Brugse BOB. Procureur Jean-Marie Berkvens van Brugge is uiteraard niet gelukkig met de gang van zaken: "Als er inderdaad een mol zit bij de BOB, is er een probleem. We kunnen moeilijk aan de politie van Torhout gaan vragen om dit onderzoek voort te zetten. Maar wie moet het dan wel doen?" Volgens Berkvens is er geregeld over het dossier-Van Hoornweder vergaderd, maar werd er vooral over capaciteitsproblemen gepraat: "Om zo'n onderzoek tot een goed einde te brengen zijn zware inspanningen nodig. Soms dook de rijkswacht heel hardnekkig in een vleesdossier, maar verkeek ze zich op het maandenlange benedictijnenwerk, zodat het enthousiasme snel bekoelde. Wat in dit dossier werd voorgesteld, was lokaal niet haalbaar." Ook de volgende maanden zijn er in deze affaire geen grote onderzoeksdaden gepland. "Wij werken jammer genoeg niet in het ijltempo dat sommigen van ons verwachten," geeft Berkvens toe. "Het onderzoek naar het van vleesfraude verdachte bedrijf Tragex-Gel begon in juli 1997 en loopt pas nu stilaan op zijn einde. Tweeëneenhalf jaar lijkt misschien lang, maar naar onze normen valt dat nog best mee."Dirk Draulans