'We brengen je in een jaguar naar Günter Grass, hij houdt een lezing in een kerk in Lübeck. Dan gaan we naar de opening van de tentoonstelling Ein Bürger verbrannt, daarna kun je hem interviewen.'
...

'We brengen je in een jaguar naar Günter Grass, hij houdt een lezing in een kerk in Lübeck. Dan gaan we naar de opening van de tentoonstelling Ein Bürger verbrannt, daarna kun je hem interviewen.' Een droom van een stad, een landgoed, een gesprek (in Knack van deze en volgende week). Het pad van journalisten loopt niet altijd over doornen. Maar het blijft altijd en overal geboden, feiten te checken. Ein Bürger verbrannt blijkt in werkelijkheid Ein Bürger für Brandt te heten . Dat zat zo. Vanaf 1961, lang voor hij de Nobelprijs literatuur won maar al wel wereldroem had vergaard met Die Blechtrommel, engageerde de schrijver zich voor de SPD en haar kandidaat voor het kanselierschap. Willy Brandt, de toenmalige burgemeester van Berlijn, had zich onverzettelijk getoond bij de bouw van de muur door zijn stad, en was door de conservatieve kanselier Konrad Adenauer gepakt omdat hij een onwettig kind was. Dat was voor Grass genoeg: 'Ik schroefde mijn inktpot dicht, verliet mijn hoge lessenaar en koos partij.' Er volgde een jarenlange actieve steun in vriendschap, in het bijzonder voor de Ostpolitik, die Brandt in 1971 de Nobelprijs voor de Vrede opleverde. Door de ontmaskering in 1974 van zijn secretaris Günter Guillaume als DDR-spion, werd kanselier Brandt in de ogen van velen een Bürger verbrannt. Hij nam ontslag, zonder de sympathie te verspelen van Grass, burger voor Brandt. Jaren later, in 2006, liep de schrijver zelf in de vlammen, toen hij in zijn autobiografie Beim Häuten der Zwiebel bekende, als zeventienjarige met een eenheid van de Waffen-SS de puinen van het Derde Rijk te hebben verdedigd tegen het oprukkende Sovjetleger. Het volstaat een zoekrobot aan het werk te zetten om te zien hoe zwaar Grass daarvoor werd afgebrand. De schrijver had goed zeggen dat hij niet uit vrije wil was gegaan, dat hij onder de wapens was geroepen, de pyromanen hadden hun duivelswerk gedaan. 'Ik had het niet overleefd zonder de steun van bevriende schrijvers', zegt hij tegen Knack. De terugreis. De jaguar volgeladen met voor miljoenen euro's tekeningen en grafiek van Grass. Op de radio het doodsvonnis over Tom Boonen: 'cocaïnesnuiver!'. Schandpalen en brandstapels hebben de middeleeuwen overleefd. In de moderne westerse beschaving is hun functie overgenomen door de media. Ze dienen niet alleen voor de Ait Ouds van deze wereld, maar evengoed voor degenen die tot gisteren als goden werden geadoreerd. Jarenlang niet weg te branden van de voorpagina's en televisieschermen, gaan zij vandaag met onze instemming in rook op. Die mannen hebben een voorbeeldfunctie, zo luidt de morele verantwoording voor de autodafe's . En of ze die hebben! Het zijn levende voorbeelden van de eeuwenoude menselijke zwakheid, op een dag te verbranden wat we ooit hebben aanbeden. In het doen bekennen van hun falen, trekken we de goden uit de hemel naar de aarde - Günter Grass zelfs naar Aarschot, waar hij op 11 oktober voorleest en zijn tentoonstelling opent. door Jan Braet