E colo doet het schitterend in de opiniepeilingen: volgens La Libre Belgique stijgt de partij van 10 naar 17 procent, volgens Le Soir in Wallonië zelfs naar 23 procent. De Franstalige groenen worden in het zuiden van het land de derde partij, vóór de PSC. In Brussel zou Ecolo met 17 procent ook de PS achter zich laten en alleen nog de PRL-FDF moeten laten voorgaan. Met zulke mooie vooruitzichten is het logisch om van het regeringspluche te dromen. Tot voor kort leek de kans op machtsdeelname ook reëel. De drie traditionele partijen maakten de groenen om beurten het hof. Maar nu dreigt Ecolo toch nog uit de boot te vallen.
...

E colo doet het schitterend in de opiniepeilingen: volgens La Libre Belgique stijgt de partij van 10 naar 17 procent, volgens Le Soir in Wallonië zelfs naar 23 procent. De Franstalige groenen worden in het zuiden van het land de derde partij, vóór de PSC. In Brussel zou Ecolo met 17 procent ook de PS achter zich laten en alleen nog de PRL-FDF moeten laten voorgaan. Met zulke mooie vooruitzichten is het logisch om van het regeringspluche te dromen. Tot voor kort leek de kans op machtsdeelname ook reëel. De drie traditionele partijen maakten de groenen om beurten het hof. Maar nu dreigt Ecolo toch nog uit de boot te vallen. In Wallonië zijn de PS en de PRL aan een paringsdans begonnen, die naar alle waarschijnlijkheid leidt tot een rood-blauw kabinet. En dat de groene partijen het grote overleg over justitie en politie zijn misgelopen, lijkt de kans te vergroten dat ze ook op federaal niveau aan de kant zullen blijven. Frustrerende tijden. Maar voor de federale secretarissen Isabelle Durant en Jacky Morael is de strijd om de macht nog lang niet gestreden. De regering en de oppositie hebben het voorbije weekend een groot akkoord gesloten over de hervorming van politie en justitie. De groenen zaten niet mee aan tafel. Een strategische fout?JACKY MORAEL: Misschien wel. Maar van wie? Het enige objectieve feit is dat wij niet zijn uitgenodigd door premier Dehaene. Wij hebben alleen geweigerd deel te nemen aan de persconferentie waarop de PRL, de VLD, het FDF en de VU de eerste gezamenlijke hervormingsvoorstellen hebben gepresenteerd. PRL-voorzitter Louis Michel heeft ons pas op het laatste nippertje, toen de teksten al zo goed als klaar waren, gevraagd of wij er soms in geïnteresseerd waren om mee te werken. Wij hebben daar nee op gezegd, ook omdat we andere opvattingen hadden over de hervormingen. Nog geen 24 uur later luidde het dat de groenen niet wilden deelnemen aan de rondetafelconferentie over de hervorming van politie en gerecht. Dat klopt dus niet. Bent u bereid de hervormingen die nu zijn geformuleerd, mee goed te keuren?MORAEL: We moeten eerst de teksten zien van de wetsvoorstellen die in het parlement zullen worden ingediend. Maar wat we tot nu toe hebben opgevangen, klinkt niet slecht. We gaan ons zeker niet negatief opstellen omdat we niet mee om de tafel zaten. Onze strategie is heel eenvoudig. Onze fractie in het parlement zal de concrete wetsvoorstellen bestuderen en eventueel amendementen indienen. Als de uitkomst van de parlementaire discussies bevredigend is, zullen we niet aarzelen die ook mee goed te keuren. Het Octopus-overleg wordt door sommigen al gezien als een voorafspiegeling van de volgende federale regering. In Wallonië lijken de kaarten geschud: PRL en PS willen na de parlementsverkiezingen van 1999 een paarse coalitie vormen. Zelfs als Ecolo bij de verkiezingen haar score verdubbelt, blijft u op de oppositiebanken.ISABELLE DURANT: Louis Michel laat er geen twijfel over bestaan dat hij wil regeren, en de PS heeft blijkbaar gekozen voor de gemakkelijkste weg om aan de macht te blijven. De PRL wil de macht verwerven, de PS wil ze behouden, zo is er een objectief bondgenootschap gevormd. Is er al een voorakkoord getekend voor de vorming van de volgende Waalse regering? Ik weet het niet. Maar Ecolo zal er alles aan doen om die alliantie te verhinderen. De coalitie van PS en PRL wordt vaak voorgesteld als de coalitie die vernieuwing zal brengen. Wij zijn overtuigd van het tegendeel. De alliantie van rood en blauw is louter op eigenbelang gebaseerd, niet op een gemeenschappelijk maatschappelijk project. Wij willen aantonen dat er een alternatief mogelijk is. MORAEL: Het is erg voorbarig te beweren dat het spel al gespeeld is. De strategie van Louis Michel compliceert de dingen behoorlijk. Ik veronderstel dat de PRL-voorzitter ook graag in de federale regering wil. Maar de SP heeft onlangs nog duidelijk gemaakt dat zij geen coalitie met de VLD wenst. Er ligt nog niets definitief vast. De voorbije maanden heeft Ecolo aanzoeken gekregen van PSC, PS en PRL. Er zijn gesprekken geweest, maar zonder concrete resultaten. Twee weken geleden heeft u zelf de Franstalige socialisten opgeroepen een progressieve alliantie te vormen. Een ultieme poging om uw geprivilegieerde partner nog over de brug te krijgen?MORAEL: Wij hebben geen geprivilegieerde partner. Ecolo streeft naar fundamentele veranderingen in de samenleving en wil daarom, zoals onze zusterpartijen in Frankrijk, Italië en Finland, regeringsverantwoordelijkheid. We proberen dus de allianties te breken die ons weg houden van de macht en we zoeken partners die samen met ons een alternatief beleid willen voeren. We weten wat de voorkeur is van de partijleiding van PRL en PS, en we weten in welke staat de PSC-top zich bevindt. Maar wij merken dat de militanten van de traditionele partijen wèl voorstander zijn van een ander beleid. Tot hen richten wij ons: laat je stem horen binnen je partij! DURANT: Onze oproep aan de PS was dus niet bedoeld voor de leiding van de partij. Daarmee een dialoog beginnen zou nu niet veel zin hebben. PS-voorzitter Philippe Busquin heeft al gezegd dat hij na de verkiezingen niet met de groenen scheep wil gaan. Terwijl volgens de opiniepeilingen rood en groen in Wallonië samen een meerderheid zouden behalen.DURANT: Inderdaad. Maar bij de PS heeft nog niemand dat hardop gezegd. Men heeft duidelijk gekozen voor een veiliger bondgenootschap. In Brussel praat u wel met PS-voorman Philippe Moureaux.DURANT: We discussiëren met Moureaux over een alternatief stadsbeleid voor Brussel. Het Vlaams Blok is in opmars, de Brusselse instellingen sputteren, en de door de PRL-FDF gedomineerde meerderheid is bezig alle verwezenlijkingen van de vorige regeerperiode ongedaan te maken. De PS voelt zich al lang niet meer lekker in de Brusselse coalitie. Waartoe de gesprekken met Moureaux precies zullen leiden, weet ik nog niet. De bedoeling is in ieder geval de machtsverhoudingen te wijzigen, om beter weerwerk te kunnen leveren tegen de liberalen. We willen in Brussel ook graag samenwerken met Agalev. We hopen een beetje dat Agalev geen akkoord sluit met de Volksunie, die graag een Vlaams progressief kartel wil vormen. Wij pleiten voor tweetalige lijsten in Brussel. Maar we moeten Agalev natuurlijk niet de les lezen. Kunnen we zeggen dat socialisten de natuurlijke partners van de groenen zijn? Norbert De Batselier verkondigde op het SP-congres half mei dat je "groen moet worden om rood te blijven". Ook oud-PS'er Ernest Glinne, die zich onlangs tot Ecolo heeft bekeerd, zegt dat. Bevalt die redenering u?DURANT: Ach, ik wil best groen-rood worden, maar op voorwaarde dat de rode tak zich bewust engageert voor een alternatief beleid. Vandaag hebben we niet die indruk, zeker niet in Wallonië. Als rood zich sterk wil maken voor de groene logica van duurzame ontwikkeling, reële solidariteit, versterking van de overheid, dan heb ik geen probleem met het huwelijk tussen die twee kleuren. MORAEL: Als de SP zegt dat ze groen wil worden, vinden we dat alleen maar positief. We zijn er helemaal niet op uit om het monopolie van het ecologische gedachtengoed te behouden. We willen de andere partijen veeleer aansteken met het groene virus. Overbodig zullen we daardoor niet snel worden. De dag dat onze maatschappij volmaakt is, zullen democratische partijen ook niet meer nodig zijn. Maar in wat de SP op haar congres heeft beslist, zit een enorme contradictie. De Vlaamse socialisten willen groen worden, maar wenden zich tegelijkertijd tot de vrije markt en pleiten voor een beperktere rol van de overheid. Ecologie gaat niet alleen om de verbetering van het openbaar vervoer of afvalpreventie, het gaat er ook om de mechanismen die de kern uitmaken van de markteconomie door interventie van de overheid aan te passen om zo duurzame ontwikkeling mogelijk te maken. De SP wil tegelijk groen en neoliberaal zijn. Dat kan niet.Kunnen we de redenering ook omkeren: je moet rood worden om groen te blijven?DURANT: Als je groen-zijn in de strikte zin interpreteert - gescheiden afvalophaling, fietspaden, enzovoort - ja, dan moet er ook rood zijn. Milieubewustzijn is essentieel maar op zich absoluut onvoldoende. Ecolo zet alles op alles om na de verkiezingen in een of meerdere regeringen te raken. Maar deelnemen aan de macht is ook riskant. Kijk naar wat D66 in Nederland is overkomen. Loopt u niet het gevaar opgeslokt te worden door de grotere coalitiepartners?MORAEL: Om het lapidair uit te drukken: regeringsdeelname is gevaarlijk voor ons, maar geen groenen in de regering is gevaarlijk voor de samenleving. DURANT: Het is riskant, maar tegelijk onontbeerlijk. Dat het ontzettend moeilijk is, merken we in de gemeenten die we mee besturen. De eerste grote bestuurservaring, in het gemeentebestuur van Luik in de jaren tachtig, was niet erg positief.MORAEL: O jawel. We hebben toen bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen niet eens een tiende procentje verloren. Maar heeft Ecolo een verschil kunnen maken? Heeft u iets kunnnen verwezenlijken?MORAEL: Heel weinig. Juist toen wij aan de macht kwamen, tuimelden in Luik alle lijken uit de kast. Het parkeermeterschandaal brak uit, maar er was ook de zware schuldenlast, het gebrekkige personeelsbeleid. We hadden geen enkele manoeuvreerruimte meer. Er was een jaar dat de investeringsmiddelen van de stad nog amper honderd miljoen frank bedroegen. Op dit ogenblik zit Ecolo mee in het bestuur van Brussel Stad.DURANT: Dat is tot nu toe een interessante ervaring. Ecolo heeft er onder meer de schepen van stedenbouw. Daar zijn we wel een verschil aan het maken. Er wordt echt werk gemaakt van de herwaardering van de binnenstad. Het is misschien nog geen revolutie, maar er is vooruitgang. Dat wordt door de hele sector erkend. Een paar weken geleden waren er rellen aan het Brusselse Noordstation, enkele maanden geleden had je de onlusten in Kuregem. De verwaarloosde Brusselse stadswijken zijn tijdbommen die ieder moment kunnen ontploffen. Vreest u niet dat dat straks ook de groenen aangerekend zal worden?DURANT: Moeten we dan maar aan de zijlijn blijven wachten tot de bom ontploft en het Vlaams Blok daar garen bij laten spinnen? Nee dus. Als Ecolo er niet in slaagt regeringsverantwoordelijkheid te krijgen...MORAEL: ...dan zullen wij de leiders van de oppositie zijn. Regeringsdeelname is voor ons niet van levensbelang. We zijn niet bang dat we anders van de kaart geveegd zullen worden. We zijn de PRL niet, die na tien jaar oppositie van de daken schreeuwt dat het nu genoeg is geweest, omdat ze weer ministers wil benoemen. DURANT: Maar ook in de oppositie zal onze slagvaardigheid nu veel groter zijn. Niet alleen omdat we op de eerste plaats zullen staan, ook omdat we nu een veel grotere achterban hebben. Ecolo bestaat niet langer uit een beperkt groepje mensen met goede ideeën, we hebben nu een uitgebreid netwerk van sympathisanten. Jean Guy, de voormalige hoofdredacteur van Le Peuple die samen met Ernest Glinne de oversteek naar Ecolo heeft gemaakt, noemde Ecolo "de gemeenschappelijke stam" van verschillende hervormingsgezinde bewegingen. Het duo Glinne-Guy zou de radicaal-socialistische tak vormen. Daarnaast heb je de witte beweging...MORAEL: De witte beweging is iets anders. Wij proberen niet alle registers door elkaar te halen. Maar voor het overige kan ik me in die uitspraak van Guy vinden. De christen-democraten, de socialisten, de liberalen, ook de Volksunie denken louter in termen van machtswisseling: wie vormt er een regering met wie? Ecolo denkt in termen van een alternatief beleid. Hoe groter de behoefte van de samenleving aan zo'n alternatief beleid, hoe meer Ecolo de kern zal worden waarrond alle mensen zich bewegen die voor vernieuwing ijveren. Zonder dat er sprake hoeft te zijn van partijkaarten of van een partijhiërarchie. Wat is de verhouding tussen de witte beweging en Ecolo?MORAEL: Er bestaat een verschil tussen de witte beweging, die de motor was van de Witte Mars en waaruit later de witte comités zijn gegroeid, en de witte partijen en lijsten. Wij hebben ons nooit bedreigd gevoeld door de witte beweging. Toen de bevolking in de herfst van 1996, na het uitbreken van de Dutroux-affaire, op straat kwam, hebben alle andere partijen en instellingen gereageerd alsof er een opstand was uitgebroken, alsof hun legitimiteit en hun machtspositie werden bedreigd. Wij hebben dat nooit zo aangevoeld. Wij waren ook niet verrast. De witte beweging is geboren uit een jarenlange opeenstapeling van frustraties - over het sociaal beleid, over het budgettaire keurslijf om het entreekaartje voor de Europese Monetaire Unie te halen, en over de dysfuncties bij het gerecht. Ecolo heeft zijn huidige succes voor een flink deel aan de witte beweging te danken. En aan Gino Russo natuurlijk.DURANT: Wij hebben de Russo's echt niets gevraagd. MORAEL: Kom eens mee eten met hen, en je zult horen dat wij niet in die termen spreken. Praat een uur met Gino en Carine en je hebt geen zin meer om te vragen of ze op een lijst willen staan. Zij hebben andere prioriteiten. Zij volgen het onderzoek, ze zijn het proces ook aan het voorbereiden, zonder advocaat. Je moet echt ongelooflijk cynisch zijn om tegen hen te zeggen: "Allemaal goed en wel, maar op welke plaats willen jullie nu eigenlijk staan?" Maar ook de steun van buitenaf die de Russo's u hebben toegezegd, is electoraal uitermate belangrijk voor Ecolo. Loopt de partij hierdoor niet het gevaar al te afhankelijk te worden van de witte beweging? U weet toch ook wat de PS destijds met José Happart heeft meegemaakt.MORAEL: Dat is niet te vergelijken. De inlijving van Happart bij de PS was een geniale zet van Guy Spitaels om de bedreiging van de regionalistische lijsten af te wenden. Maar de PS kon haar beloften aan Happart niet waarmaken. Zo ontstond er onenigheid over de plaats en de rol van Happart binnen de partij. Een plaats op een lijst kon wel, maar een ministerpost was te veel gevraagd. En hij mocht Voeren wel verdedigen, maar daar een regering over laten vallen, wilde de partij niet meer. Wij hebben met Carine en Gino een vertrouwensrelatie. Wij weten goed wat zij willen op maatschappelijk vlak. Ik zie niet in hoe Ecolo hen zou kunnen teleurstellen of bedriegen. Tegenover de witte partijen bent u wantrouwig.DURANT: Ik ben ongerust over de witte lijsten die in Wallonië ontstaan. Het feit dat de witte beweging zo weinig gestructureerd is, geeft allerlei rare en gevaarlijke individuen de kans om zichzelf als aanvoerder van een lijst uit te roepen. We hebben zo al een paar onrustbarende initiatieven gezien. We willen bijvoorbeeld ook Paul Marchal waarschuwen. MORAEL: We kennen Marchal niet goed en hij heeft lelijke dingen gezegd over Ecolo. Maar we geloven dat hij goede bedoelingen heeft. Als je ziet wie er in Wallonië aanspraak maakt op zijn beweging en er de leiding van wil nemen, dat zijn volgens mij niet de mensen die Paul Marchal voor ogen had. Vreest u de concurrentie van de witte lijsten in het stemhokje?DURANT: Volgens de laatste opiniepeilingen zouden de witte lijsten buitengewoon hoog scoren. Maar toen was er nog sprake van een witte lijst waarop alle ouders, Gino en Carine incluis, verenigd zouden zijn. Het is nu duidelijk dat zo'n lijst er niet komt. De Russo's hebben besloten hun steun aan Ecolo te geven. Ik denk niet dat die andere witte lijsten veel zullen doen. Toch niet in Wallonië. Wat zou u de Vlaamse groenen adviseren, die volgens de opiniepeilingen bij de volgende verkiezingen helemaal niet spectaculair zullen vooruitgaan?DURANT: Agalev bevindt zich ook in een totaal ander politiek landschap. De Vlaamse groenen moeten afrekenen met het Vlaams Blok, terwijl extreem rechts in Wallonië zo goed als onbestaande is. Er is ook de paradoxale situatie dat de witte beweging in Wallonië erg sterk is, maar dat er niet echt een witte partij is, wat een geluk is voor Ecolo. In Vlaanderen is het andersom. Als Ecolo toch gevraagd wordt om toe te treden tot de federale of de Brusselse regering, eist u dan dat Agalev er ook bij is?MORAEL: Wij stellen geen veto tegen een asymmetrische constructie. De coalitievorming zal sowieso al erg ingewikkeld worden. Als iedereen dan nog eens de symmetrie eist... Maar het is natuurlijk absoluut onze wens om Agalev erbij te hebben. De Vlaamse groenen blijven onze eerste partner. Bestaat er zoiets als "de Waalse ziekte"?MORAEL: Jazeker. Na de federalisering van België hebben de Vlamingen een economisch beleid uitgewerkt. Naar mijn smaak is het te neoliberaal, maar er is tenminste een beleid. De Walen hebben helemaal geen beleid geformuleerd. Ze hebben zich enkel meester gemaakt van de Waalse overheidsfuncties, zoals ze dat tevoren met de Belgische hadden gedaan. Maar tot op de dag van vandaag weten ze niet wat ze moeten doen. Ze zijn niet eens liberaal of socialistisch. Ze promoten Internet en denken dat ze daarmee de moderniteit in huis halen. Akkoord, ik surf ook graag op het net, maar dit is toch geen economisch beleid! Wanneer leggen ze eens goede plannen op tafel over transport, over ruimtelijke ordening, over landbouw, huisvesting, water, afval? Om nog eens een boutade te gebruiken, ik moet nu als Luikenaar al wensen dat mijn stad ooit het Palermo aan de Maas wordt, zoals de Vlaamse media haar vaak hebben genoemd. Want Palermo is dankzij het beleid van de groene burgemeester Leoluca Orlando nu een bloeiende stad. Christine Albers Piet Piryns