Minister Luc Van den Bossche (SP.A) is al bijna tien jaar bezeten door de hervormingsmicrobe. Als Vlaamse excellentie begon hij in 1994 te sleutelen aan de Vlaamse overheid. Zijn liefde voor externe beoordelingen ( assessments) ontlook toen, want gespecialiseerde bureaus mochten het middenkader van de overheidsdiensten (vooral de afdelingshoofden) doorlichten.
...

Minister Luc Van den Bossche (SP.A) is al bijna tien jaar bezeten door de hervormingsmicrobe. Als Vlaamse excellentie begon hij in 1994 te sleutelen aan de Vlaamse overheid. Zijn liefde voor externe beoordelingen ( assessments) ontlook toen, want gespecialiseerde bureaus mochten het middenkader van de overheidsdiensten (vooral de afdelingshoofden) doorlichten. De huidige Vlaamse regering blijft aan verbetering werken. In het regeerakkoord staat het concept 'Beter Behoorlijk Bestuur (BBB)' ingeschreven, dat moet leiden tot een efficiëntere administratie met geresponsabiliseerde en klantvriendelijke ambtenaren. Twee bijzondere commissarissen - de secretarissen-generaal Eric Stroobants en Leo Victor - werkten in 2000 de vastgelegde principes uit. Uitgangspunten waren bijvoorbeeld dat elke overheidsdienst maar aan één minister rapporteert, en dat beleidsdomeinen homogeen blijven. Top- en andere bestuursmandaten moeten regelmatig geëvalueerd worden.'In tegenstelling tot het Copernicusprogramma van de federale regering werken wij bijna niet met externe consultants, maar met eigen expertise', stelt Hugo Van Driessche, kabinetschef van Vlaams minister van Ambtenarenzaken Paul Van Grembergen (Spirit) die vorig jaar de in ongenade gevallen Johan Sauwens (nu CD&V) opvolgde.Er was al beslist dat het oude systeem met één groot ministerie en zeven departementen zou verdwijnen en vervangen zou worden door dertien ministeries: één per beleidsdomein. Dat was een bijsturing van de plannen van Van den Bossche, die een matrixsysteem had voorgesteld vergelijkbaar met wat hij nu federaal uitprobeert. De dertien ministeries krijgen allemaal een kerndepartement voor de beleidsvoorbereiding en ondersteuning van de minister, en één of meerdere agentschappen die zelfstandig het uitgestippelde beleid uitvoeren via beheersovereenkomsten.'Na de afbakening kwam er voor elk ministerie een stuurgroep die de structuur moest bepalen', vervolgt Van Driessche. 'Met uitzondering van Landbouw is dat grotendeels afgerond. Ook hiervoor deden we vooral een beroep op mensen van de kabinetten en administraties.'Een heikel punt blijft het aanwijzen van de 'managers' (de vroegere leidende ambtenaren). Over de te volgen procedure woedt een hevige discussie. 'In het voorjaar zullen we in dit nest toch een ei moeten leggen' zucht Van Driessche. 'Er is al genoeg onrust onder de huidige topambtenaren. Pas als deze benoemingen achter de rug zijn, kan de hervorming goed van start gaan. Ik verwacht dat ze voor het einde van het jaar rond zullen zijn. Eén ding is wel zeker: we zullen niet dezelfde hoge loonschalen hanteren als onze federale collega's. Het systeem moet billijk blijven.'Van Driessche wijst erop dat bij de herschikkingen van het middenkader geen kandidaten van buitenaf werden aangetrokken. Dat de procedure alvast op dit niveau geen onverdeeld succes was, mag blijken uit het feit dat er voor bepaalde posten van departementshoofd weinig kandidaten waren, onder meer als gevolg van 'pleinvrees' voor de assessments. Niet alle Vlaamse ministers zijn enthousiast. Mieke Vogels (Agalev) heeft moeite met het 'primaat van de politiek' dat stelt dat de 'klanten' (het zogeheten middenveld) zich niet met het bepalen van het beleid moeten bezighouden. Maar het zijn vooral de socialisten die weerwerk bieden, volgens kwatongen uit vrees dat vele van hun topambtenaren door liberalen vervangen zullen worden. Ex-minister Sauwens stelt zelfs dat zijn gedwongen ontslag mee in de hand werd gewerkt door de grote weerstand van de SP.A-ministers (en Vlaams parlementsvoorzitter Norbert De Batselier) tegen zijn hervormingsplannen: 'De SP.A slaagt er niet in het verleden van zich af te schudden, waarin zij en de CD&V de macht onder hun tweetjes verdeelden. Met haar schamele 16 procent van de stemmen wil ze in alle regeringen, deputaties en parastatalen blijven zitten. Alleen de SP.A was voor het invoeren van een permanente bescherming van topambtenaren, of van een groter aantal ministeries zodat er meer posten te verdelen vielen. Vooral minder goed presterende SP.A'ers uit Vlaamse Openbare Instellingen reageerden heftig.'D.D.