In Duitsland lijkt de strijd losgebarsten voor de opvolging van kanselier Helmut Kohl. Vanwege te hoge werkloosheidscijfers.
...

In Duitsland lijkt de strijd losgebarsten voor de opvolging van kanselier Helmut Kohl. Vanwege te hoge werkloosheidscijfers.Hoe lang is Helmut Kohl nu al kanselier in Duitsland ? Hij is 67 jaar oud en trad aan als bondskanselier op de eerste oktober 1982. Toen was Duitsland nog de Bondsrepubliek en stond tegenover de DDR, de Duitse Democratische Republiek. Die bestond toen nog en die zou blijven bestaan, voorbij het fatale jaar 1989, tot in 1990. De eerste algemene verkiezingen voor het hele, herenigde Duitsland, werden gehouden op 2 december 1990 en met glans gewonnen door Helmut Kohl. Sindsdien was hij niet meer weg te denken als leider van Duitsland. Al was het maar omdat hij er door zijn gestalte zo onaantastbaar uitziet. ?Zijne Eeuwigheid?, noemde Joschka Fischer hem en menige Duitser, zeker in het christen-democratische partij- en kiezerskorps, moet geloofd hebben in de eeuwigheid van zijn rijk. Dat was meteen een soort geruststellende illusie, zeker zolang de enige échte concurrent van de christen-democraten, de sociaal-democratische SPD, zo weinig bleef bakken van haar pogingen om weer aanspraken op de macht in Duitsland te laten gelden. De SPD verviel van kwaad tot erger, zag zich consequent het gras van voor de voeten wegmaaien door de groenen, de liberalen en zelfs door Kohls CDU, de Christen-Democratische Unie. In al die jaren bleken de sociaal-democraten niet eens in staat om voor de dag te komen met een ietwat geloofwaardige partijleider, die zich tijdens algemene verkiezingen met de grote Kohl zou kunnen meten, en zich daar dan ook bij te houden. Voor de CDU en haar Beierse partner CSU zat het al die tijd snor. Eigenaardig ook : in een eerste fase, zowat tot de vroege jaren negentig, werd Helmut Kohl nogal algemeen voor een leeghoofd zonder veel manieren versleten. Een ware neergang in vergelijking met zijn elegante en gedistingeerde SPD-voorganger Helmut Schmidt. Een dikhuid die alleen maar écht geïnteresseerd was in taartjes eten, en zijn grote lichaam volproppen met slagroom. Zelfs zijn ingrijpen in de hereniging met de DDR in 1989-'90 kon de echte critici niet vermurwen. Was die ?hereniging? niet veeleer een annexatie geweest ? Was het befaamde wisselkoerbesluit om één D-Mark te geven voor één Oostmark, niet een plat soort opkopen van Oost-Duitsland geweest ? En was de manier waarop hij de Oost-Duitsers behandelde, regeringschef Hans Modrow inbegrepen, niet van een boertige arrogantie geweest ? Zodat wat een paar jaar later het geniale politieke doorzicht van Helmut Kohl zou gaan heten, in de tijd van de feiten eigenlijk meer tegen dan vóór hem pleitte. Zeker zou hij de geschiedenis ingaan als de kanselier die Duitsland herenigd had en het stond wel vast dat juist dàt een van zijn dieperliggende motieven geweest was , maar bij die herenigde Duitsers riep het allemaal vragen op. Maar de tijd slijt niet alleen, hij doet ook groeien. Gewoon door de grote Helmut zo vaak samen te zien met de kleine François Mitterrand terwijl tussen beide staatshoofden, volgens de internationale pers althans, een diepe vriendschap bloeide , deed na een tijd denken dat Kohl dan ook wel van het niveau van Mitterrand zou zijn. En wie hem zag kon haast niet anders dan denken aan het gewicht dat de Bundesbank in het proces van de Europese Unie had. Trouwens, lag daar het tweede stokpaardje van Helmut Kohl niet, dat hem een tweede medaille in de geschiedenisboeken moest bezorgen : de EMU en de vereniging van de Europese munten in de euro, tegelijk met het uiteindelijke invullen van het verdrag van Maastricht ? Zowel één als twee waren hoogwaardige en ambitieuze doelen. Een kanselier die dat allemaal klaarspeelde, zou zeker eeuwig blijven leven in de herinneringen van zijn land. KOHL GING VROEG NAAR HUISMaar nu lijkt het allemaal mis te gaan. De economische nasleep van de hereniging met de DDR is, dat weet men al jaren, veel duurder geweest dan de kanselier en zijn bankiers in hun slechtste scenario's voorzien hadden. De Duitse economie heeft zich daar slechts met veel moeite bovenop weten te werken, en daarna is er een recessie overheen gekomen die de D-Mark in gevaar bracht (zogenaamd, altijd) en de angstige vraag legitiem maakte of Duitsland zélf zijn stringente Maastricht-normen voor de monetaire eenmaking wel zou kunnen aanhouden. Daarbij waren de vakbonden de situatie van eeuwigdurende besparingen en blokkeringen ook meer dan beu, zodat het er nu en dan op leek dat Duitsland naar ernstige sociale en industriële conflicten ging. De regering van Helmut Kohl bedacht een hervormingsplan voor belastingen en sociale voorzieningen. Dat plan mislukte : vorige week werden werkloosheidscijfers gepubliceerd (4,6 miljoen werklozen, dat is 12,2 procent) die de Duitse werkloosheid meteen op het niveau van een crisis in, bijvoorbeeld, Frankrijk bracht. Noodtoestand ? Ook was daar de vergadering van machtige en rijke mensen in Davos, vorige week ook al, en aansluitend een G-7-vergadering. Al die machtige en rijke betweters hadden wel een receptje klaar voor grote Helmut en zijn zieke economie. Het leek erop dat Helmut Kohl zijn zelfvertrouwen kwijt was, zijn bedaarde zelfzekerheid die, naar het schijnt, zijn handelsmerk was. Hij wist gewoon niet meer wat te doen. Hij fladderde maar wat heen en weer, maakte zijn gewone grapjes, liet zich hier en daar tot een gemeenplaats verleiden maar leiding geven leek er niet meer bij te zijn, begeestering, ideeën... Het was carnaval in Duitsland, en vroeger zou Helmut Kohl het carnaval puur zelf geleid hebben. Nu was hij er wel, maakte zijn grapje, en ging vroeg naar huis. Als iemand die er geen zin meer in heeft : ?Ik wens jullie nog dolle dagen, en ik hoop dat wij elkaar weerzien.? In een interview, zondag, voor een Franse tv-zender, zei Kohl dat hij nog niet wist of hij wel kandidaat zou zijn voor de verkiezingen in 1998. Wat is er gaande ? Is hij ziek ? De gezondheidstoestand van de kanselier is een taboe-onderwerp in Duitsland, maar hoe zit dat met die half geheime bezoeken aan ziekenhuizen en die behandelingen aan zijn prostaat ? Of is hij gewoon moe ? Zou hij in dat geval, als hij opkwam in 1998, de verkiezingen nog kunnen winnen ? Bezorgde analysten in de CDU beginnen te zeggen dat hij tegen een goede, overtuigende SPD-kandidaat misschien niet veel kans zou hebben. Dat kon dus niet blijven duren. De gehandicapte fractievoorzitter Wolfgang Schäuble, ?de man in de rolstoel?, die doorgaat voor een vriend van Kohl, liet in het weekblad Stern weten dat hij niet inziet waarom een gehandicapte geen kanselier zou kunnen worden. En ook, dat hij misschien niet zou kunnen weerstaan aan de bekoring om het te worden. Opiniepeilingen geven Schäuble een voorsprong op andere mogelijke kandidaten, als gevraagd wordt naar competentie of naar ?de beste opvolger van Kohl als kandidaat-kanselier? : met veertig procent ligt hij comfortabel voor op mensen als Edmund Stoiber (24 procent) of Volker Rühe (14 procent). Op een ogenblik dat de CDU/CSU en de SPD in de peilingen eenzelfde cijfer halen, met name 37 proent, moet dat misschien tot nadenken stemmen. ?De herfst van de Patriarch?, titelde Der Spiegel deze week, en ook Kanzlerdämmerung. Alvorens, natuurlijk, de mogelijke opvolging te bespreken en de kansen van de CDU/CSU om de kanselier te blijven leveren. Want de sociaal-democraten zitten ook niet stil. En Helmut Kohl, de patriarch in dit verkruimelende rijk, heeft inderdaad de vraag nog niet beantwoord of hij zich terug wil trekken. Sus van Elzen Helmut Kohl : kanseliersdeemstering ?